Lần đầu xếp hạng năng lực cạnh tranh 34 tỉnh, thành phố: 5 địa phương dẫn đầu

Theo đó, 5 địa phương thuộc nhóm chất lượng điều hành "Tốt" trong PCI 2025 (xếp theo thứ tự bảng chữ cái) là: Bắc Ninh, Đà Nẵng, Hải Phòng, Phú Thọ và Quảng Ninh.

Điểm chung của các địa phương dẫn đầu năm nay không phải là một lợi thế đơn lẻ, mà là một cấu trúc điều hành cân bằng trên nhiều chiều cạnh, từ giảm chi phí tuân thủ, củng cố độ tin cậy pháp lý, đến phát huy vai trò chủ động kiến tạo của chính quyền. Và ít nhất 5/9 chỉ số thành phần nằm trong top 10 cả nước.

Cụ thể, Bắc Ninh dẫn đầu về Chính quyền kiến tạo (6,67 điểm) và Chi phí tuân thủ thủ tục hành chính (8,93 điểm).

Đà Nẵng dẫn đầu toàn quốc về Gia nhập thị trường với 8,70 điểm.

Hải Phòng ghi dấu ấn vượt trội với 7/9 chỉ số thành phần nằm trong nhóm 10 địa phương cao nhất.

Phú Thọ đứng thứ hai toàn quốc về Tiếp cận nguồn lực.

Quảng Ninh tiếp tục duy trì vị trí cao về Cạnh tranh bình đẳng và Chính quyền kiến tạo.

Năm nay cũng là lần đầu tiên ra mắt chỉ số Hiệu quả kinh tế tư nhân (BPI) gồm 23 chỉ tiêu trên hai chiều cạnh: sự phát triển của khu vực tư nhân và năng lực đổi mới sáng tạo. Nếu PCI đo lường đầu vào thể chế thì BPI đo lường đầu ra thị trường.

Kết quả thí điểm BPI 2025 ghi nhận ba địa phương dẫn đầu: TP.HCM (5,67 điểm), Hà Nội (5,41 điểm) và Quảng Ninh (5,33 điểm). Trung vị toàn quốc đạt 4,20 điểm.

Theo ông Hồ Sĩ Hùng, Chủ tịch VCCI, sau 21 năm liên tục triển khai, báo cáo năm 2025 đánh dấu bước nâng cấp phương pháp luận lớn nhất từ trước đến nay, với việc giới thiệu phiên bản PCI 2.0 và lần đầu tiên ra mắt chỉ số BPI.

Báo cáo được xây dựng từ khảo sát thực chứng quy mô lớn với sự tham gia của 3.546 doanh nghiệp tư nhân trong nước, 586 doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) và 1.001 hộ kinh doanh trên toàn bộ 34 tỉnh, thành phố.

Đây là một trong những cuộc điều tra toàn diện và có chiều sâu nhất về khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam trong nhiều năm qua.

Kinh tế tư nhân phục hồi mạnh mẽ

Đến hết năm 2025, cả nước có hơn 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, tăng 6,6% so với năm 2024. Cùng với khoảng 6,1 triệu hộ kinh doanh, khu vực tư nhân hiện tạo việc làm cho khoảng 26 triệu lao động, tương đương 50,2% tổng số việc làm của cả nước.

Năm 2025, số doanh nghiệp gia nhập thị trường đạt mức kỷ lục 297.500 doanh nghiệp, tăng 27,4% so với năm trước. Có tới 85,7% doanh nghiệp cho biết đang duy trì hoặc mở rộng quy mô hoạt động, phản ánh tâm thế thận trọng nhưng tích cực của cộng đồng doanh nghiệp sau giai đoạn khó khăn 2023, 2024.

Bên cạnh những tín hiệu tích cực, báo cáo cũng chỉ ra 4 điểm nghẽn lớn của khu vực tư nhân hiện nay.

Theo đó, về thị trường đầu ra, 60,2% doanh nghiệp gặp khó khăn trong tìm kiếm khách hàng, tăng mạnh so với mức 45,3% năm 2024 và 41% năm 2022.

Về tiếp cận vốn: 75,5% doanh nghiệp khẳng định không thể vay vốn nếu thiếu tài sản bảo đảm. Tỷ lệ khoản vay yêu cầu thế chấp tại Việt Nam lên tới 93,5%, cao hơn đáng kể so với Malaysia (33,4%), Thái Lan (55,8%) và mức trung bình toàn cầu (68,3%).

Về minh bạch và dự báo chính sách: Chỉ 6 đến 8% doanh nghiệp có thể thường xuyên dự đoán các thay đổi chính sách; 51,9% phải dựa vào mạng xã hội để nắm bắt dự thảo văn bản.

Về chi phí không chính thức: 26% doanh nghiệp phản ánh phát sinh chi phí không chính thức khi xin giấy phép kinh doanh, cao gấp gần 3 lần mức trung bình khu vực (9,5%).

Đáng chú ý, năng lực đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp Việt Nam vẫn còn khoảng cách lớn so với khu vực: chỉ 8,8% doanh nghiệp có hoạt động đổi mới sản phẩm hoặc dịch vụ, thấp hơn nhiều so với Malaysia (21,7%), Thái Lan (18,9%) và mức trung bình Đông Á và Thái Bình Dương (28,5%). Đối với khu vực hộ kinh doanh, 81,5% hộ ghi nhận doanh thu sụt giảm trong năm qua, đặt ra yêu cầu cấp thiết về một lộ trình chuyển đổi bền vững.

Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng nhấn mạnh: "Khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam đã vượt qua giai đoạn phòng thủ, đang tích lũy nội lực và sẵn sàng bứt phá nếu các điểm nghẽn về thị trường, vốn và minh bạch chính sách được khai thông quyết liệt trong 12 đến 18 tháng tới. PCI 2.0 cùng với BPI sẽ giúp đo lường sâu hơn chất lượng điều hành và năng lực kiến tạo của chính quyền địa phương trong giai đoạn mới".

Chủ tịch VCCI cũng khẳng định, để hiện thực hóa mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030, chính sách cần chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy đồng hành, từ giảm gánh nặng thủ tục sang kiến tạo năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp.