Bộ trưởng KH&CN: Công nghệ hạt nhân không chỉ phục vụ sản xuất điện

Ngày 30/7, tại Quảng Ninh, Cục An toàn bức xạ và hạt nhân (Bộ KH&CN) phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ Quảng Ninh tổ chức Hội nghị Pháp quy hạt nhân toàn quốc lần thứ VII với chủ đề “Công tác quản lý Nhà nước về an toàn bức xạ và hạt nhân phục vụ phát triển kinh tế - xã hội”.

Phát biểu tại hội nghị, Bộ trưởng KH&CN Vũ Hải Quân dành nhiều thời gian nhấn mạnh tiềm năng rộng lớn của công nghệ hạt nhân ngoài lĩnh vực sản xuất điện.

Bộ trưởng cho biết trên thế giới, công nghệ hạt nhân đang được nghiên cứu và ứng dụng ngày càng sâu rộng trong y học, từ chẩn đoán hình ảnh, xạ trị cho đến phát triển các phương pháp điều trị mới đối với những bệnh hiểm nghèo như ung thư. Trong nông nghiệp, công nghệ này cũng được sử dụng để chọn tạo giống cây trồng, nâng cao năng suất và bảo quản nông sản sau thu hoạch.

“Chúng ta không chỉ có điện, mà tầm ứng dụng của công nghệ hạt nhân còn trong tất cả các lĩnh vực của xã hội”, Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh, đồng thời đề nghị các đơn vị nghiên cứu, doanh nghiệp và bệnh viện sớm đưa những công nghệ mới vào ứng dụng thực tiễn, coi đây là “một vấn đề rất cấp bách”.

Để tạo nền tảng cho quá trình này, Bộ trưởng cho biết hệ thống pháp luật về năng lượng nguyên tử đang tiếp tục được hoàn thiện nhằm triển khai Luật Năng lượng nguyên tử năm 2025 cùng Chiến lược phát triển ứng dụng năng lượng nguyên tử đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050.

Bên cạnh việc hoàn thiện chính sách, nhiều chương trình và đề án quan trọng cũng đang được triển khai, trong đó có đề án đào tạo nguồn nhân lực cho lĩnh vực năng lượng nguyên tử đã được Thủ tướng phê duyệt.

Theo lãnh đạo Bộ KH&CN, nguồn nhân lực sẽ quyết định sự thành công của chương trình điện hạt nhân trong tương lai. Bộ KH&CN hiện đang thúc đẩy hợp tác với nhiều đối tác quốc tế, trong đó có Nga và Tập đoàn Rosatom, nhằm tăng cường nghiên cứu và đào tạo đội ngũ chuyên gia chất lượng cao.

“Nếu chúng ta không đào tạo nhân lực mà không đi trước một bước thì sẽ rất khó có thể vận hành được hệ thống các nhà máy điện hạt nhân, cũng như triển khai hiệu quả các ứng dụng của công nghệ năng lượng nguyên tử”, Bộ trưởng nói.

Bên cạnh pháp luật và nhân lực, người đứng đầu ngành khoa học và công nghệ cũng đặc biệt nhấn mạnh vai trò của hệ thống quản lý an toàn hạt nhân.

Bộ trưởng đề nghị các đại biểu tập trung thảo luận ba nhóm vấn đề trọng tâm. Đầu tiền là đánh giá việc thực thi Luật Năng lượng nguyên tử năm 2025 và hoàn thiện cơ chế, chính sách.

Thứ hai là nâng cao năng lực cơ quan an toàn bức xạ và hạt nhân quốc gia về tổ chức, nhân lực, kỹ thuật, chuyển đổi số và hợp tác quốc tế.

Thứ ba là tăng cường phối hợp giữa các cơ quan quản lý, địa phương và các tổ chức quốc tế nhằm xây dựng văn hóa an toàn, bảo đảm an toàn bức xạ, an toàn và an ninh hạt nhân.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh phát triển điện hạt nhân và mở rộng ứng dụng năng lượng nguyên tử là nhiệm vụ mang ý nghĩa chiến lược lâu dài, gắn trực tiếp với an ninh năng lượng, năng lực khoa học - công nghệ và chất lượng tăng trưởng của đất nước.

“Để thực hiện thành công nhiệm vụ này, chúng ta cần một tầm nhìn dài hạn, một hệ thống pháp luật đồng bộ, một cơ quan pháp quy mạnh, một đội ngũ chuyên gia có năng lực và một nền văn hóa an toàn được hình thành vững chắc”, Bộ trưởng khẳng định.