Trạm cân thu mua keo tràm ‘lậu’ lộng hành ở miền Trung

Trong khi các doanh nghiệp làm ăn chân chính phải gồng mình gánh đủ loại thuế, phí và chi phí hạ tầng, thì hàng loạt trạm cân thu mua keo tràm không phép ở miền Trung, tập trung tại Quảng Trị và TP Huế, lại ngang nhiên hoạt động suốt thời gian dài. Núp bóng đất rừng, vi phạm hành lang an toàn giao thông và các quy định về sử dụng đất, những bãi tập kết tự phát này mọc lên như nấm sau mưa.

Không chỉ tạo ra môi trường cạnh tranh thiếu công bằng, các trạm cân "lậu" còn để lại hệ lụy nghiêm trọng khi xe tải trọng lớn liên tục cày xới, tàn phá nhiều tuyến đường dân sinh, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông và ảnh hưởng đến đời sống người dân địa phương.

Vì sao những sai phạm diễn ra công khai, kéo dài từ năm này qua năm khác, thậm chí qua các đợt sắp xếp, sáp nhập địa giới hành chính, vẫn có thể tồn tại mà không bị xử lý dứt điểm?

Trạm cân thu mua keo tràm trái phép hoạt động công khai ở Huế - Quảng Trị

Đất nông nghiệp biến thành bãi tập kết

Những ngày tháng 4/2026, miền Trung nắng như đổ lửa. Tại các trạm cân, bãi tập kết thu mua keo tràm bị phản ánh hoạt động trái phép vẫn diễn ra tấp nập. Xe tải lớn nhỏ, xe độ chế thành thùng nối đuôi nhau ra vào, máy gắp gỗ hoạt động liên tục, bụi đất theo gió mù mịt giữa khu dân cư và dọc các tuyến giao thông huyết mạch.

Có mặt nhiều ngày tại các trạm cân đặt trái phép trên trục đường Hồ Chí Minh tại Km 939+553; Km 948+500 (xã Phong Nha); Km 1029 (đoạn qua ngã tư Bang, thuộc xã Kim Ngân, tỉnh Quảng Trị) và một số trạm cân nằm trên trục đường dân sinh liên quan qua xã Lâm Trạch cũ (nay là xã Phong Nha, tỉnh Quảng Trị), nhóm PV VTC News không khỏi ngỡ ngàng trước quy mô bến bãi tại đây. Hầu hết các trạm cân đều có mặt bằng rộng hàng ngàn mét vuông, thậm chí lên đến cả hecta được san lấp bằng phẳng. Hệ thống cân điện tử, lán trại nghỉ ngơi được trang bị đầy đủ điều hòa, bàn ghế...

Ghi nhận tại các trạm cân nói trên, mặc dù là trạm cân sai phép và nằm sát quốc lộ nhưng hoạt động thu mua, trung chuyển, vận chuyển diễn ra một cách công khai với một quy trình giống hệt nhau.

Từ sáng sớm, hoạt động thu gom, vận chuyển keo tràm tại các bãi này đều diễn ra tấp nập. Trong các bãi, chiếc xe máy gắp (giống máy xúc) gầm rú, hoạt động gần như hết công suất để gắp những cây keo tràm được lột sạch vỏ để chất đầy lên những chiếc xe ô tô đầu kéo chờ sẵn trong bãi. Sau khi chất đầy hàng, những chiếc xe này ì ạch chuyển bánh, biến thành những “quả núi di động”, nghênh ngang chở số gỗ này về các nhà máy xay dăm gỗ (vật liệu xuất khẩu để làm giấy).

Khi các bãi tập kết này gần cạn cây keo tràm thì sẽ có các xe tải cỡ nhỏ “độ chế” thành thùng chở đầy ắp keo tràm thu mua từ người dân đưa về lấp đầy bãi. Những chiếc xe tải nhỏ này sau khi được cân tải trọng sẽ đổ cây keo tràm xuống bãi và máy gắp lại đưa số hàng đó lên những chiếc xe đầu kéo để chở đến các nhà máy xay dăm. Quy trình ấy cứ lặp đi lặp lại ngày này qua ngày khác, tháng này qua tháng khác tại các bãi tập kết với hàng chục lượt xe ra vào mỗi ngày.

Không chỉ cát cứ trên trục đường huyết mạch Hồ Chí Minh, các trạm cân keo tràm “lậu” còn đâm sâu vào các tuyến đường nông thôn, đường dân sinh tại Quảng Trị. Trên tuyến đường bê tông rộng chừng 4m nối từ thôn 3 đến thôn 6, thôn 7 thuộc xã Lâm Trạch cũ (nay là xã Phong Nha), hàng loạt trạm cân thu mua keo tràm trái phép được các đầu nậu chọn làm nơi đặt trạm.

Ghi nhận trong ngày 6/4, con đường bê tông vốn có tải trọng hạn chế này liên tục bị “cày xới” bởi nhiều lượt xe cỡ lớn BKS: 73C-146.xx; 73H-027.xx, 73H-027.xx… rầm rập ra vào các trạm cân để bốc dỡ hàng.

Nhiều ngày có mặt tại các xã Hưng Lộc, Lộc An, Phú Lộc và khu vực Chân Mây – Lăng Cô (TP Huế), chúng tôi tiếp tục chứng kiến cảnh tượng hàng loạt các trạm cân thu mua keo tràm ngang nhiên đặt trái phép trên đất nông nghiệp, đất trồng cây hàng năm và đất rừng sản xuất.

Men theo tuyến tỉnh lộ 14B đoạn qua địa bàn thôn Hoà Mỹ (xã Hưng Lộc, TP Huế), chúng tôi phát hiện một trạm cân thu mua keo tràm quy mô lớn đặt tại một khoảng đất rộng cả nghìn mét vuông.

Theo phản ánh của người dân, trạm cân này vốn dựng trái phép hoàn toàn trên đất nông nghiệp, chưa hề được cơ quan chức năng cho phép chuyển đổi mục đích sử dụng đất sang đất sản xuất kinh doanh. Mặc dù hoạt động “chui”, nhưng chủ bãi vẫn ngang nhiên trang bị đầy đủ hệ thống lán trại kiên cố, kéo hệ thống điện sản xuất, nước sinh hoạt và lắp đặt một bàn cân điện tử cỡ lớn phục vụ việc kinh doanh thu lợi bất chính.

Thời điểm PV ghi nhận, một chiếc xe máy gắp đang hối hả bốc những cây keo tràm đưa lên thùng một xe tải cỡ lớn màu vàng, chiếc xe này có dấu hiệu “độ chế” kích thước thùng hàng rõ rệt. Khi “ăn hàng” đầy ắp và cao vượt quá thành thùng, chiếc xe chậm rãi di chuyển men theo tỉnh lộ 14B ra gần khu vực ngã ba La Sơn (xã Hưng Lộc) để đổ hàng, bán cho một nhà máy của một doanh nghiệp có tiếng về sản xuất, chế biến dăm gỗ ở khu vực miền Trung.

Song song với quá trình này, hằng ngày có khá nhiều các xe tải nhỏ, xe ba bánh tự chế chở keo tràm được thu mua thu gom từ các cánh rừng dân sinh của người dân đổ về bán lại cho chủ trạm cân. Khi lượng keo tràm thu mua đủ khối lượng, những chiếc xe tải cỡ lớn lại được điều đến bãi để “ăn hàng” và bán vào nhà máy.

Hoạt động với vòng lặp tuần hoàn như vậy cứ diễn ra nhiều ngày, nhiều tháng mà gần như không gặp phải bất kỳ sự can thiệp hay xử lý nào từ lực lượng chức năng. Chưa kể, vị trí đặt trạm cân này nằm sát sạt mặt đường tỉnh lộ 14B, có dấu hiệu vi phạm hành lang an toàn giao thông. Phía đối diện bãi lại là đường vào mỏ đất của một doanh nghiệp, hằng ngày xe tải chở đất đá ra vào tấp nập, nay cộng thêm đoàn xe chở keo tràm lậu ra vào cắt ngang mặt đường khiến khu vực này luôn rình rập nguy cơ tai nạn giao thông.

Tiếp tục di chuyển trên tuyến tỉnh lộ 14B đoạn qua xã Xuân Lộc, huyện Phú Lộc (cũ) (nay là xã Hưng Lộc, TP Huế), chỉ đoạn ngắn nhưng có 2 khu đất rộng hàng nghìn mét vuông nằm sát mặt đường cũng bị các hộ dân san phẳng để đặt trạm cân thu mua keo tràm trái quy định. Đó là trạm cân của hộ kinh doanh “Hiệp Ph.” và “Mai H.”.

Tại các khu đất vốn là đất nông nghiệp nay cũng được san gạt phẳng lì, trang bị bàn cân cỡ lớn, bên cạnh là các lều lán dựng tạm bằng thùng container hoặc tôn, thép để phục vụ hoạt động kinh doanh. Tại các lán, chủ bãi còn đầu tư cả điều hoà, hệ thống mái phun sương làm mát.

Thời điểm chúng tôi có mặt, mặc dù đang trong giờ nghỉ trưa, trời nắng gắt như đổ lửa nhưng hoạt động kinh doanh mua bán tại hai trạm cân này vẫn hết sức tấp nập. Những chiếc xe tải cỡ nhỏ chở keo tràm được người dân hoặc các tiểu thương thu gom từ rừng chở đến bán lại cho trạm cân, xe ra vào liên tục khiến trục đường tỉnh lộ 14B ngập trong bụi đất mù mịt. Mặc dù công nhân tại trạm thu mua keo tràm có tưới nước nhưng chẳng thấm vào đâu.

Khi bãi gom đủ lượng keo tràm cần thiết thì các xe tải lớn có dấu hiệu “độ thùng” sẽ được điều tới bãi và máy gắp sẽ chất đầy keo tràm lên thùng xe trước khi tài xế di chuyển chở về các nhà máy nghiền dăm.

'Nổ' có giấy phép nhưng thực tế bị đình chỉ

Dù nhiều chủ trạm cân khẳng định “có đầy đủ giấy phép”, nhưng thực tế, hầu hết đều đang hoạt động khi chưa hoàn thiện hồ sơ pháp lý, chưa chuyển đổi mục đích sử dụng đất và vi phạm nhiều quy định về môi trường, an toàn giao thông.

Đơn cử, khi hỏi về tính pháp lý của trạm cân, thu mua keo tràm đặt trái phép tại khu đất ven Km 1029 đường Hồ Chí Minh nhánh Đông (đoạn ngã tư Bang, xã Kim Ngân, tỉnh Quảng Trị), người đàn ông tự xưng là quản lý khẳng định chắc nịch rằng, trạm hoạt động 15 năm và có giấy phép đầy đủ.

Tuy nhiên, sự thật hoàn toàn trái ngược khi ông Đặng Văn Dương - Chủ tịch UBND xã Kim Ngân (Quảng Trị) khẳng định: “Trên địa bàn xã hiện có 8 trạm cân nhưng có 6 trạm chưa đầy đủ thủ tục. Hiện xã đã thành lập tổ công tác để kiểm tra, rà soát và hướng dẫn các thủ tục đối với các trạm cân không phép. Riêng trạm cân tại khu vực ngã tư Bang vi phạm mục đích sử dụng đất nên đang tạm đình chỉ, xã cũng đã mời chủ sử dụng đất lên để làm việc…”

Còn tại xã Phong Nha có tới 19 trạm cân, bãi tập kết, thu mua keo tràm nhưng hầu hết đều chưa có đủ hồ sơ pháp lý để hoạt động. Tuy nhiên, phần lớn trong số đó vẫn ngang nhiên hoạt động, xe ra vào nườm nượp như: tại Km 939+553 (cạnh cầu Công Nhân) hay Km 948+500 đường Hồ Chí Minh (đoạn qua xã Phong Nha), các trạm trên trục đường liên thôn xã Lâm Trạch cũ…

Tại các bãi tập kết này, mặt đất bị cày xới đỏ quạch, nước thải từ vỏ cây chảy tràn ra môi trường. Đáng nói hơn, tình trạng mất an toàn giao thông ngay tại các điểm ra vào bãi tập kết như thiếu biển báo, che khuất tầm nhìn cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ tai nạn giao thông.

“Qua rà soát, địa phương có 19 trạm cân kết hợp bãi tập kết, thu mua keo tràm nhưng hầu như chưa bãi nào có phép. Năm 2025, xã thông báo yêu cầu các trạm này dừng hoạt động để thực hiện thủ tục pháp lý, nhưng thực tế việc chấp hành chưa nghiêm…”, lãnh đạo Phòng Kinh tế xã Phong Nha (Quảng Trị) thừa nhận.

Khi chúng tôi vào vai người đi khảo sát bến bãi để liên kết làm ăn, tiếp cận trạm cân của hộ kinh doanh Hiệp Ph. nằm trên mặt tiền tỉnh lộ 14B (xã Hưng Lộc, TP Huế), một người phụ nữ tự xưng là kế toán của trạm cân khẳng định chắc nịch với chúng tôi rằng, hoạt động tuân thủ đúng quy định của pháp luật, có đầy đủ giấy phép, hồ sơ thủ tục. Thậm chí người này còn ba hoa, khu đất đặt trạm cân đã được chuyển đổi sang “đất đa mục đích”.

Tuy nhiên, khi chúng tôi bày tỏ muốn tiếp cận những giấy tờ liên quan đến hoạt động của trạm cân thì người này từ chối với lý do: “Chủ trạm cân giữ nhưng hiện chủ rất ít khi có mặt tại bãi”.

Cách đó chỉ vài trăm mét là một trạm cân quy mô lớn khác, dù không gắn biển tên nhưng khi dò hỏi thông tin qua các công nhân đang làm việc tại trạm thì được biết, chủ là ông Mai H. Qua điện thoại, ông Mai H. khẳng định: “Bãi của tôi có đầy đủ giấy tờ để hoạt động và đã thực hiện chuyển đổi sang đất đa mục đích sử dụng, có thực hiện đầy đủ các vấn đề liên quan đến phòng cháy, chữa cháy và môi trường…”.

Thế nhưng, trả lời PV Báo Điện tử VTC News, lãnh đạo Phòng Kinh tế (UBND xã Hưng Lộc, TP Huế) khẳng định, toàn xã hiện có 7 - 8 trạm cân thu mua keo tràm (trong đó có các trạm Hiệp Ph., Mai H.) nhưng tất cả đều chưa đủ điều kiện hoạt động theo quy định.

“Sau khi sáp nhập xã và thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, UBND xã giao cho Phòng Kinh tế xây dựng kế hoạch kiểm tra các trạm cân thu mua keo tràm tại địa phương. Qua ra soát có 7 – 8 trạm đang hoạt động nhưng không có trạm nào đảm bảo điều kiện hoạt động, đủ cái này nhưng lại thiếu cái kia… Các thủ tục liên quan đến phòng cháy chữa cháy, môi trường đều hoạt động tự phát và chưa thực hiện chuyển đổi mục đích sử dụng đất theo quy định…”, lãnh đạo Phòng Kinh tế (UBND xã Hưng Lộc, TP Huế) khẳng định.