Thúc đẩy chuyển đổi số an toàn thông tin cho kinh tế tập thể, hợp tác xã

Chiều ngày 9/4, Liên minh Hợp tác xã Việt Nam phối hợp cùng Viện Khoa học Kinh tế tổ chức tọa đàm khoa học với chủ đề "Giải pháp thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đảm bảo an toàn thông tin trên không gian mạng cho khu vực kinh tế tập thể, hợp tác xã" với sự tham gia của nhiều lãnh đạo, chuyên gia; đại diện các bộ, ngành, tổ chức liên quan và đông đảo hợp tác xã; chuyên gia trong lĩnh vực khoa học công nghệ, chuyển đổi số.

Phát biểu khai mạc tọa đàm, ông Đinh Hồng Thái - Phó Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam nhấn mạnh, trong bối cảnh nền kinh tế đang chuyển dịch mạnh mẽ dưới tác động của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, Đảng và Nhà nước ta đã ban hành nhiều chủ trương mang tính định hướng, đặc biệt là Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đối với khu vực kinh tế tập thể, hợp tác xã, việc ứng dụng công nghệ thông tin và số hóa quy trình sản xuất, tiêu thụ sản phẩm hiện nay là yêu cầu tất yếu để nâng cao năng suất, chuẩn hóa chất lượng sản phẩm và phát triển bền vững.

Song song với quá trình đó, việc bảo đảm an toàn thông tin trên không gian mạng là một yêu cầu xuyên suốt. Khu vực kinh tế tập thể, hợp tác xã (KTTT, HTX) với nguồn lực và hạ tầng công nghệ đang trong quá trình hoàn thiện, rất cần được trang bị thêm các kiến thức, kỹ năng để tự chủ và an toàn trên môi trường số. Thay vì e ngại trước những rủi ro khách quan trên không gian mạng, chúng ta cần chủ động nhận diện để có các phương án phòng ngừa phù hợp, giúp HTX và thành viên tự tin giao dịch và phát triển thương mại điện tử.

Tại tọa đàm, ThS. Trịnh Anh Tuấn - Viện Khoa học Kinh tế hợp tác đã phân tích thực trạng chuyển đổi số trong khu vực HTX, qua đó chỉ ra nhiều điểm nghẽn mang tính hệ thống. Kết quả đánh giá cho thấy, phần lớn HTX hiện mới ở giai đoạn khởi đầu của chuyển đổi số, với mức độ ứng dụng công nghệ còn rời rạc, chủ yếu dừng ở các hoạt động cơ bản như liên lạc, trao đổi thông tin. Việc chuyển đổi chưa đi vào các khâu cốt lõi như quản trị, vận hành hay phân tích dữ liệu, đồng thời thiếu chiến lược tổng thể và lộ trình triển khai rõ ràng.

Đáng chú ý, hai điểm nghẽn lớn nhất được xác định là hạ tầng và nguồn nhân lực. Hạ tầng công nghệ chưa đồng bộ, thiếu các nền tảng phù hợp với đặc thù HTX; trong khi đó, nguồn nhân lực số còn hạn chế, chưa đủ năng lực vận hành và khai thác hiệu quả các công cụ công nghệ. Bên cạnh đó, hệ sinh thái công nghệ hiện nay cũng chưa thực sự phù hợp, phần lớn giải pháp có chi phí cao, khó triển khai, khiến nhiều HTX gặp khó khăn khi tiếp cận và ứng dụng.

Từ thực tiễn này, tọa đàm tập trung làm rõ các giải pháp nhằm thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo trong khu vực HTX. Các đại biểu nhấn mạnh tăng cường liên kết giữa HTX với các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp công nghệ, qua đó giúp các HTX, đặc biệt là HTX quy mô nhỏ, có thể tiếp cận, thụ hưởng các thành tựu khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo một cách hiệu quả, phù hợp với điều kiện thực tế.

Một nội dung quan trọng khác được đặt ra là giải pháp chuyển đổi số gắn với đảm bảo an toàn, an ninh mạng. Thực tế cho thấy nhận thức về an toàn thông tin trong khu vực HTX còn hạn chế, người dùng chưa được trang bị đầy đủ kỹ năng để nhận diện các hình thức lừa đảo trực tuyến như phát tán mã độc, giả mạo website, tin nhắn lừa đảo hay chiếm đoạt tài khoản. Việc sử dụng chung tài khoản, thiếu các biện pháp xác thực an toàn vẫn còn phổ biến, tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Các chuyên gia cho rằng, cần tăng cường chia sẻ các phương pháp nhận diện rủi ro trên môi trường số theo hướng đơn giản, dễ hiểu, đồng thời gợi mở các giải pháp công nghệ phòng ngừa thân thiện, chi phí hợp lý để HTX có thể dễ dàng triển khai. Việc áp dụng các biện pháp như xác thực đa yếu tố, phân quyền truy cập, giám sát giao dịch và bảo vệ dữ liệu cần được thực hiện từng bước, phù hợp với năng lực của HTX.

Bên cạnh đó, các HTX cũng cần xây dựng quy chế nội bộ về quản lý dữ liệu, thiết lập cơ chế sao lưu và phục hồi thông tin nhằm đảm bảo an toàn trong quá trình vận hành. Việc tận dụng các nền tảng trung gian và hệ sinh thái công nghệ sẵn có cũng được xem là giải pháp hiệu quả giúp giảm chi phí đầu tư ban đầu.

Các diễn giả, chuyên gia, đại biểu tham dự đều thống nhất rằng, để thúc đẩy chuyển đổi số trong HTX một cách hiệu quả và bền vững, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa các bên, từ cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức đại diện HTX đến các doanh nghiệp công nghệ. Qua đó, từng bước xây dựng hệ sinh thái số an toàn, phù hợp và khả thi, tạo nền tảng để khu vực kinh tế tập thể nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh kinh tế số.