Cách vệ sinh máy lọc không khí

Máy lọc không khí hoạt động dựa trên nguyên lý đối lưu, hút không khí ô nhiễm vào trong, đẩy qua hệ thống màng lọc nhiều lớp và thổi ra luồng khí sạch. Tuy nhiên, sau một thời gian vận hành, lượng bụi bẩn, lông thú cưng, phấn hoa và các hạt vi nhựa sẽ tích tụ, bít kín các lỗ hở vi mô trên bề mặt màng lọc.

Đứng ở góc độ kỹ thuật, sự tắc nghẽn này làm tăng lực cản không khí bên trong buồng máy. Để duy trì lưu lượng khí như mức cài đặt, động cơ quạt buộc phải hoạt động với công suất lớn hơn bình thường. Điều này không chỉ dẫn đến tình trạng tiêu tốn điện năng, gây ra tiếng ồn lớn mà còn làm giảm tuổi thọ của hệ thống cơ điện.

Đáng lo ngại hơn, trong điều kiện thời tiết nóng ẩm đặc trưng của Việt Nam, lớp bụi bẩn dày đặc kết hợp với hơi ẩm có thể biến màng lọc thành vườn ươm cho nấm mốc và vi khuẩn. Nếu không được làm sạch, chính chiếc máy lọc không khí sẽ trở thành nguồn phát tán mầm bệnh ngược trở lại môi trường.

Hiểu rõ để vệ sinh máy lọc không khí đúng cách

Trước khi bắt tay vào vệ sinh, người dùng cần nắm rõ cấu tạo cơ bản của thiết bị. Một máy lọc không khí tiêu chuẩn thường sở hữu 3 lớp màng lọc với các đặc tính vật lý hoàn toàn khác biệt. Việc áp dụng sai cách làm sạch cho từng loại màng lọc có thể phá hủy hoàn toàn công năng của thiết bị.

- Màng lọc thô: Thường được làm bằng nhựa, kim loại hoặc lưới sợi thủy tinh dệt thưa, nằm ở lớp ngoài cùng. Chức năng của nó là giữ lại các hạt bụi kích thước lớn, lông thú, tóc. Đây là màng lọc duy nhất có thể rửa được bằng nước.

- Màng lọc than hoạt tính: Cấu tạo từ hàng triệu lỗ xốp vi mô chứa carbon, có nhiệm vụ hấp thụ khí độc và khử mùi hôi. Màng lọc này tuyệt đối kỵ nước, vì nước sẽ lấp đầy các lỗ xốp, làm mất hoàn toàn khả năng hấp thụ mùi.

- Màng lọc tinh: Trái tim của máy lọc không khí, được tạo ra từ hàng triệu sợi thủy tinh đan xen ngẫu nhiên để chặn hạt bụi mịn PM2.5 và vi khuẩn. Cấu trúc sợi này rất mỏng manh và thường được tích điện tĩnh. Việc rửa màng HEPA bằng nước sẽ ngay lập tức phá vỡ ma trận sợi và triệt tiêu lực hút tĩnh điện, biến màng lọc đắt tiền này thành vật vô dụng.

Các bước vệ sinh máy lọc không khí

Để việc bảo dưỡng diễn ra an toàn và hiệu quả, bạn nên di chuyển máy ra khu vực thông thoáng như ban công, sân vườn để tránh bụi bẩn bay ngược vào phòng. Đừng quên đeo khẩu trang y tế để bảo vệ hệ hô hấp trong suốt quá trình thao tác.

Bước 1: Ngắt điện và tháo rời các bộ phận

Tắt máy và rút phích cắm điện để đảm bảo an toàn tuyệt đối. Mở nắp lưng hoặc mặt trước của máy (tùy thiết kế của hãng), sau đó nhẹ nhàng tháo lần lượt màng lọc thô, màng lọc than hoạt tính và màng HEPA ra ngoài.

Bước 2: Vệ sinh vỏ máy và điểm mù cảm biến bụi

Dùng một chiếc khăn sợi hơi ẩm để lau sạch toàn bộ vỏ nhựa bên ngoài, các khe hút gió và cửa gió thổi ra. Đặc biệt, bạn cần tìm vị trí của cảm biến bụi, thường nằm ở cạnh bên hoặc mặt sau máy, có nắp đậy nhỏ. Hãy mở nắp, dùng một chiếc tăm bông khô lau thật sạch ống kính cảm biến. Nếu cảm biến bị bụi che khuất, máy sẽ báo chỉ số AQI sai lệch và hoạt động kém hiệu quả.

Bước 3: Xử lý màng lọc thô bằng nước

Mang màng lọc thô vào phòng tắm, dùng vòi xịt nước áp lực vừa phải để xịt trôi các búi lông, tóc và bụi lớn. Bạn có thể dùng một chiếc bàn chải lông thật mềm và một chút nước rửa chén pha loãng để cọ rửa. Sau đó, dựng màng lọc ở nơi thoáng gió để phơi khô hoàn toàn.

Bước 4: Làm sạch khô màng HEPA và than hoạt tính

Đối với hai loại màng lọc này, công cụ duy nhất bạn được phép sử dụng là máy hút bụi cầm tay có gắn đầu chổi lông mềm. Hãy hút dọc theo các nếp gấp của màng HEPA với lực hút vừa phải để lấy đi lớp bụi bám trên bề mặt. Với màng than hoạt tính, sau khi hút bụi, bạn nên mang ra phơi dưới ánh nắng mặt trời dịu nhẹ khoảng 1 đến 2 tiếng. Nhiệt độ và tia UV sẽ giúp bốc hơi các khí độc và độ ẩm bị giữ lại, tái sinh khả năng khử mùi của carbon.

Bước 5: Lắp ráp và thiết lập lại hệ thống

Khi màng lọc thô đã khô ráo hoàn toàn, tuyệt đối không lắp khi còn ẩm ướt để tránh chập điện và nấm mốc, hãy lắp lần lượt các màng lọc theo đúng thứ tự ban đầu (HEPA vào trước, than hoạt tính ở giữa, lưới lọc thô ngoài cùng). Sau khi cắm điện khởi động máy, nếu máy có đèn báo thay thế bộ lọc đang sáng, hãy nhấn giữ nút "Reset" trong 3-5 giây để khởi động lại chu kỳ đếm thời gian của hệ thống.

Việc tự vệ sinh các lớp màng lọc của máy lọc không khí nên được thực hiện định kỳ theo tháng, tùy thuộc vào mức độ ô nhiễm không khí tại nơi bạn sinh sống. Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng việc hút bụi màng HEPA chỉ có tác dụng loại bỏ lớp bụi dày bám trên bề mặt để khôi phục luồng gió, không thể làm sạch sâu các hạt bụi mịn PM2.5 đã ghim chặt vào lõi sợi thủy tinh.

Do đó, màng HEPA và than hoạt tính có một tuổi thọ vật lý hữu hạn. Theo khuyến cáo của các chuyên gia kỹ thuật, bạn nên thay mới hoàn toàn hai lõi lọc này sau mỗi 6 đến 12 tháng sử dụng.