Vì sao người Hàn Quốc thích dùng đũa kim loại dù rất khó gắp?

Du khách đến Hàn Quốc, dù ăn tại nhà hàng sang trọng hay trong một quán ăn gia đình bình dị chắc chắn sẽ nhận ra một điểm đặc trưng là đôi đũa kim loại dẹt và chiếc thìa cán dài. Trong khi hầu hết các quốc gia châu Á ưa chuộng đũa gỗ, đũa tre hay đũa nhựa, người Hàn lại thích sử dụng đũa kim loại. Có nhiều nguyên nhân thú vị đằng sau sự ưu ái đặc biệt này.

Dấu ấn tầng lớp hoàng gia

Nguồn gốc của việc sử dụng đũa kim loại tại Hàn Quốc bắt nguồn từ thời kỳ Tam quốc Baekje, Goguryeo và Silla (từ năm 57 trước công nguyên đến năm 668). Trong giai đoạn này, các vị vua và giới hoàng tộc Baekje bắt đầu sử dụng đũa bằng bạc như một công cụ bảo vệ bản thân.

Thời bấy giờ, nguy cơ bị ám hại bằng độc chất trong thức ăn rất lớn. Bạc được cho là sẽ đổi màu tối hoặc xỉn đi khi tiếp xúc với thạch tín - chất cực độc phổ biến thời bấy giờ (thật ra bạc không phản ứng với thạch tín nguyên chất, nhưng thạch tín ngày xưa thường lẫn nhiều tạp chất lưu huỳnh và chất này phản ứng với bạc tạo ra bạc sunfua Ag₂S có màu đen bám trên bề mặt). Vì vậy, bữa ăn của vua chúa luôn đi kèm bộ đũa bạc để đảm bảo an toàn tính mạng.

Theo thời gian, biểu tượng của sự sang trọng, quyền quý và an toàn này đã lan rộng ra ngoài hoàng cung. Mong muốn mô phỏng phong cách sống cao quý, tầng lớp trung lưu và dân thường cũng bắt đầu học theo. Tuy nhiên, vì bạc là kim loại đắt đỏ, người dân thay thế bằng đồng thau, đồng thiếc và sau này là thép không gỉ.

Thói quen tưởng chừng như chỉ thuộc về tầng lớp hoàng tộc ấy đã trở thành một nét văn hóa đại chúng ăn sâu vào đời sống người dân Hàn Quốc cho đến tận ngày nay.

Ưu tiên độ bền

Xét về góc độ sinh hoạt hàng ngày, đũa kim loại mang lại những lợi ích vượt trội về mặt vệ sinh so với các chất liệu truyền thống khác. Đũa gỗ hoặc đũa tre rất dễ bị trầy xước trong quá trình rửa, tạo ra những khe hở nhỏ - nơi vi khuẩn, nấm mốc và mảng bám thức ăn dễ dàng tích tụ.

Đặc biệt, trong môi trường ẩm ướt ở nhiều vùng tại Hàn Quốc, đũa gỗ rất dễ bị ẩm mốc, gây nguy hại cho sức khỏe đường ruột nếu không được sấy khô đúng cách. Ngược lại, đũa kim loại làm bằng thép không gỉ có bề mặt trơn nhẵn, hoàn toàn không thấm nước và không có lỗ khí.

Điều này giúp ngăn chặn triệt để sự xâm nhập của vi khuẩn và vi sinh vật gây hại. Việc làm sạch đũa kim loại vô cùng dễ dàng vì chất liệu này có thể chịu được nhiệt độ cao khi đun sôi để tiệt trùng hoặc rửa trong máy rửa bát mà không lo bị cong vênh, biến dạng.

Bên cạnh đó, độ bền của đũa kim loại gần như là vĩnh cửu. Một đôi đũa kim loại có thể sử dụng nhiều thập kỷ mà không bị ăn mòn hay gãy hỏng, giúp tiết kiệm chi phí tối đa cho các gia đình và nhà hàng.

Hợp với văn hóa ăn đồ nóng, kim chi

Văn hóa ẩm thực Hàn Quốc nổi tiếng với các món ăn giàu gia vị, đậm màu sắc và thường xuyên sử dụng nhiệt độ cao. Những món canh, lẩu nghi ngút khói hay các loại thịt nướng trực tiếp trên bếp than là thành phần không thể thiếu trong bữa ăn hàng ngày.

Đũa kim loại tỏ ra vô cùng ưu việt khi tiếp xúc với nhiệt độ cao mà không bị mủn, cháy xém hay biến chất như đũa nhựa và đũa gỗ. Ngoài ra, mâm cơm Hàn Quốc không thể thiếu các món ăn kèm truyền thống gọi là Banchan, điển hình như Kimchi, củ cải muối, hay hải sản muối ớt.

Những món ăn này có màu đỏ đặc trưng từ ớt bột và nước sốt đậm đà. Nếu sử dụng đũa gỗ hoặc đũa nhựa sáng màu, màu ớt và mùi gia vị sẽ bám chặt vào đũa, rất khó rửa sạch và để lại mùi hôi khó chịu cho những lần sử dụng sau. Đũa kim loại hoàn toàn giải quyết được vấn đề này khi không bám màu, không bám mùi, giữ cho hương vị của từng món ăn luôn hảo hạng nhất.

Khó gắp nhưng được “luyện” từ nhỏ

Một điểm đặc biệt khiến đũa kim loại của Hàn Quốc khác biệt với đũa kim loại của các nước khác chính là kiểu dáng dẹt, thay vì dạng tròn hay vuông. Thiết kế dẹt này giúp tiết kiệm nguyên liệu sản xuất và dễ dàng xếp gọn trên bàn ăn mà không bị lăn tròn.

Tuy nhiên, nó cũng đòi hỏi người sử dụng phải có lực cơ tay tốt hơn và sự phối hợp linh hoạt của các ngón tay để gắp thức ăn mà không bị trượt. Trẻ em Hàn Quốc được tập dùng đũa kim loại dẹt từ khi còn rất nhỏ. Đây không chỉ đơn thuần là học cách ăn uống mà còn được coi là bài tập rèn luyện sự khéo léo của đôi tay cũng như sự phát triển của não bộ.

Người Hàn tin rằng việc điều khiển thành thục đôi đũa dẹt kim loại sẽ giúp trẻ phát triển khả năng vận động tinh, tăng cường sự tập trung và tính kiên nhẫn. Thói quen rèn luyện này đồng hành cùng họ suốt đời, biến kỹ năng dùng đũa dẹt trở thành một niềm tự hào nho nhỏ trong văn hóa đời sống.

Tinh thần tiết kiệm

Trong thế giới hiện đại, khi vấn đề ô nhiễm môi trường và rác thải nhựa trở thành thách thức toàn cầu, thói quen dùng đũa kim loại của người Hàn Quốc lại vô cùng phù hợp với xu hướng sống xanh. Tại Hàn Quốc, chính phủ có những quy định rất nghiêm ngặt về việc hạn chế sử dụng đồ nhựa và đồ dùng một lần tại các nhà hàng, quán ăn.

Việc sử dụng đũa kim loại tái sử dụng nhiều lần giúp giảm thiểu hàng triệu tấn rác thải từ đũa gỗ dùng một lần hay đũa nhựa mỗi năm. Điều này không chỉ giúp bảo vệ tài nguyên rừng mà còn cắt giảm đáng kể lượng rác thải khó phân hủy ra môi trường. Đôi đũa kim loại bé nhỏ vì thế không chỉ mang giá trị truyền thống mà còn phản ánh ý thức trách nhiệm cao của cộng đồng người Hàn Quốc đối với việc bảo vệ hệ sinh thái chung.