Bộ trưởng VH-TT&DL: Tăng cường kiểm soát đối với các nhóm xuất bản phẩm đặc thù

Định hướng trên được Bộ trưởng Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh nêu khi trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý đối với dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản tại phiên họp chiều 14/8 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Bà Lâm Thị Phương Thanh cho biết, sau các phiên thảo luận của Quốc hội, đến thời điểm này, dự thảo Luật đạt được sự thống nhất cao giữa Chính phủ và cơ quan chủ trì thẩm tra.

Về sự cần thiết phải tăng cường quản lý nhà nước, bảo đảm hài hòa giữa tiền kiểm và hậu kiểm, gắn với yêu cầu bảo đảm an ninh chính trị, tư tưởng, hạn chế tối đa các sai sót, Bộ trưởng nêu rõ, cơ chế kiểm soát được thiết kế theo 3 lớp đối với một số nhóm chủ đề, đề tài liên quan đến lịch sử cách mạng, chủ quyền, an ninh quốc gia, lãnh tụ, lãnh đạo đất nước, anh hùng dân tộc.

3 lớp này gồm: thẩm định của nhà xuất bản; cơ quan chủ quản kiểm tra kết quả thẩm định; cơ quan quản lý Nhà nước đọc kiểm tra lưu chiểu và cho ý kiến trước khi phát hành.

“Việc tăng cường kiểm soát đối với một số nhóm xuất bản phẩm đặc thù nhằm nâng cao trách nhiệm của nhà xuất bản, cơ quan chủ quản, cơ quan quản lý Nhà nước trong quy trình xuất bản“, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh nhấn mạnh.

Về các chính sách của Nhà nước phát triển hoạt động xuất bản, theo Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh, dự thảo Luật quy định khung chính sách trong Luật và áp dụng pháp luật có liên quan; tập trung hỗ trợ phát triển xuất bản, chuyển đổi số, xuất bản điện tử, văn hóa đọc, hỗ trợ tác giả, đồng bào dân tộc thiểu số và các địa bàn khó khăn; hội nhập quốc tế trong hoạt động xuất bản.

Đồng thời, dự thảo Luật cũng quy định các chính sách đào tạo, thu hút và phát triển nguồn nhân lực, phát huy vai trò hội, hiệp hội (như Hội Xuất bản Việt Nam, Hiệp hội in Việt Nam và hội in các tỉnh, khu vực) đáp ứng yêu cầu phát triển ngành xuất bản.

Đối với các quy định về hoạt động có tính chất xuất bản trên không gian mạng, xuyên biên giới, bảo vệ quyền tác giả, Bộ trưởng thông tin, dự thảo Luật quy định các biện pháp ngăn chặn việc tổ chức, cá nhân đưa sản phẩm, tài liệu có nội dung vi phạm ra công chúng dưới hình thức xuất bản phẩm.

Chính phủ cũng bổ sung quy định về quản lý Nhà nước, các hành vi bị nghiêm cấm đối với việc phổ biến sản phẩm thông tin có tính chất xuất bản trên không gian mạng; bổ sung quy định về quản lý hoạt động xuất bản trên môi trường số, xuyên biên giới, bảo vệ quyền tác giả, các quy định về sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong hoạt động xuất bản.

“Các điều cấm và quy định bổ sung phải bảo đảm phù hợp với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên và các quy định khác của pháp luật có liên quan“, Bộ trưởng Văn hoá, Thể thao và Du lịch nói.

Về mô hình tập đoàn xuất bản, truyền thông quốc gia và cơ quan chủ lực xuất bản, truyền thông quốc gia, dự thảo Luật quy định theo hướng tạo cơ sở pháp lý cho việc hình thành, phát triển các mô hình tổ chức xuất bản phù hợp, phát huy vai trò của các cơ quan chủ lực trong lĩnh vực xuất bản, truyền thông; quy định chức năng, nhiệm vụ, trách nhiệm và cơ chế quản lý, phù hợp với yêu cầu phát triển ngành xuất bản trong tình hình mới.

Về khắc phục bất cập thực tiễn và hoàn thiện công cụ quản lý trong môi trường số, dự thảo Luật xác định rõ hơn trách nhiệm của các chủ thể tham gia hoạt động xuất bản, đơn giản hóa thủ tục hành chính; tăng cường tự chủ và thực hiện hậu kiểm; bỏ quy định về tạm dừng hoạt động xuất bản.

Theo Bộ trưởng Văn hoá, Thể thao và Du lịch, dự thảo Luật hoàn thiện các quy định về quản lý nhập khẩu xuất bản phẩm, phòng chống in lậu, vi phạm bản quyền; quy định trách nhiệm của nền tảng trung gian và nền tảng xuyên biên giới trong môi trường số.

Báo cáo ý kiến của cơ quan chủ trì thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, Thường trực Ủy ban tán thành phương án chỉnh lý quy định về hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động xuất bản.

Trong đó, dự thảo Luật đã làm rõ 3 hành vi bị cấm liên quan đến “sản phẩm thông tin có tính chất xuất bản trên không gian mạng” gồm: phát hành bản in của sản phẩm thông tin có tính chất xuất bản trên không gian mạng; đăng, phát sản phẩm thông tin có tính chất xuất bản trên không gian mạng dưới dạng sách; đăng, phát sản phẩm thông tin có tính chất xuất bản trên không gian mạng có nội dung bị cấm theo quy định của Luật này.

Đi kèm đó, dự thảo Luật cũng bổ sung hành vi bị cấm liên quan đến việc sử dụng AI trong hoạt động xuất bản.

Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hộitán thành với việc chỉnh lý quy định về cơ chế kiểm tra, giám sát, thẩm định đối với xuất bản phẩm có nội dung đặc thù và các điều có liên quan của dự thảo Luật để làm rõ hơn cơ chế kiểm soát 3 lớp, tăng cường trách nhiệm của nhà xuất bản, cơ quan chủ quản nhà xuất bản, cơ quan quản lý nhà nước trong việc quản lý hoạt động xuất bản.

“Thống nhất việc xác định nhóm chủ đề, đề tài có tính chất phức tạp, nhạy cảm cần phải tổ chức thẩm định bao gồm: lịch sử cách mạng, chủ quyền, an ninh quốc gia, lãnh tụ, lãnh đạo đất nước, anh hùng dân tộc và giao Chính phủ quy định chi tiết các danh mục này“, ông Nguyễn Đắc Vinh nói thêm.