Chuyên gia lý giải lập Thu mà thời tiết miền Bắc vẫn nắng nóng hầm hập 39°C

Tiết lập Thu 2026 bắt đầu từ ngày 7/8 (25/6 Âm lịch), mở đầu mùa thu theo 24 tiết khí. Nhiều người quan niệm sau khi lập Thu, thời tiết thường mát mẻ, nắng nóng không gay gắt.

Tuy nhiên, ngay những ngày đầu lập Thu năm nay, miền Bắc và miền Trung đón đợt nắng nóng trên diện rộng, có nơi nắng nóng gay gắt, trời oi bức, ngột ngạt.

Miền Bắc nắng 39°C dù đã lập Thu

Nhiệt độ cao nhất trong ngày 10/8 quan trắc được tại trạm Bắc Mê (Tuyên Quang) lên tới 39°C. Một số nơi khác, nhiệt độ cũng chạm ngưỡng 39°C như trạm Hòa Bình (Phú Thọ) 38°C; Lào Cai (Lào Cai) 38,8°C; Thất Khê (Lạng Sơn) 38,1°C; Láng (Hà Nội) 38,8°C; Nho Quan (Ninh Bình) 38,7°C…

Trong trưa nay 11/8, nhiệt độ quan trắc lúc 13h tại Đông Bắc Bộ, Lào Cai, từ Thanh Hóa đến TP Đà Nẵng và phía Đông các tỉnh từ Quảng Ngãi đến Đắk Lắk phổ biến 35-37°C, có nơi trên 37°C khi nắng nóng bao trùm, có nơi nắng nóng gay gắt như trạm Bắc Mê (Tuyên Quang) 37,6°C, đây cũng là điểm nóng nhất cả nước trong trưa nay. Ngoài ra, một số trạm như Láng (Hà Nội) 36,6°C; Thất Khê (Lạng Sơn) 36,7°C...

TS Trương Bá Kiên, Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu khí tượng khí hậu, Viện Khoa học khí tượng thủy văn và biến đổi khí hậu cho biết, theo quan niệm dân gian, tiết lập Thu đánh dấu thời điểm chuyển từ mùa Hè sang mùa Thu.

Tuy nhiên, lập Thu không phải là mốc xác định sự kết thúc của mùa Hè trong khí tượng hiện đại. Thực tế cho thấy, ngay cả sau khi bước vào tiết lập Thu, miền Bắc và miền Trung vẫn có thể xuất hiện những đợt nắng nóng, thậm chí nắng nóng gay gắt.

Đáng chú ý, tác động của biến đổi khí hậu, nắng nóng có xu hướng xuất hiện ngày càng sớm hơn, kết thúc muộn hơn, cường độ mạnh và tần suất dày hơn.

Từ những điều trên, ông Kiên cho biết, trong dự báo, các quy luật khí hậu truyền thống như sau lập Thu là hết hè sẽ ngày càng ít có giá trị thực tiễn. Bên cạnh đó, ranh giới giữa các mùa trở nên mờ nhạt, thời tiết chuyển mùa không còn rõ nét như trước.

Cũng bình luận về hiện tượng này, ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia cũng cho rằng, đợt nắng nóng đang diễn ra không phải hiện tượng bất thường. Thông thường, tháng 8 vẫn có các đợt nắng nóng xảy ra.

Nắng nóng kéo dài tới khi nào?

Dự báo trong ngày mai 12/8, Bắc Bộ (trừ Điện Biên, Lai Châu) duy trì hình thái thời tiết nắng nóng, có nơi nắng nóng gay gắt, nhiệt độ cao nhất dao động 35-37°C, có nơi trên 37°C, độ ẩm trong không khí thấp, phổ biến 55-60%.

Ngày 13/8, Bắc Bộ giảm nhiệt. Ngoại trừ các tỉnh Điện Biên, Lai Châu, Quảng Ninh, TP Hải Phòng, các địa phương khác trời nắng nóng với nhiệt độ cao nhất phổ biến 35-36°C, có nơi trên 36°C.

Trong hai ngày này, khu vực từ Thanh Hóa đến TP Đà Nẵng và phía Đông Quảng Ngãi đến Gia Lai có nắng nóng, có nơi nắng nóng gay gắt với nhiệt độ cao nhất phổ biến 35-37°C, có nơi trên 37°C.

Từ 14/8, nắng nóng tại Bắc Bộ xu hướng dịu dần, tuy nhiên vẫn có khả năng kéo dài ở Trung Bộ.

Dự báo xa hơn, Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia cho hay, nắng nóng ở Bắc Bộ vẫn xuất hiện, tập trung chính trong khoảng từ nay đến hết tháng 8, giảm dần từ đầu tháng 9.

Tại Trung Bộ, từ nay đến 10/9, nắng nóng vẫn duy trì, xuất hiện nhiều ngày có nắng nóng và nắng nóng gay gắt. Trong đó, khu vực duyên hải Nam Trung Bộ số ngày nắng nóng khả năng cao hơn so với trung bình nhiều năm.

Nhiệt độ trung bình trên toàn quốc trong 1 tháng tới phổ biến cao hơn so với trung bình nhiều năm từ 0,5-1°C, riêng khu vực phía Đông Bắc Bộ và duyên hải Nam Trung Bộ cao hơn từ 1-1,5°C.

Nhiệt độ dự báo so với nhiệt độ cảm nhận thực tế có thể chênh lệch 1-3°C, thậm chí có thể cao hơn phụ thuộc vào các điều kiện mặt đệm như bê tông, đường nhựa.

Trung tâm khí tượng cảnh báo ảnh hưởng của nắng nóng kết hợp với độ ẩm trong không khí giảm thấp nên có nguy cơ cao xảy ra cháy nổ và hỏa hoạn ở khu vực dân cư do nhu cầu sử dụng điện tăng cao.

Ngoài ra, nắng nóng còn có thể gây tình trạng mất nước đối với cơ thể người khi tiếp xúc lâu với nền nhiệt độ cao. Người dân cần chú ý hạn chế ra ngoài trời vào giữa trưa và đầu giờ chiều khi nắng nóng đạt cường độ gay gắt nhất trong ngày.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, thời tiết, khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp với nhiều hình thái nguy hiểm, cực đoan, cơ quan khí tượng đề nghị các cấp chính quyền và người dân thường xuyên cập nhật và tích hợp thông tin dự báo, cảnh báo khí tượng thủy văn trong các bản tin ngắn hạn 1-3 ngày, để kịp thời điều chỉnh các kế hoạch sản xuất, phương án ứng phó phù hợp đảm bảo an toàn cho các hoạt động sản xuất và dân sinh.