Vận động viên may mắn nhất lịch sử Thế vận hội Mùa đông

Steven Bradbury bất ngờ giành huy chương vàng tại Thế vận hội Mùa đông 2002. (Nguồn: Olympics)

Ngày 16/2/2002 tại Salt Lake City (Mỹ), ở vòng chung kết 1.000m nam môn trượt băng cự ly ngắn, Thế vận hội Mùa đông chứng kiến một trong những khoảnh khắc kỳ lạ, gây tranh cãi nhưng cũng giàu cảm xúc nhất lịch sử thể thao thế giới. Một vận động viên không dẫn đầu, không phải ứng viên vô địch, thậm chí gần như đã bị loại từ sớm lại bước lên bục cao nhất Olympic. Đó là Steven Bradbury, người sau này được gọi bằng cái tên “vận động viên may mắn nhất lịch sử Olympic Mùa đông”.

Bất ngờ xảy ra khi trận chung kết 1.000m môn trượt băng cự ly ngắn tại Salt Lake City bước vào những vòng đua quyết định. Vận động viên Mỹ Apolo Anton Ohno - niềm hy vọng vàng của nước chủ nhà Mỹ - dẫn đầu đoàn đua khi các tay trượt hoàn thành vòng áp chót, giữ làn bên trước khi lao vào khúc cua cuối. Theo sát anh là ba đối thủ hàng đầu thế giới, tạo thành nhóm bốn vận động viên bám nhau sít sao trên đường băng dài 111m.

Phía sau họ, Steven Bradbury - vận động viên người Úc 28 tuổi, lớn tuổi nhất nhóm - trượt một mình, giữ nhịp độ an toàn vì không đủ tốc độ để cạnh tranh trực diện với các đối thủ trẻ hơn.

Khi tiếng chuông báo vòng cuối vang lên, tốc độ cuộc đua tăng lên gần 50 km/h. Ohno hạ tay trái chạm xuống mặt băng để giữ thăng bằng khi ôm cua gắt, trong tiếng cổ vũ cuồng nhiệt của khán giả. Anh liếc nhìn phía sau và thấy huyền thoại Trung Quốc Li Jiajun áp sát ngay bên vai phải mình. Li cố vượt lên, thậm chí đặt tay lên vai Ohno để tìm khoảng trống, nhưng vận động viên Mỹ vẫn giữ vững vị trí dẫn đầu và gạt đối thủ ra.

Cuộc cạnh tranh ngày càng trở nên quyết liệt. Từ phía trong, vận động viên Hàn Quốc Ahn Hyun-soo bất ngờ tăng tốc. Trong nỗ lực ôm cua sát hơn để vượt lên, Ahn chịu lực ly tâm quá lớn và mất thăng bằng. Theo phản xạ, anh dựa vào Ohno để tránh bị ngã, khiến cả hai cùng mất kiểm soát.

Chỉ trong tích tắc, hiệu ứng dây chuyền xảy ra: Ahn xoay người và trượt vào hàng rào, Ohno bị kéo lệch hướng, vận động viên Canada Mathieu Turcotte phía sau không còn đường tránh và lao thẳng vào nhóm dẫn đầu. Cả bốn tay đua hàng đầu đổ nhào vào rào chắn trong sự kinh hoàng của khán giả.

Trong khi đó, Bradbury vừa bước vào khúc cua. Trước mắt anh là cảnh tượng hỗn loạn khi các đối thủ ngã nhào trên mặt băng. Không cần tăng tốc hay vượt qua ai, vận động viên người Úc chỉ việc giữ thăng bằng và tiếp tục trượt. Anh lướt qua tất cả, dang hai tay khi băng qua vạch đích, gần như không tin vào điều vừa xảy ra. Phía sau, Ohno gượng dậy và lao về đích ở vị trí thứ hai, chứng kiến Bradbury ăn mừng trong tiếng la ó vang dội từ khán đài.

Bradbury thừa nhận anh cũng nghĩ cuộc đua có thể bị tổ chức lại: “Tôi là người cán đích đầu tiên và trong khoảnh khắc ngắn ngủi ấy, tôi nghĩ: ‘Trời ơi, mình thắng rồi’. Nhưng sau đó thấy các trọng tài bàn bạc, tôi khá chắc họ sẽ cho thi đấu lại. Tôi không biết liệu có đủ lý do để tổ chức lại cuộc đua hay không, nhưng tôi mừng là điều đó đã không xảy ra”.

Trên thực tế, may mắn dường như luôn đứng về phía Bradbury trong suốt ngày thi đấu. Ở vòng tứ kết, anh tưởng chừng đã dừng bước khi chỉ cán đích thứ ba, nhưng đương kim vô địch thế giới Marc Gagnon bị truất quyền thi đấu vì cản trở đối thủ, giúp Bradbury bất ngờ giành được suất vào vòng tiếp theo.

Đến bán kết, anh vẫn kiên trì chiến thuật bám phía sau, và thêm một lần nữa, cú va chạm ở khúc cua cuối khiến các đối thủ bị loại, mở ra tấm vé vào chung kết cho Bradbury.

Dẫu vậy, Bradbury cũng không hẳn là kẻ “ăn may” xuất hiện bất ngờ ở Thế vân hội Mùa đông năm đó. Mười một năm trước, anh từng cùng đội tiếp sức 5.000m Úc giành HCV thế giới tại Sydney, sau đó đoạt HCĐ thế giới năm 1993 và HCB năm 1994. Cũng trong năm 1994, Bradbury cùng các đồng đội giành HCĐ Olympic Lillehammer - tấm huy chương mùa đông đầu tiên trong lịch sử thể thao Úc.

Tuy nhiên, bi kịch ập đến ngay sau đó khi lưỡi giày của một đối thủ cứa sâu vào đùi anh, khiến Bradbury mất tới 4 lít máu, phải khâu 111 mũi và mất gần 18 tháng để hồi phục. Tai nạn nối tiếp tai nạn, năm 2000, anh tiếp tục bị gãy cổ trong lúc tập luyện và được bác sĩ khuyên nên giải nghệ. Thế nhưng Bradbury vẫn quay trở lại, quyết tâm giành lấy cơ hội cuối cùng tại Olympic.

Trong đêm lịch sử ở Salt Lake City, anh nói: “Tôi không phải người trượt nhanh nhất trên sân băng tối nay. Rõ ràng tôi cũng không phải người xứng đáng nhất. Tôi đã gặp rất nhiều may mắn. Nhưng tôi sẽ không nhìn chiến thắng này chỉ trong một phút thi đấu ngắn ngủi. Tôi xem nó là phần thưởng cho 10 năm nỗ lực không ngừng nghỉ”.

Sau khoảnh khắc hỗn loạn trên đường băng Salt Lake City, chiến thắng của Steven Bradbury không chỉ dừng lại ở một tấm huy chương vàng Olympic. Nó nhanh chóng bước ra ngoài phạm vi thể thao để trở thành một phần của ngôn ngữ đời thường. Từ đó, cụm từ “làm theo kiểu Bradbury” ra đời - một cách nói dùng để chỉ những chiến thắng bất ngờ đến mức khó tin, khi người chiến thắng không phải là ứng viên sáng giá nhất mà lại là người duy nhất còn trụ lại ở thời khắc quyết định.

Nếu có môn thể thao nào sinh ra để dành cho cụm từ "làm theo kiểu Bradbury", thì đó chính là trượt băng cự ly ngắn. Môn thể thao này nổi tiếng với những cú ngã ở giây cuối cùng, những pha vượt mặt ngoạn mục và những kết thúc khó đoán. Các vận động viên trượt băng di chuyển với tốc độ cực cao, với khoảng cách cực kỳ nhỏ giữa chiến thắng và thất bại. Một bước sai lầm hay một cú va chạm có thể đảo lộn toàn bộ cuộc đua, khiến đây là môn thể thao mà sự kiên nhẫn, nhận thức và vị trí chiến lược đôi khi còn quan trọng hơn cả tốc độ tuyệt đối.

Hơn hai thập kỷ sau, cái tên Bradbury vẫn tồn tại trong văn hóa đại chúng. Ở Úc và nhiều nơi trên thế giới, người ta dùng cụm từ “làm theo kiểu Bradbury” để mô tả bất kỳ chiến thắng ngoài mong đợi nào, từ thể thao, kinh doanh cho đến đời sống thường ngày. Với Bradbury, đó có lẽ là di sản đặc biệt nhất: không chỉ giành HCV Olympic, mà còn trở thành một thành ngữ nhắc nhở rằng đôi khi, chỉ cần kiên trì đủ lâu và không bỏ cuộc, cơ hội sẽ tự tìm đến.