Dự án Luật Đo lường sửa đổi: Mỗi phương tiện đo sẽ có mã số định danh duy nhất

Sáng 11/8, tại TP.HCM, Bộ khoa học và công nghệ (KH&CN) tổ chức hội nghị truyền thông chính sách đối với dự án Luật Bưu chính (sửa đổi) và dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường.

Tại hội nghị, ông Trần Quý Giầu, Trưởng ban Đo lường thuộc Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia (Bộ KH&CN), cho biết sau gần 15 năm thi hành, Luật Đo lường đã bộc lộ một số bất cập, trong đó có việc thiếu cơ sở dữ liệu số liên thông, chưa đáp ứng yêu cầu của các công nghệ mới và chưa đồng bộ với mô hình thanh tra, kiểm tra hiện nay.

Do đó, dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường tập trung vào 3 nhóm chính sách, gồm số hóa toàn diện hoạt động đo lường; huy động nguồn lực xã hội phát triển hạ tầng đo lường; cắt giảm thủ tục hành chính.

Theo ông, một trong những điểm mới là mỗi phương tiện đo được định danh bằng mã số duy nhất, kết quả kiểm định được công nhận thông qua Chứng chỉ số (DCC), đồng thời áp dụng cơ chế cảnh báo tự động đối với phương tiện có nguy cơ sai lệch.

Đồng thời, Dự án xây dựng nền tảng số về hoạt động đo lường và cơ sở dữ liệu quốc gia tập trung, kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp. Kết quả đo điện tử được công nhận giá trị pháp lý tương đương văn bản giấy, qua đó góp phần giảm chi phí tuân thủ cho tổ chức, cá nhân.

Chính sách mới cũng khuyến khích xã hội hóa hoạt động đo lường, cho phép các chuẩn đo lường do doanh nghiệp đầu tư được xem xét phê duyệt là chuẩn đo lường quốc gia.

Trọng tâm quản lý được chuyển từ kiểm soát riêng lẻ phương tiện đo sang bảo đảm độ tin cậy của kết quả đo, đồng thời đẩy mạnh phân cấp kiểm tra về cấp xã, phường đối với các phép đo tại chợ, trung tâm thương mại nhằm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Phát biểu tại hội nghị, bà Nguyễn Như Quỳnh, Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ KH&CN), cho biết đo lường hiện diện trong hầu hết giao dịch hằng ngày, từ mua xăng, vàng đến sử dụng điện, nước. Vì vậy, những thay đổi trong pháp luật về đo lường có tác động trực tiếp đến người dân và doanh nghiệp.

Theo bà Quỳnh, việc sửa đổi luật hướng đến cắt giảm các điều kiện, thủ tục không còn phù hợp nhưng vẫn bảo đảm sự giám sát của Nhà nước, đồng thời tăng cường ứng dụng công nghệ số để nâng cao hiệu quả quản lý.

Dự án cũng định hướng chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm dựa trên đánh giá rủi ro, qua đó tập trung nguồn lực kiểm tra vào những lĩnh vực, phương tiện có nguy cơ cao thay vì áp dụng kiểm soát đồng loạt.

Bên cạnh nội dung về đo lường, ông Lê Văn Chung, đại diện Vụ Bưu chính (Bộ KH&CN), cũng giới thiệu những điểm mới trong dự án Luật Bưu chính (sửa đổi). Theo ông Chung, điểm mới quan trọng là lần đầu tiên pháp luật khẳng định bưu chính là hạ tầng thiết yếu của quốc gia và của nền kinh tế số.

Dịch vụ bưu chính phổ cập cũng sẽ được mở rộng từ thư sang các gói, kiện hàng hóa, nhằm bảo đảm người dân trên toàn quốc, đặc biệt tại vùng sâu, vùng xa, được tiếp cận các dịch vụ thiết yếu.

Theo đại diện cơ quan soạn thảo, cả hai dự án Luật Bưu chính và Luật Đo lường đã được Chính phủ trình Quốc hội và hoàn thành bước thẩm tra ban đầu. Dự kiến, Quốc hội sẽ xem xét, thông qua các dự án luật tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI vào tháng 10/2026. Việc tiếp tục tham vấn, tiếp thu ý kiến góp ý được xác định là bước quan trọng nhằm hoàn thiện chính sách, bảo đảm tính khả thi và phù hợp với thực tiễn.