Thứ trưởng KH&CN: Cốt lõi chuyển đổi số là thay đổi tư duy và cách làm

"Chuyển đổi số không chỉ là mua thiết bị công nghệ, không chỉ là ứng dụng AI, cũng không chỉ là đầu tư cơ sở dữ liệu hay hạ tầng công nghệ số", Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ (KH&CN) Bùi Hoàng Phương phát biểu tại Diễn đàn Cấp cao Chuyển đổi số Việt Nam - châu Á 2026 diễn ra ngày 28/5.

Theo Thứ trưởng, nhiều cơ quan, tổ chức và người dân vẫn nhìn nhận chuyển đổi số chủ yếu qua các thiết bị, phần mềm hay sản phẩm số. Tuy nhiên, cốt lõi của chuyển đổi số không nằm ở việc đầu tư công nghệ, mà là thay đổi tư duy và cách vận hành thông qua công nghệ số.

"Quan trọng hơn, chuyển đổi số là thay đổi tư duy và thay đổi cách làm thông qua công nghệ. Khi gặp khó khăn, vướng mắc trong công việc, điều đầu tiên cần nghĩ tới là làm thế nào ứng dụng công nghệ số để giải quyết vấn đề đó hiệu quả hơn", ông Phương nói.

Thông điệp của lãnh đạo Bộ Khoa học và Công nghệ được đưa ra trong bối cảnh Việt Nam bắt đầu triển khai mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số từ năm 2026. Đây là giai đoạn có ý nghĩa bản lề đối với quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng của nền kinh tế.

Theo ông Phương, các động lực tăng trưởng truyền thống của Việt Nam đang dần tới hạn, trong khi khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số sẽ trở thành động lực cốt lõi cho phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn tới.

Chuyển đổi số phải đi vào thực tế

Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương cho rằng thách thức hiện nay không còn nằm ở việc thiếu công nghệ hay thiếu cơ chế, mà là làm sao đưa chuyển đổi số đi vào thực tế cuộc sống, tạo ra giá trị cụ thể cho người dân và doanh nghiệp.

Ông cho biết sau một năm triển khai Nghị quyết 57, Bộ Khoa học và Công nghệ đã rà soát toàn diện hành lang pháp lý trong lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Lần đầu tiên, Việt Nam ban hành đồng thời nhiều bộ luật quan trọng như Luật Chuyển đổi số, Luật Công nghiệp công nghệ số, Luật Trí tuệ nhân tạo và Luật Dữ liệu. Việt Nam hiện là một trong số ít quốc gia xây dựng được hệ thống pháp lý tương đối toàn diện cho các lĩnh vực này.

"Nhiệm vụ trọng tâm trong năm 2026 là phải chuyển hóa những nền tảng thể chế thành kết quả cụ thể; đưa cơ chế, chính sách về chuyển đổi số thực sự đi vào cuộc sống, phục vụ người dân và doanh nghiệp", Thứ trưởng nhấn mạnh.

Để làm được điều đó, các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp cần thay đổi cách tiếp cận, chủ động đi xuống cơ sở để hiểu những khó khăn, vướng mắc phát sinh hàng ngày trong thực tế.

Bộ KH&CN mong muốn các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp phải chủ động đi xuống cơ sở, trực tiếp nắm bắt những bài toán thực tế của người dân và doanh nghiệp.

"Chuyển đổi số chỉ thực sự có ý nghĩa khi công nghệ giúp giải quyết các bài toán cụ thể trong quản trị, sản xuất, dịch vụ công và đời sống, thay vì dừng ở việc đầu tư hạ tầng hay triển khai phần mềm mang tính hình thức", ông Phương nói.

Việt Nam đã có khung pháp lý cho sandbox

Liên quan đến các ý kiến cho rằng Việt Nam còn thiếu cơ chế sandbox cho đổi mới sáng tạo, Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương cho biết khung pháp lý cho mô hình này hiện cơ bản đã được hình thành.

Luật Khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo đã có quy định liên quan đến sandbox, trong khi nghị định hướng dẫn Luật Công nghiệp công nghệ số cũng quy định khá cụ thể về quy trình, thủ tục và hồ sơ triển khai.

Sandbox là khung thể chế thí điểm, cho phép một số ít doanh nghiệp thử nghiệm các công nghệ mới, mô hình kinh doanh mới trong môi trường thực tiễn nhưng có phạm vi và thời gian xác định, dưới sự giám sát của các nhà quản lý và có các phương án dự phòng rủi ro phù hợp để ngăn hậu quả của sự thất bại mà không ảnh hưởng lớn đến hệ thống tài chính quốc gia.

Để minh họa cho việc đưa sandbox vào thực tế, Thứ trưởng dẫn trường hợp Bộ KH&CN hỗ trợ tỉnh Điện Biên triển khai thí điểm sandbox liên quan đến UAV.

Trong quá trình triển khai, Bộ đã phối hợp với tỉnh xây dựng đề án cụ thể, đồng thời làm việc với các bộ, ngành liên quan, đặc biệt là Bộ Quốc phòng, nhằm tháo gỡ các vướng mắc pháp lý.

"Bộ Quốc phòng đến nay đã đồng ý cho phép triển khai UAV tại một số khu vực ở Điện Biên, đồng thời miễn áp dụng một số tiêu chuẩn và quy định pháp luật liên quan", ông Phương cho biết.

Theo Thứ trưởng KH&CN, các quy định pháp luật hiện nay thực tế đã khá đầy đủ. Vấn đề còn lại là sự chủ động phối hợp giữa cơ quan quản lý, địa phương và doanh nghiệp công nghệ để đưa các cơ chế, chính sách vào thực tiễn cuộc sống.

Diễn đàn cấp cao Chuyển đổi số Việt Nam - châu Á 2026 (Vietnam – Asia DX Summit 2026) do Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ CNTT Việt Nam (VINASA) tổ chức, với chủ đề: “Kiến tạo các động lực mới cho tăng trưởng 2 con số” dưới sự bảo trợ của Bộ Khoa học và Công nghệ.

Diễn đàn quy tụ hơn 2.000 đại biểu đến từ 12 nền kinh tế, và 18 tỉnh, thành phố. Đây là lãnh đạo Chính phủ, bộ ngành, địa phương, tổ chức quốc tế, các tập đoàn công nghệ, chuyên gia AI cùng cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam và quốc tế nhằm cùng thảo luận các chiến lược tăng trưởng mới trong kỷ nguyên AI và chuyển đổi số.

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc mạnh mẽ dưới tác động của trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, tự động hóa và chuyển đổi số, các quốc gia và doanh nghiệp đang đứng trước áp lực phải tái định hình mô hình tăng trưởng để duy trì năng lực cạnh tranh.

Đối với Việt Nam, đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng vĩ mô hàng năm trên 10%. Đây không chỉ là bài toán về công nghệ, mà còn là bài toán về năng suất lao động, năng lực quản trị, hạ tầng số, chất lượng nguồn nhân lực và khả năng liên kết giữa Chính phủ, doanh nghiệp và hệ sinh thái công nghệ.