Thế giới đang bước vào một giai đoạn bất định, nơi những đường biên giữa hòa bình và xung đột trở nên mong manh hơn bao giờ hết. Những cú sốc địa chính trị, khủng hoảng kinh tế, đứt gãy chuỗi cung ứng hay các cuộc tấn công mạng… đang làm thay đổi cách các quốc gia nhìn nhận về an ninh.
Trong bối cảnh đó, yêu cầu “giữ nước từ khi nước chưa nguy” mà Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh tại Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV không còn là một nguyên tắc mang tính lý luận, mà trở thành một đòi hỏi mang tính sống còn.
Trả lời Báo Điện tử VTC News, Thượng tướng, Viện sĩ, Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân Nguyễn Huy Hiệu - nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc phòng cho rằng, bảo đảm quốc phòng, an ninh, đối ngoại trong giai đoạn mới phải được nhìn nhận trong một chỉnh thể hoàn toàn khác - không chỉ là “giữ”, mà còn là “tạo thế” cho phát triển.
“Giữ nước từ khi chưa nguy”
Theo Thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu, điểm đáng chú ý trong phát biểu của Tổng Bí thư là cách tiếp cận toàn diện và hiện đại về an ninh quốc gia. Nếu trước đây, bảo vệ Tổ quốc thường được nhìn nhận chủ yếu qua lăng kính quân sự, thì nay, khái niệm này đã mở rộng ra nhiều tầng nấc.
Tổng Bí thư Tô Lâm phát biểu bế mạc Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV. (Ảnh: VGP)
Ông cho rằng, một quốc gia muốn phát triển nhanh, thu hút đầu tư lớn, mở rộng thị trường và hội nhập sâu rộng, trước hết phải có “nền tảng an ninh vững chắc”, không chỉ là an ninh lãnh thổ, mà còn là an ninh thể chế, an ninh xã hội, an ninh kinh tế và cả an ninh phi truyền thống.
“Trong bối cảnh hiện nay, các rủi ro không còn đến từ một hướng hay một dạng duy nhất. Đó có thể là xung đột địa chính trị, khủng hoảng kinh tế, tấn công mạng, hay thậm chí là những cú sốc về chuỗi cung ứng. Nếu không có năng lực kiểm soát rủi ro, thì rất khó để duy trì ổn định và phát triển bền vững”, ông phân tích.
Chính vì vậy, yêu cầu “tự chủ chiến lược” mà Tổng Bí thư nhấn mạnh, theo Thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu, là yếu tố mang tính sống còn. Một nền kinh tế phụ thuộc, một hệ thống dễ tổn thương trước các cú sốc bên ngoài, sẽ không thể tạo ra nền tảng vững chắc cho quốc phòng, an ninh.
Một trong những thông điệp xuyên suốt trong phát biểu của Tổng Bí thư là yêu cầu phải chủ động bảo vệ Tổ quốc “từ sớm, từ xa”, “giữ nước từ khi nước chưa nguy”.
Theo Thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu, đây là tư tưởng nhất quán của Đảng ta, nhưng trong bối cảnh mới, nội hàm của nó đã sâu sắc và toàn diện hơn rất nhiều.
“Nếu trước đây, ‘giữ nước từ sớm’ có thể hiểu là chuẩn bị lực lượng, củng cố quốc phòng, thì ngày nay, nó còn bao hàm cả việc xây dựng thể chế, phát triển kinh tế, nâng cao đời sống Nhân dân và mở rộng quan hệ đối ngoại. Tất cả những yếu tố đó đều góp phần tạo nên ‘lá chắn từ xa’ cho đất nước”, ông nói.
Điều này cũng lý giải vì sao Tổng Bí thư nhấn mạnh việc đặt quốc phòng, an ninh, đối ngoại xuyên suốt trong mọi chiến lược phát triển. Không thể có một chiến lược kinh tế tách rời khỏi an ninh, cũng không thể có hội nhập quốc tế mà thiếu đi sự chuẩn bị về năng lực tự vệ và khả năng ứng phó với rủi ro.
Khi được hỏi về yếu tố quyết định để bảo đảm quốc phòng, an ninh trong giai đoạn mới, Thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu không ngần ngại nhấn mạnh: Đó là sức mạnh nội sinh.
Thượng tướng, Viện sĩ, Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân Nguyễn Huy Hiệu - nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc phòng.
Theo ông, nội sinh không chỉ là tiềm lực kinh tế, mà còn bao gồm cả hệ thống chính trị vững mạnh, sự đồng thuận xã hội và đặc biệt là niềm tin của Nhân dân.
“Không có nội lực thì không thể nói đến độc lập, tự chủ. Một đất nước dù có quan hệ đối ngoại rộng mở đến đâu, nếu bên trong không vững thì vẫn có thể bị tổn thương trước những biến động từ bên ngoài”, ông khẳng định.
Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, nguy cơ phụ thuộc là điều không thể xem nhẹ. Sự phụ thuộc có thể đến từ công nghệ, thị trường, nguồn vốn hay thậm chí là thông tin. Vì vậy, xây dựng một nền kinh tế tự chủ, một xã hội ổn định và một hệ thống thể chế vững chắc chính là “tuyến phòng thủ” đầu tiên.
Một điểm nhấn khác trong phát biểu của Tổng Bí thư là yêu cầu kết hợp chặt chẽ giữa quốc phòng, an ninh với đối ngoại và hội nhập quốc tế.
Theo Thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu, đây là sự tiếp nối đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa của Việt Nam, nhưng được đặt trong một bối cảnh mới với yêu cầu cao hơn.
“Chúng ta cần mở rộng quan hệ quốc tế, tận dụng tối đa các cơ hội từ hội nhập, nhưng đồng thời phải giữ vững nguyên tắc không lệ thuộc, không để bị cuốn vào các liên minh đối đầu”, ông phân tích.
Trong một thế giới đang chứng kiến sự cạnh tranh chiến lược gay gắt giữa các cường quốc, việc giữ được thế cân bằng là một bài toán không đơn giản. Tuy nhiên, theo ông Hiệu, đó chính là “bản lĩnh” của một quốc gia có chủ quyền.
Đối ngoại, trong cách nhìn này, không chỉ là công cụ để phát triển kinh tế, mà còn là một “mặt trận” quan trọng để bảo vệ Tổ quốc từ xa, thông qua việc xây dựng lòng tin, tạo dựng vị thế và giảm thiểu nguy cơ xung đột.
Quốc phòng, an ninh phải trở thành lợi thế cạnh tranh
Một trong những điểm được Tổng Bí thư đặc biệt nhấn mạnh là việc phát huy “thế trận lòng dân”. Theo Thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu, đây chính là yếu tố quyết định tạo nên sức mạnh tổng hợp của quốc gia.
Ông cho rằng, trong mọi thời kỳ, Nhân dân luôn là gốc rễ của sức mạnh quốc phòng. Nhưng trong bối cảnh hiện nay, vai trò đó càng trở nên quan trọng hơn, khi các thách thức không chỉ đến từ bên ngoài, mà còn có thể xuất hiện ngay trong nội tại xã hội.
“Thế trận lòng dân không chỉ là sự ủng hộ, mà còn là niềm tin, là sự đồng hành của người dân với Đảng và Nhà nước. Khi lòng dân vững, thì mọi âm mưu phá hoại đều khó có thể thành công”, ông nói.
Việc xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh Nhân dân, theo ông, không thể chỉ dừng ở khẩu hiệu, mà phải được cụ thể hóa bằng các chính sách phát triển, an sinh xã hội và sự minh bạch trong quản lý.
Điểm mới mang tính đột phá trong phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm, theo Thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu, chính là việc coi quốc phòng, an ninh và đối ngoại như một “cấu phần của năng lực cạnh tranh quốc gia”.
Trong một thế giới mà các nhà đầu tư ngày càng quan tâm đến mức độ ổn định, tính minh bạch và khả năng kiểm soát rủi ro của một quốc gia, thì quốc phòng, an ninh không còn là “chi phí”, mà là “lợi thế”.
“Một đất nước ổn định về chính trị, an toàn về xã hội, có chính sách đối ngoại rõ ràng và nhất quán sẽ tạo được niềm tin rất lớn đối với nhà đầu tư. Đó chính là lợi thế cạnh tranh mà không phải quốc gia nào cũng có được”, ông nhận định.
Không chỉ vậy, quốc phòng, an ninh còn đóng vai trò như “chỗ dựa chiến lược”, giúp đất nước vững vàng trước những biến động, từ đó tạo điều kiện cho phát triển lâu dài.
Một yêu cầu xuyên suốt khác được Tổng Bí thư đặt ra là phải kết hợp chặt chẽ giữa các nguồn lực: Quân sự, an ninh, kinh tế, khoa học công nghệ và đại đoàn kết toàn dân tộc.
Theo Thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu, đây chính là cách tiếp cận mang tính hệ thống, nhằm tạo ra sức mạnh tổng hợp trong thời bình.
“Không thể tách rời các yếu tố này. Kinh tế mạnh sẽ tạo nguồn lực cho quốc phòng; khoa học công nghệ sẽ nâng cao năng lực bảo vệ; còn đại đoàn kết dân tộc sẽ tạo nên nền tảng vững chắc cho mọi chiến lược”, ông phân tích.
Điều quan trọng là phải đặt tất cả trong một chỉnh thể thống nhất, có sự phối hợp nhịp nhàng giữa các ngành, các lĩnh vực và các cấp.
Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gay gắt, Thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu nhấn mạnh, Việt Nam kiên định thực hiện chính sách quốc phòng “bốn không” như một nguyên tắc xuyên suốt để giữ vững độc lập, tự chủ.
Theo đó, Việt Nam không tham gia liên minh quân sự; không liên kết với nước này để chống nước kia; không cho nước ngoài đặt căn cứ quân sự hoặc sử dụng lãnh thổ để chống lại nước khác; và không sử dụng vũ lực hoặc đe dọa sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế.
Toàn cảnh phiên bế mạc Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV. (Ảnh: VGP)
Cách tiếp cận này, theo ông, không phải là đứng ngoài các dòng chảy hợp tác, mà chính là để giữ thế cân bằng chiến lược, tránh bị cuốn vào các liên minh đối đầu, đồng thời tạo dư địa để mở rộng quan hệ đối ngoại trên cơ sở tôn trọng lẫn nhau.
“Giữ được nguyên tắc ‘bốn không’ cũng chính là giữ được chủ quyền trong tư duy chiến lược”, Thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu nhấn mạnh.
Nhìn tổng thể, Thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu cho rằng, thông điệp của Tổng Bí thư Tô Lâm không chỉ dừng ở việc nhấn mạnh vai trò của quốc phòng, an ninh, đối ngoại, mà còn mở ra một cách tiếp cận mới về phát triển quốc gia.
Đó là sự kết hợp giữa bảo vệ và phát triển, giữa ổn định và đổi mới, giữa nội lực và hội nhập. Trong đó, quốc phòng, an ninh không chỉ là “lá chắn”, mà còn là “bệ đỡ” cho nền kinh tế và toàn bộ hệ thống.
“Muốn đi xa và đi vững trong kỷ nguyên mới, chúng ta phải dựa vào chính mình, đồng thời biết tận dụng sức mạnh của thời đại. Nhưng trên hết, phải giữ vững được độc lập, tự chủ, đó là nguyên tắc không thể thay đổi”, ông nhấn mạnh.
Trong một thế giới đầy bất định, có lẽ chính sự chủ động, bản lĩnh và tầm nhìn chiến lược đó sẽ là yếu tố quyết định để Việt Nam không chỉ đứng vững, mà còn vươn lên mạnh mẽ.
Bình luận