Thắng ngôi sao thế giới, Lý Hoàng Nam gây tranh cãi vì luật kỳ lạ của pickleball

Ở nhiều giải pickleball, việc xác định bóng "trong" hay "ngoài" gây ra rất nhiều tranh cãi. Chiều 2/4, khi Lý Hoàng Nam đánh bại tay vợt hạng 4 thế giới Christian Alshon, tình huống quyết định cũng diễn ra như vậy. Tay vợt Việt Nam chủ động "call out" (bắt lỗi giao bóng ra ngoài sân của đối thủ) và giành điểm số cuối cùng. Điều này tạo ra nhiều ý kiến tranh luận trên mạng xã hội.

Điều luật gây tranh cãi

Theo PPA Tour, cơ chế “tự bắt lỗi” trở thành nền tảng của pickleball ngay từ thời kỳ đầu. Ở phần lớn các trận đấu phong trào, thậm chí cả một số giải đấu chuyên nghiệp, các tay vợt chính là người đưa ra quyết định về các tình huống sát vạch.

Điều này tạo ra sự khác biệt cơ bản về luật giữa pickleball và các môn thể thao tương tự. Nếu như quần vợt là một trong những môn thể thao đi đầu trong việc ứng dụng công nghệ ghi hình và mô phỏng (hawk eye - mắt diều hâu) để xác định bóng trong/ngoài sân thì pickleball lại cho phép trọng tài ra quyết định dựa vào sự... tự giác của các vận động viên.

Trên thực tế, pickleball cũng bắt đầu áp dụng công nghệ video hỗ trợ. Ở các giải thuộc PPA Tour, hệ thống xem lại video đã được áp dụng trên những sân đấu chính và người chơi có quyền khiếu nại. Vận động viên có thể yêu cầu xem lại tình huống, và trọng tài sẽ dựa vào video để đưa ra quyết định: giữ nguyên, thay đổi hoặc xác nhận không đủ bằng chứng. Nếu hình ảnh không rõ, quyết định ban đầu vẫn được giữ.

Tuy nhiên, không phải trận đấu nào cũng có điều kiện triển khai công nghệ. Ở phần lớn các trận đấu, đặc biệt là ở sân phụ hoặc giải nhỏ, quyền quyết định cuối cùng thường vẫn thuộc về các tay vợt. Trọng tài chủ yếu quan sát các tình huống chạm vạch và chỉ can thiệp khi có khiếu nại, đồng thời bản thân họ cũng phải nhìn thấy rõ pha bóng.

Nói cách khác, quyết định vẫn nằm ở phía người chơi, và đây cũng là nguồn cơn dẫn đến không ít tranh cãi. Đương nhiên không thể loại trừ khả năng các vận động viên có xu hướng "call out" có lợi cho mình trong những tình huống bóng nhanh, khó quan sát, thậm chí cố tình hô bóng ngoài dù vẫn trong sân.

“Trong một thế giới lý tưởng, vận động viên sẽ không phải tự mình quyết định bóng trong hay ngoài. Tuy nhiên, với điều kiện thực tế hiện nay, từ chi phí đến khâu tổ chức, điều đó gần như chưa thể làm được", tay vợt chuyên nghiệp Tyler Loong chia sẻ.

Vì sao pickleball có luật kỳ lạ này?

Bên cạnh yếu tố thực tiễn, luật này còn phản ánh tính chất cốt lõi của pickleball: Đề cao sự trung thực và tinh thần "fair-play". Người chơi chỉ được gọi “out” khi thực sự nhìn thấy rõ bóng ra ngoài. Nếu còn nghi ngờ, họ phải xử “in”, tức là chấp nhận có lợi cho đối phương. Chính nguyên tắc này giúp hạn chế tranh cãi và tạo nên môi trường thi đấu tôn trọng lẫn nhau - điều mà không phải môn thể thao nào cũng duy trì được.

Những quyết định gây tranh cãi bóng "in" hay "out" thường ít xuất hiện hơn ở cấp độ chuyên nghiệp. Các tay vợt đỉnh cao có xu hướng “thoáng” hơn trong cách gọi bóng. Họ không gọi bóng “out” trừ khi nhìn thấy rõ ràng có khoảng cách giữa bóng và vạch khi bóng chạm đất. Các VĐV chuyên nghiệp sẵn sàng công nhận bóng “in” ở những pha sát vạch - điều mà người chơi phong trào hiếm khi làm được.

Theo trọng tài Don Stanley, trong một cộng đồng mà các vận động viên thường xuyên thi đấu cùng nhau, việc giữ uy tín cá nhân quan trọng không kém gì chiến thắng. Không ai muốn giành điểm từ một quyết định thiếu chắc chắn.

“Các tay vợt vẫn sẽ tiếp tục đưa ra những quyết định như vậy. Họ tôn trọng nhau. Nhìn chung, ai cũng cố gắng đưa ra quyết định tốt nhất với tinh thần fair-play, bởi đối thủ hôm nay có thể lại trở thành đồng đội vào ngày mai. Trong một cộng đồng gắn bó như vậy, không ai muốn đưa ra những quyết định khi bản thân còn chưa thật sự chắc chắn", trọng tài Don Stanley cho biết.

PPA Tour đang dần nâng cấp công nghệ cho các sân thi đấu chính, nhưng phần lớn các trận đấu vẫn dựa vào sự trung thực của người chơi. Dù chưa hoàn hảo, hệ thống này vẫn vận hành tương đối ổn, bởi sau cùng, chính các tay vợt là người phải chịu trách nhiệm cho những quyết định của mình.

“Phần lớn người chơi thường chọn tin vào đối thủ và tiếp tục đánh bóng, đơn giản vì họ không muốn bị xem là gian lận. Trước đây tôi cũng hay bắt những pha bóng sát vạch, nhưng càng chơi lâu tôi càng nhận ra rằng không đáng để gọi nhầm một quả ‘trong’ thành ‘ngoài’. Nhiều tay vợt hàng đầu nổi tiếng với những quyết định rất ‘thoáng’ ở các tình huống biên. Họ không cần những pha bóng như vậy để giành chiến thắng", Tyler Loong chia sẻ.

Ở cấp độ chuyên nghiệp, vai trò của trọng tài dĩ nhiên được tăng cường rõ rệt. Tại các giải đấu lớn, trọng tài chính và trọng tài biên sẽ chịu trách nhiệm cho phần lớn các quyết định, đồng thời có thể nhờ đến công nghệ để xử lý những tình huống gây tranh cãi. Dù vậy, trong một số pha bóng rõ ràng ở phần sân của mình, vận động viên vẫn có quyền chủ động gọi bóng - cho thấy tinh thần tự giác vẫn là nét đặc trưng của môn thể thao này.