100 ngày chiến sự Iran: Rủi ro bầu cử hiện hữu với ông Trump

100 ngày sau khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự nhằm vào Iran, giới phân tích cho rằng sự phản đối trong dư luận Mỹ cùng những tác động kinh tế từ cuộc chiến có thể ảnh hưởng đến vị thế của ông Trump và triển vọng của đảng Cộng hòa trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Ngay từ trước khi chiến dịch quân sự bắt đầu, các cuộc thăm dò dư luận đã cho thấy phần lớn người Mỹ phản đối việc tấn công Iran. Khi cuộc chiến nổ ra, thái độ này hầu như không thay đổi. Nhiều cử tri cho rằng cuộc chiến là không cần thiết và gây tổn hại đến lợi ích quốc gia.

“Điều thực sự rõ ràng là rất ít người Mỹ nghĩ rằng cuộc chiến với Iran phục vụ lợi ích của Mỹ”, Giáo sư về hòa bình và phát triển tại Đại học Maryland Shibley Telhami nhận định.

Các chuyên gia cho rằng sự thiếu ủng hộ của công chúng có thể làm suy yếu vị thế chính trị của ông Trump trong nước. Điều này đặc biệt đáng chú ý khi đảng Dân chủ đang đặt mục tiêu giành lại quyền kiểm soát Quốc hội trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 tới, qua đó có thể cản trở đáng kể chương trình nghị sự của Nhà Trắng.

Một cuộc khảo sát do Đại học Maryland công bố hôm 4/6 cho thấy chỉ 16% cử tri Mỹ tin rằng Washington đã hoặc đang giành lợi thế trong cuộc chiến. Kết quả này phản ánh sự hoài nghi của công chúng đối với những tuyên bố chiến thắng mà Tổng thống Trump liên tục đưa ra.

Khảo sát cũng cho thấy đa số cử tri, trong đó có 33% đảng viên Cộng hòa, cho rằng cuộc chiến gây tác động tiêu cực nhiều hơn tích cực đối với lợi ích của Mỹ. Trong khi đó, chỉ 12% số người được hỏi, bao gồm 25% đảng viên Cộng hòa, đánh giá tác động của cuộc chiến là tích cực.

“Nhận định rằng cuộc chiến đang gây bất lợi cho lợi ích của Mỹ hiện xuất hiện ngay cả trong nội bộ đảng Cộng hòa, từ những cử tri lớn tuổi đến lớp trẻ. Đây có thể là dấu hiệu báo trước những khó khăn chính trị đối với ông Trump”, Giáo sư Telhami trả lời Al Jazeera.

Chiến trường xa, áp lực gần

Mỹ và Israel bắt đầu chiến dịch tấn công Iran ngày 28/2/2026. Iran đáp trả bằng các cuộc tấn công tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào Israel cùng các mục tiêu trong khu vực. Tehran cũng đóng cửa eo biển Hormuz - tuyến hàng hải quan trọng đối với thị trường năng lượng toàn cầu - khiến giá dầu và khí đốt tăng mạnh.

Mặc dù hai bên đạt được thỏa thuận ngừng bắn vào ngày 6/4, các vụ đụng độ lẻ tẻ vẫn tiếp diễn và tình trạng phong tỏa tại eo biển Hormuz chưa được dỡ bỏ. Mỹ cũng triển khai các biện pháp bao vây hải quân đối với các cảng của Iran.

Dù ông Trump nhiều lần khẳng định một thỏa thuận hòa bình đang ở rất gần, cho đến nay vẫn chưa xuất hiện bước đột phá ngoại giao đáng kể nào để chấm dứt tình trạng “không chiến tranh, không hòa bình”.

Theo ông Jonathan Guyer, Giám đốc chương trình tại Viện Quan hệ Toàn cầu (IGA), cuộc chiến vẫn là một trong những vấn đề đối ngoại ít được lòng dân nhất hiện nay: “Cuộc chiến này không được ủng hộ rộng rãi. Ngay cả trong nội bộ đảng Cộng hòa vẫn tồn tại tỷ lệ phản đối đáng kể, và đó là điều rất đáng chú ý”.

Một cuộc khảo sát của IGA hồi tháng trước cho thấy 58% người được hỏi, trong đó có 21% đảng viên Cộng hòa, không tán thành cách ông Trump xử lý cuộc chiến. Chỉ 24% cho rằng cuộc xung đột giúp nước Mỹ an toàn hơn.

Dù chính sách đối ngoại thường không phải ưu tiên hàng đầu của cử tri Mỹ, tác động kinh tế từ việc gián đoạn vận tải năng lượng qua eo biển Hormuz đang khiến cuộc chiến trở thành vấn đề sát sườn đối với người dân.

Khảo sát của IGA cho thấy 79% cử tri, bao gồm đa số đảng viên Cộng hòa, Dân chủ và cử tri độc lập, cho rằng cuộc chiến đã làm tăng chi phí sinh hoạt tại Mỹ.

Giáo sư Telhami cũng cho rằng: “Cuộc chiến với Iran giờ đây là một vấn đề kinh tế, không còn đơn thuần là vấn đề đối ngoại hay một cuộc xung đột diễn ra ở bên kia địa cầu”.

Bóng mây phủ lên bầu cử giữa nhiệm kỳ

Tổng thống Trump nhiều lần bác bỏ những lo ngại về tác động kinh tế của cuộc chiến, cho rằng mục tiêu ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân quan trọng hơn các tổn thất ngắn hạn. Tehran vẫn phủ nhận việc theo đuổi chương trình vũ khí hạt nhân.

Tháng trước, ông Trump tuyên bố áp lực chính trị trong nước không ảnh hưởng đến quyết sách của mình.

“Tôi chỉ nghĩ đến một điều: Chúng ta không thể để Iran sở hữu vũ khí hạt nhân. Đó là động lực duy nhất của tôi”, ông nói.

Nhà lãnh đạo Mỹ cũng khẳng định cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ không tác động đến chiến lược của ông đối với Iran. “Tôi không quan tâm đến cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ”, ông nói với các phóng viên.

Tuy nhiên, Giáo sư Telhami cho rằng Tổng thống Trump khó có thể thực sự phớt lờ những hệ lụy chính trị trong nước.

“Ông Trump sẽ phải quan tâm vì nhiều lý do, trong đó có di sản chính trị của mình, đặc biệt là trong lĩnh vực kinh tế”, chuyên gia này nhận định.

Cũng theo Giáo sư Telhami, nếu giá năng lượng tiếp tục leo thang do tình trạng phong tỏa ở vùng Vịnh, cuộc chiến có thể biến thành một cuộc khủng hoảng kinh tế đối với Mỹ và làm suy giảm đáng kể cơ hội của đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử tháng 11.

“Điều đó chắc chắn sẽ tác động đến bầu cử giữa nhiệm kỳ. Nếu đảng Cộng hòa mất cả Hạ viện và Thượng viện, ông Trump sẽ gặp rất nhiều khó khăn trong việc thực hiện chương trình nghị sự của mình”, Giáo sư Telhami nói.

Theo Giám đốc chương trình IGA Jonathan Guyer, sự phản đối đối với cuộc chiến không chỉ xuất phát từ yếu tố kinh tế mà còn phản ánh tâm lý mệt mỏi với các cuộc can thiệp quân sự kéo dài của Mỹ ở Trung Đông sau nhiều thập kỷ chiến tranh tại Iraq và Afghanistan.

“Israel không được lòng dân, cuộc chiến với Iran không được lòng dân và chủ nghĩa quân sự của Mỹ cũng không được lòng dân. Tất cả những điều đó cho thấy chính sách đối ngoại vẫn là vấn đề quan trọng đối với cử tri Mỹ”, ông nhận định.

Điểm đáng chú ý là điều từng được ông Trump quảng bá như một chiến dịch nhằm tăng cường an ninh quốc gia giờ đây đang đứng trước nguy cơ trở thành phép thử chính trị lớn nhất đối với Nhà Trắng trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.