Quan hệ Việt Nam - Úc chú trọng hợp tác phát triển kinh tế, an ninh quốc gia

Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Australia của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm từ ngày 9 - 12/8 tạo thêm dấu mốc hết sức quan trọng sau hơn 5 thập kỷ phát triển quan hệ Việt Nam - Australia. Điểm đáng chú ý của chuyến thăm không chỉ nằm ở việc củng cố tin cậy chính trị và mở rộng hợp tác trên các lĩnh vực truyền thống, mà quan trọng hơn là hai bên đã định hình rõ những trụ cột hợp tác mới gắn với các lợi ích chiến lược dài hạn.

Đưa Đối tác Chiến lược Toàn diện đi vào chiều sâu

Kết quả nổi bật đầu tiên của chuyến thăm cấp Nhà nước tới Australia của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là củng cố nền tảng chính trị và lòng tin chiến lược. Chuyến thăm lần này mang ý nghĩa đặc biệt khi đây là lần đầu tiên Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thăm hai nước trên cương vị người đứng đầu Đảng và Nhà nước, thể hiện sự coi trọng và tin cậy chính trị ở cấp cao nhất của Việt Nam đối với Australia.

Hai bên ra Tuyên bố chung về làm sâu sắc quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện, khẳng định nền tảng của quan hệ được xây dựng trên tin cậy chiến lược và hiểu biết lẫn nhau trong hơn 50 năm, đồng thời ghi nhận sự hội tụ ngày càng tăng về lợi ích chiến lược và nhất trí đưa hợp tác lên tầm mức cao hơn, hướng tới tương lai. Hai bên cam kết duy trì thường xuyên trao đổi đoàn, tiếp xúc cấp cao, phát huy các cơ chế đối thoại và tăng cường giao lưu giữa Quốc hội, địa phương, doanh nghiệp và nhân dân hai nước.

Đáng chú ý, hợp tác quốc phòng - an ninh tiếp tục được mở rộng theo hướng thực chất hơn. Trong chuyến thăm lần này, Việt Nam và Australia nhất trí ký kết Cập nhật Tuyên bố Tầm nhìn chung về thúc đẩy hợp tác quốc phòng, tạo cơ sở định hướng cho hợp tác trong thời gian tới, trong đó xác định các lĩnh vực ưu tiên gồm đào tạo nhân lực, hợp tác giữa các quân chủng, chia sẻ thông tin, quân y, gìn giữ hòa bình, an ninh biển, tìm kiếm cứu nạn và phòng, chống khủng bố.

Việc nhấn mạnh hợp tác an ninh biển là một trong những điểm mới và có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh cả Việt Nam và Australia đều có lợi ích chiến lược gắn chặt với không gian biển.

Đối với Việt Nam, vấn đề biển không chỉ gắn với bảo vệ chủ quyền, an ninh quốc gia mà còn có tầm quan trọng trong tổng thể chiến lược phát triển đất nước.

Tại Hội nghị Trung ương 3 diễn ra vào tháng 7/2026 vừa qua, Trung ương đã thống nhất ban hành Nghị quyết số 20-NQ/TW về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh, xác định biển là không gian sinh tồn và không gian phát triển chiến lược, đặt ra yêu cầu cao về năng lực quản trị, giám sát, bảo đảm an ninh, an toàn và ứng phó hiệu quả với các tình huống phát sinh trên biển.

Trong khi đó, là quốc gia có nền kinh tế và an ninh phụ thuộc lớn vào thương mại biển và các tuyến giao thông hàng hải quốc tế, việc duy trì môi trường biển an toàn, ổn định tại khu vực cũng là lợi ích chiến lược của Australia.

Ở bình diện khu vực, hai nước tiếp tục thể hiện sự tương đồng đáng kể trong cách tiếp cận đối với cấu trúc khu vực dựa trên luật lệ, vai trò trung tâm của ASEAN và việc duy trì hòa bình, ổn định, an ninh và tự do hàng hải.

Nâng cao sức chống chịu, thích ứng và phục hồi kinh tế

Một trong những kết quả có ý nghĩa chiến lược nhất của chuyến thăm là việc hai bên nhất trí đưa ra Tuyên bố chung về nâng cao sức chống chịu, thích ứng và phục hồi kinh tế Việt Nam và Australia. Đây là lần đầu tiên hợp tác nâng cao về nâng cao sức chống chịu, thích ứng và phục hồi kinh tế được đưa vào trong khuôn khổ hợp tác kinh tế song phương.

Điểm mới quan trọng là hai bên thống nhất chia sẻ thông tin về những diễn biến kinh tế có khả năng ảnh hưởng đến lợi ích quốc gia, trao đổi về cơ chế rà soát đầu tư nước ngoài và chính sách liên quan, đồng thời phối hợp xây dựng các chuỗi cung ứng minh bạch, đa dạng, an toàn, bền vững và có khả năng chống chịu. Các lĩnh vực được xác định cụ thể gồm khoáng sản thiết yếu, chất bán dẫn và năng lượng sạch.

Hai bên cũng đặt vấn đề bảo đảm các chuỗi cung ứng thiết yếu phục vụ an ninh năng lượng và an ninh lương thực, bao gồm hạ tầng lưới điện, nông sản, thực phẩm và các đầu vào quan trọng cho sản xuất nông nghiệp. Đây là bước phát triển đáng chú ý trong quan hệ kinh tế Việt Nam - Australia.

Nếu trước đây trọng tâm chủ yếu là thương mại, đầu tư và tiếp cận thị trường, thì nay hợp tác đã mở rộng sang những vấn đề gắn trực tiếp với an ninh kinh tế và khả năng chống chịu của nền kinh tế. Hai nước đồng thời nhất trí tăng cường hợp tác trong khuôn khổ CPTPP, RCEP, AANZFTA, IPEF, ASEAN và APEC; hướng tới xây dựng hệ sinh thái số an toàn, bảo mật và đáng tin cậy, bao gồm AI, viễn thông, cáp ngầm dưới biển và trung tâm dữ liệu.

Đáng chú ý, Tuyên bố chung về làm sâu sắc CSP cũng xác định khoáng sản thiết yếu, chuỗi cung ứng và đầu tư chất lượng cao là những ưu tiên quan trọng.

Đưa khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành trụ cột

Nếu an ninh kinh tế là hướng mở rộng về chiều sâu thì khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo là một bước chuyển về chất của quan hệ Việt Nam - Australia.

Trong chuyến thăm lần này, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Albanese nhất trí đưa ra Tuyên bố chung về tăng cường kết nối khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo giữa Việt Nam và Australia, coi khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo làmột trong những trụ cột của Đối tác Chiến lược Toàn diện và là động lực then chốt đối với tăng trưởng bền vững, năng suất, sức chống chịu và năng lực cạnh tranh của hai nền kinh tế.

Đây là sự hội tụ lợi ích chiến lược của hai quốc gia khi Việt Nam đang hướng tới một mô hình tăng trưởng mới dựa trên năng suất, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Trong khi đó, Australia có thế mạnh về giáo dục và khoa học - công nghệ. Một số kết quả hợp tác nổi bật trong lĩnh vực này có thể thấy đó là: Sáng kiến Hợp tác Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam - Australia (AVSTICI), Giai đoạn II của Trung tâm Công nghệ Chiến lược Việt Nam - Australia (AVSTC).

Cũng trong chuyến thăm này, hai bên cũng ký Bản ghi nhớ về hợp tác kinh tế số, tiếp tục triển khai hợp tác về không gian mạng và công nghệ trọng yếu, thúc đẩy nghiên cứu chung, liên kết hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Đặc biệt, việc hai bên thúc đẩy kết nối Chính phủ - trường đại học, viện nghiên cứu - doanh nghiệp, cùng với các sáng kiến như Diễn đàn Tech Connect, mở ra khả năng chuyển hợp tác khoa học từ trao đổi học thuật sang tạo sản phẩm, công nghệ và giá trị thương mại. Australia cũng tiếp tục hỗ trợ học bổng STEM và hợp tác đào tạo tiến sĩ, qua đó góp phần phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho Việt Nam.

Về giáo dục và nguồn nhân lực, hai bên nhất trí tăng cường giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp, nghiên cứu chung, trao đổi sinh viên và giảng viên. Australia tiếp tục đầu tư cho chương trình Aus4Skills trong giai đoạn 2026 - 2035, trong khi hợp tác giữa các trường đại học, trong đó có RMIT, tiếp tục được mở rộng.

Như vậy, chuyến thăm không chỉ tạo thêm các cam kết hợp tác ở cấp Chính phủ mà còn mở rộng mạng lưới kết nối xã hội, tri thức và doanh nghiệp, tạo nền tảng lâu dài cho quan hệ hai nước.

Xung lực mới đưa quan hệ Việt Nam - Australia đi vào chiều sâu

Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Australia của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm kết thúc hết sức tốt đẹp với 3 Tuyên bố chung và 7 văn kiện hợp tác giữa hai nước. Điều quan trọng hơn là chuyến thăm đã tạo ra một bước chuyển về chất trong quan hệ Việt Nam - Australia, khi lãnh đạo hai nước không chỉ củng cố những nền tảng hợp tác đã có mà còn định hình một chương trình nghị sự chiến lược mới, gắn kết chặt chẽ hơn giữa phát triển và an ninh, giữa kinh tế và công nghệ, giữa lợi ích song phương và những vấn đề có ý nghĩa đối với cấu trúc khu vực. Đây chính là nền tảng để Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam - Australia bước vào một giai đoạn phát triển sâu sắc, thực chất và có tầm vóc hơn trong những năm tới.

Ba Tuyên bố chung đã hình thành một cấu trúc tương đối rõ: Tuyên bố về làm sâu sắc CSP tạo nền tảng chính trị; Tuyên bố về sức chống chịu kinh tế mở rộng hợp tác sang an ninh kinh tế và chuỗi cung ứng; Tuyên bố về khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo tạo động lực tăng trưởng mới. Đây là sự bổ trợ lẫn nhau, cho thấy hai nước đang từng bước chuyển từ hợp tác trên từng lĩnh vực sang kết nối các lợi ích chiến lược và các năng lực phát triển của hai nền kinh tế.

Đặc biệt, các nội dung mới về khoáng sản thiết yếu, chất bán dẫn, năng lượng sạch, hạ tầng số, AI, cáp ngầm, trung tâm dữ liệu, an ninh và liêm chính nghiên cứu cho thấy quan hệ Việt Nam - Australia đang tiến gần hơn tới những lĩnh vực nằm ở giao điểm giữa phát triển kinh tế và an ninh quốc gia. Đây cũng là không gian hợp tác phù hợp với những ưu tiên phát triển mới của Việt Nam về đổi mới mô hình tăng trưởng, khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, bảo đảm an ninh kinh tế và nâng cao khả năng tự chủ, chống chịu của nền kinh tế.

Từ góc độ này, chuyến thăm có thể được xem là một bước chuyển quan trọng: từ giai đoạn xây dựng và hiện thực hóa khuôn khổ Đối tác Chiến lược Toàn diện sang giai đoạn cùng Australia kiến tạo những trụ cột hợp tác chiến lược mới. Đây là cơ sở hết sức quan trọng để quan hệ Việt Nam - Australia phát triển sâu sắc hơn, thực chất hơn và bền vững cho cả hai nước trong thập niên tới.