Giữ chất lượng nước sạch từ nguồn đến vòi sử dụng

Đó là mục tiêu của chương trình phối hợp giữa Tổng công ty Cấp nước Sài Gòn (SAWACO) và Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC), nhằm tăng cường truyền thông, hướng dẫn các đơn vị sử dụng nước chủ động kiểm tra và quản lý hệ thống cấp nước nội bộ.

Kiểm soát chất lượng nước là một chuỗi liên tục

Nhiều năm qua, SAWACO và các đơn vị cấp nước thành viên duy trì quy trình kiểm soát chất lượng nước xuyên suốt từ khai thác, xử lý, truyền tải đến mạng lưới phân phối. Nhờ đó, nguồn nước cấp cho người dân TP.HCM luôn được theo dõi chặt chẽ, bảo đảm đáp ứng các quy chuẩn kỹ thuật về nước sạch sử dụng cho mục đích sinh hoạt.

Tuy nhiên, chất lượng nước tại vòi không chỉ phụ thuộc vào đơn vị cấp nước. Sau điểm giao nhận, nước đi qua bể chứa, bồn chứa, đường ống và hệ thống phân phối bên trong các công trình như chung cư, bệnh viện, trường học, khách sạn hay nhà hàng.

Nếu những hạng mục này không được vệ sinh, bảo dưỡng định kỳ, cặn bẩn, ăn mòn hoặc hư hỏng có thể làm suy giảm chất lượng nước trước khi đến tay người sử dụng.

Điều đó cho thấy bảo đảm nước sạch là trách nhiệm nối tiếp giữa đơn vị cấp nước và đơn vị quản lý công trình. Chỉ khi toàn bộ chuỗi từ nguồn đến điểm sử dụng cuối cùng được kiểm soát đồng bộ, người dân mới thực sự được sử dụng nước an toàn.

SAWACO - HCDC đưa quy định vào thực tiễn

Xuất phát từ yêu cầu này, SAWACO và HCDC đã tăng cường phối hợp phổ biến các quy định, hướng dẫn kỹ thuật về kiểm soát chất lượng nước sạch sử dụng cho sinh hoạt.

Theo đó, SAWACO chịu trách nhiệm kiểm soát chất lượng nước trong quá trình sản xuất, truyền tải và phân phối, đồng thời hỗ trợ khách hàng thông tin, tư vấn kỹ thuật và tiếp nhận phản ánh liên quan đến chất lượng nước.

Trong khi đó, HCDC với vai trò chuyên môn của ngành y tế tập trung hướng dẫn các đơn vị thực hiện nội kiểm chất lượng nước, giám sát việc tuân thủ quy định và xử lý các trường hợp kết quả thử nghiệm không đạt yêu cầu.

Điểm đáng chú ý của chương trình phối hợp không chỉ là tuyên truyền văn bản pháp luật, mà còn giúp các đơn vị quản lý công trình hiểu rõ phải kiểm tra những gì, thực hiện ra sao và chịu trách nhiệm ở khâu nào trong hệ thống cấp nước nội bộ.

Chủ động kiểm tra thay vì chờ xảy ra sự cố

Đối với những công trình có bể chứa nước tập trung và hệ thống phân phối nước nội bộ, việc kiểm tra và bảo dưỡng định kỳ đóng vai trò đặc biệt quan trọng.

Theo đó, đơn vị sử dụng nước (là cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp, khu chung cư, khu tập thể, bệnh viện, trường học, khách sạn, nhà hàng, khu nghỉ dưỡng có bể chứa nước sạch được cung cấp bởi đơn vị cấp nước) cần thực hiện nội kiểm chất lượng nước như sau:

• Tần suất nội kiểm: không ít hơn 06 tháng/ lần
• Thông số nội kiểm: 10 thông số nhóm A và 02 thông số vi sinh nhóm B theo QCVN01-1:2018/BYT.
• Vị trí lấy mẫu: 01 mẫu sau bể chứa và 01 mẫu tại vòi sử dụng.
• Công khai kết quả cho người dân trong vòng 03 ngày kể từ ngày có kết quả thử nghiệm.
• Khuyến cáo các đơn vị định kỳ súc xả hệ thống bể chứa, đường ống phân phối nước nội bộ trong công trình nhằm hạn chế nguy cơ tích tụ cặn bẩn hoặc ảnh hưởng đến chất lượng nước tại điểm sử dụng cuối cùng.

Đối với việc kiểm soát chất lượng nước, các đơn vị sử dụng nước cần thực hiện lấy mẫu, thử nghiệm theo tần suất và vị trí quy định; lưu giữ kết quả và phối hợp với đơn vị cấp nước, cơ quan y tế khi phát hiện thông số không bảo đảm.

Thay vì chỉ xử lý khi người dân phản ánh hoặc khi xảy ra sự cố, mục tiêu của hoạt động truyền thông là hình thành thói quen chủ động kiểm tra - phát hiện sớm - xử lý kịp thời.

Chung tay bảo đảm chất lượng nước đến điểm sử dụng cuối cùng

Bảo đảm nước sạch an toàn là một chuỗi trách nhiệm liên tục. SAWACO và các đơn vị cấp nước thực hiện kiểm soát chất lượng nước trong quá trình sản xuất, truyền tải và phân phối; ngành y tế thực hiện chức năng kiểm tra, giám sát và hướng dẫn chuyên môn. Trong khi đó, các đơn vị sử dụng nước có trách nhiệm quản lý hệ thống cấp nước thuộc phạm vi công trình của mình.

SAWACO cũng xác định việc đồng hành với khách hàng, cung cấp thông tin, tư vấn kỹ thuật và tiếp nhận phản ánh liên quan đến chất lượng nước là một trong những nhiệm vụ quan trọng trong quá trình cung cấp nước sạch cho Thành phố.

Sự phối hợp chặt chẽ giữa SAWACO và HCDC trong công tác truyền thông sẽ góp phần giúp các quy định về kiểm soát chất lượng nước đi vào thực tế, nâng cao ý thức chấp hành của các đơn vị sử dụng nước và hạn chế nguy cơ phát sinh ô nhiễm trong hệ thống cấp nước nội bộ.

Tăng ý thức tuân thủ bằng hướng dẫn và chế tài

Song song với hoạt động truyền thông, SAWACO và HCDC cũng phổ biến các quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chất lượng nước sạch nhằm nâng cao ý thức tuân thủ của các đơn vị quản lý công trình.

Theo Nghị định 90/2026/NĐ-CP của Chính phủ, nhiều hành vi vi phạm liên quan đến quản lý chất lượng nước sạch có thể bị xử phạt tùy theo mức độ.

Cụ thể, hành vi không báo cáo chất lượng nước theo quy định có thể bị phạt từ 1 - 3 triệu đồng. Các trường hợp thử nghiệm không đúng quy định, không công khai kết quả hoặc thử nghiệm thiếu từ 1 - 5 thông số có thể bị phạt 3 - 5 triệu đồng.

Mức phạt 5 - 7 triệu đồng áp dụng đối với hành vi cung cấp nước sinh hoạt không bảo đảm quy chuẩn do nguyên nhân từ đơn vị sử dụng nước hoặc thử nghiệm thiếu từ 6 thông số trở lên của mỗi mẫu nước.

Việc kết hợp giữa hướng dẫn kỹ thuật và chế tài pháp lý được kỳ vọng sẽ thúc đẩy các đơn vị chủ động đầu tư, duy trì và kiểm soát hệ thống cấp nước nội bộ thay vì chỉ thực hiện đối phó khi có kiểm tra.