Kỹ thuật nội soi 'Made in Vietnam' lừng danh thế giới, nhiều bác sĩ ngoại sang học

Kỹ thuật mổ nội soi tuyến giáp “Dr Lương” được PGS.TS Trần Ngọc Lương, nguyên Giám đốc Bệnh viện Nội tiết Trung ương, nghiên cứu và phát triển từ đầu những năm 2000, trong bối cảnh phẫu thuật tuyến giáp trên thế giới vẫn chủ yếu thực hiện bằng phương pháp mổ mở.

PGS.TS Trần Ngọc Lương cho biết, xuất phát điểm của kỹ thuật này không chỉ là yêu cầu nâng cao hiệu quả điều trị, mà ông muốn xóa đi "những vết sẹo như con rết" trên cổ bệnh nhân, nhất là phụ nữ sau cuộc phẫu thuật.

Tuy nhiên, ý tưởng này lúc đầu vấp phải sự hoài nghi rất lớn khi các chuyên gia cho rằng không gian vùng cổ trước chật hẹp, bao quanh bởi các cấu trúc quan trọng như khí quản, thực quản, dây thần kinh khiến việc can thiệp bằng nội soi gần như không có “đường vào”.

Mặc dù vậy, TS Lương vẫn kiên trì nghiên cứu. Một trong những sáng tạo quan trọng là việc bơm khí CO₂ để tạo khoang làm việc, giúp giải quyết bài toán lớn nhất của nội soi vùng cổ. Nhờ đó, phẫu thuật viên có thể quan sát rõ các cấu trúc giải phẫu và thao tác chính xác hơn.

Năm 2003, TS Lương cùng cộng sự tại Bệnh viện Nội tiết Trung ương thực hiện ca mổ đầu tiên bằng phương pháp này và thành công với kết quả vượt ngoài kỳ vọng: thay vì vết sẹo dài ở cổ, bệnh nhân chỉ còn hai vết rạch nhỏ khoảng 1 cm ở nách và ngực; thời gian nằm viện giảm xuống còn vài ngày.

Những ca mổ đầu tiên kéo dài 3-4 tiếng nhưng sau hàng nghìn ca mổ, phương pháp được chuẩn hóa với thời gian phẫu thuật trung bình chỉ khoảng 20 - 30 phút. Chính sự kết hợp giữa tính hiệu quả, thẩm mỹ và chi phí hợp lý đã khiến kỹ thuật này của bệnh viện Nội tiết Trung ương được cộng đồng y khoa quốc tế biết đến dưới tên gọi “phẫu thuật nội soi tuyến giáp Dr Lương”.

Phòng mổ thành "lớp học quốc tế"

Tháng 7/2019, Kỹ thuật Dr Lương được Tổ chức Kỷ lục Việt Nam (Vietkings) trao chứng nhận "Người có công trình nghiên cứu khoa học về kỹ thuật mổ nội soi tuyến giáp được ứng dụng, chuyển giao, đào tạo trong và ngoài nước nhiều nhất". Đây cũng là kỷ lục đầu tiên của ngành y tế Việt Nam.

Trên nền tảng đó, Bệnh viện Nội tiết Trung ương đón hơn 300 giáo sư, bác sĩ đến từ hơn 27 quốc gia sang học tập. Từ một phòng mổ phục vụ điều trị, nơi đây dần trở thành “lớp học quốc tế” đặc biệt, nơi kiến thức được truyền đạt trực tiếp qua từng ca bệnh.

PGS.TS Trần Ngọc Lương cho biết, điểm cốt lõi của chương trình đào tạo là đưa học viên tiếp cận toàn bộ quy trình phẫu thuật theo cách trực quan và thực hành. Ngay từ đầu, các bác sĩ được theo dõi ca mổ thị phạm, nắm rõ từng bước từ tạo khoang, định vị cấu trúc, bóc tách tuyến giáp đến kiểm soát mạch máu. Mỗi thao tác đều được giải thích chi tiết, gắn với từng tình huống cụ thể.

Sau giai đoạn quan sát, học viên tham gia phụ mổ dưới sự hướng dẫn trực tiếp của phẫu thuật viên. “Chỉ khi trực tiếp làm, họ mới hiểu hết bản chất của kỹ thuật và có thể áp dụng khi trở về”, ông nhấn mạnh.

Không dừng lại ở đó, sau mỗi ca phẫu thuật, toàn bộ quá trình được phân tích lại một cách hệ thống: từ chỉ định, lựa chọn phương pháp đến xử lý biến chứng. Vòng lặp “làm - phân tích - rút kinh nghiệm” giúp rút ngắn đáng kể thời gian đào tạo, đồng thời đảm bảo tính an toàn khi chuyển giao.

Theo các học viên quốc tế, chính mô hình đào tạo này là yếu tố tạo nên sức hút. Bác sĩ Pavithra Shanmugam (Ấn Độ) nhận định kỹ thuật “Dr Lương” có thể áp dụng cho tất cả bệnh lý tuyến giáp, kể cả những trường hợp phức tạp, với chi phí thấp nhưng hiệu quả cao, đặc biệt phù hợp với các quốc gia đang phát triển.

Trong khi đó, bác sĩ Eminov Vusal Latif (Azerbaijan) cho rằng lợi thế lớn của Việt Nam nằm ở số lượng bệnh nhân đông và mặt bệnh đa dạng, cho phép bác sĩ học hỏi nhiều tình huống lâm sàng trong thời gian ngắn – điều mà không phải hệ thống y tế nào cũng có thể đáp ứng.

Từ Việt Nam, kỹ thuật này được chuyển giao đến nhiều quốc gia như Singapore, Malaysia, Thái Lan, Indonesia, Pakistan, Australia, Ấn Độ, Philippines, Bồ Đào Nha… PGS.TS Trần Ngọc Lương cho biết, việc được mời ra nước ngoài mổ trình diễn và giảng dạy không chỉ là sự ghi nhận về chuyên môn, mà còn là cơ hội để khẳng định vị thế của y học Việt Nam trên bản đồ khu vực và thế giới.

Đánh giá về ý nghĩa của việc nhiều bác sĩ nước ngoài sang Việt Nam học kỹ thuật này, nguyên đại biểu Quốc hội Bùi Thị An cho rằng đây là một minh chứng rõ nét cho năng lực sáng tạo của đội ngũ bác sĩ Việt Nam. Theo bà, trong điều kiện còn nhiều hạn chế về trang thiết bị, việc phát triển được một kỹ thuật có giá trị thực tiễn cao, chi phí hợp lý và được quốc tế công nhận là điều không dễ dàng.

“Điều đáng quý không chỉ là một kỹ thuật thành công, mà là việc chúng ta đã tạo ra được tri thức và đào tạo lại cho thế giới. Đó là bước chuyển rất quan trọng của y học Việt Nam”, bà An nhấn mạnh.

Bên cạnh kỹ thuật mổ nội soi tuyến giáp Dr Lương, nhiều kỹ thuật của y tế Việt Nam cũng thu hút các y bác sĩ nước ngoài đến học hỏi như học phẫu thuật cắt gan (BV Chợ Rẫy), kỹ thuật phẫu thuật nội soi ổ bụng và phẫu thuật nội soi qua ngả niệu đạo (BV Bình Dân), kỹ thuật can thiệp tái thông mạch máu (BV Nhân dân 115), kỹ thuật phẫu thuật nội soi tuyến giáp qua đường tiền đình miệng (Bệnh viện K).