Được chọn là một trong 13 làng nghề tiêu biểu của TP Huế để bảo tồn và phát triển, nghề dệt Dèng vùng cao A Lưới đang trỗi dậy mạnh mẽ nhờ bắt nhịp với làn sóng chuyển đổi số. Những năm gần đây, với sự hỗ trợ sát sao từ các cấp chính quyền và sự linh hoạt của các hợp tác xã, tổ hợp tác, nghề dệt Dèng truyền thống tại A Lưới có bước chuyển mình rõ rệt.
Nghề dệt Dèng vùng cao A Lưới (TP Huế) đang trỗi dậy mạnh mẽ nhờ bắt nhịp với làn sóng chuyển đổi số
Smartphone thành ‘công cụ lao động’
Không chỉ tập trung nâng cao chất lượng sản phẩm, bà con nơi đây còn mạnh dạn ứng dụng kỹ năng số vào khâu quảng bá và tiêu thụ. Cách làm mới này giải quyết bài toán đầu ra, trực tiếp tạo việc làm và mang lại nguồn thu nhập ổn định cho hàng trăm phụ nữ người Tà Ôi, Cơ Tu, Bru Vân Kiều.
Có mặt tại (xã A Lưới 4, TP. Huế), chúng tôi bắt gặp chị A Viết Thị Ip (38 tuổi, trú thôn AKa) đang miệt mài bắt đầu ngày làm việc mới. Từng nhịp tay thoăn thoắt kéo chỉ, nén sợi, những dải hoa văn Zèng truyền thống, rực rỡ dần hiện ra. Thế nhưng, hình ảnh người thợ dệt thời đại công nghệ số giờ đây đổi khác. Công việc của chị A Viết Thị Ip không chỉ gói gọn bên khung cửi.
Ngay cạnh những cuộn chỉ nhiều màu, chiếc điện thoại thông minh (Smartphone) luôn được chị bật sẵn kết nối mạng. Với người phụ nữ 38 tuổi này, chiếc điện thoại không đơn thuần là thiết bị liên lạc mà trở thành một “công cụ lao động” đắc lực để phát triển kinh tế gia đình.
Nhờ tận dụng các nền tảng mạng xã hội như Facebook, những tấm thổ cẩm do chị A Viết Thị Ip làm ra có thể đi xa
Mỗi ngày, điện thoại của chị Ip liên tục báo tiếng chuông tin nhắn. Hàng trăm thông báo đổ về trang cá nhân, từ những tin nhắn hỏi giá, hay gửi ảnh mẫu cho đến các tin nhắn xác nhận đơn và chốt địa chỉ giao hàng.
Nhờ tận dụng các nền tảng mạng xã hội như Facebook, những tấm thổ cẩm do chị làm ra có thể đi xa hàng nghìn cây số mà không cần qua nhiều khâu trung gian.
“Ngày trước, sản phẩm làm ra quanh quẩn chỉ bán cho người quen hoặc du khách tình cờ ghé thăm bản. Nhưng từ khi biết tận dụng mạng xã hội, khách hàng của tôi mở rộng ngoài sức tưởng tượng. Không chỉ khách hàng ở Quảng Nam hay TP.HCM liên tục đặt mua, mà đáng tự hào hơn, nhiều người ở tận Nhật Bản cũng theo dõi trang cá nhân và trực tiếp nhắn tin chốt đơn...”, chị Ip nói.
Hiệu quả của công cuộc “số hoá” này không chỉ dừng lại ở những đơn hàng xuyên biên giới, mà còn được minh chứng qua những con số biết nói trong bài toán kinh tế gia đình chị Ip.

Theo chị A Viết Thị Ip, hiện tại kênh bán hàng trực tuyến của chị mang lại mức doanh thu khoảng 300 triệu đồng/năm
“Với cách bán hàng truyền thống trước đây, thì thu nhập của tôi khoảng 30 triệu đồng/ năm, kinh tế gia đình lúc ấy vô cùng khó khăn và thiếu thốn. Tuy nhiên, từ khi tôi mạnh dạn đưa sản phẩm lên các nền tảng mạng xã hội, thì thu nhập của gia đình có sự bứt phá. Hiện tại, kênh bán hàng trực tuyến của tôi mang lại mức doanh thu khoảng 300 triệu đồng/năm...”, chị Ip chia sẻ.
Chính sự tăng trưởng gấp 10 lần này không chỉ là phần thưởng xứng đáng cho tư duy đổi mới, dám nghĩ dám làm, mà còn là đòn bẩy thiết thực giúp cuộc sống của gia đình chị Ip thay đổi rõ rệt, vươn lên no ấm và đủ đầy hơn trên chính quê hương mình.
‘Phủ’ công nghệ số lên Zèng
Cùng chung nhịp bước chuyển đổi số, chị Lê Thị Ra (36 tuổi, trú tại thôn A Đớt, xã A Lưới 4, TP. Huế) vươn lên thoát nghèo nhờ nhạy bén với mô hình kinh doanh trực tuyến. Việc tích cực đưa sản phẩm lên không gian mạng giúp gia đình chị cải thiện đáng kể thu nhập, từng bước ổn định và phát triển kinh tế.
Thu nhập từ làm nghề của gia đình chị Lê Thị Ra thay đổi đáng kể khi đưa các sản phẩm dệt Dèng lên mạng xã hội
Chị Ra cho biết, sản phẩm chủ lực của cửa hàng là các mặt hàng từ thổ cẩm như ba lô, ví, cà vạt. Để đáp ứng thị hiếu đa dạng, chị còn linh hoạt nhận gia công và may đo theo yêu cầu.
Nhìn nhận về hiệu quả của mô hình kinh doanh mới, chị Ra cho hay, doanh thu tăng gấp 3 lần nhờ chuyển đổi số. Trước đây, do chưa biết tận dụng công nghệ, lượng khách thưa thớt khiến thu nhập của gia đình luôn trong cảnh bấp bênh, chỉ vỏn vẹn 5 triệu đồng/tháng.
Sự bứt phá chỉ đến khi chị quyết tâm “đưa sản phẩm lên mạng”. Bằng việc biến mạng xã hội thành kênh giao thương chủ lực và nhân rộng mô hình, lượng đơn hàng tăng vọt, giúp kinh tế gia đình khởi sắc rõ rệt với mức thu nhập vươn lên ngưỡng 15 triệu đồng/tháng.
“Bình thường, tôi chỉ thuê một thợ dệt làm việc cố định và trả lương hàng tháng. Nhưng những lúc “vào mùa” hoặc khách đặt sỉ số lượng lớn, tôi phải gọi thêm thợ làm bán thời gian, trả công theo ngày...”, chị Ra chia sẻ.
Việc linh hoạt bổ sung nhân sự giúp xưởng của chị Ra đẩy nhanh tiến độ sản xuất, đảm bảo lượng hàng hóa cung ứng và giữ đúng lời hẹn với khách hàng. Chính vì thế, một đơn hàng đến từ mạng xã hội có thể tạo công việc cho nhiều người. Đây được xem là dấu ấn nổi bật của việc ứng dụng công nghệ số vào các ngành nghề thủ công ở vùng cao.
Tương tự, bạn Viên Thành (21 tuổi, trú thôn A Roang, xã A Lưới 4, TP. Huế) lại chọn cách tự tay sản xuất các nội dung truyền thông để quảng bá sản phẩm truyền thống cho gia đình.
Không đơn thuần là bán hàng phụ giúp gia đình, Thành trực tiếp quay video, chụp ảnh và viết bài trên các nền tảng số nhằm đưa thổ cẩm của gia đình đến gần hơn với người tiêu dùng. Hơn thế, thông qua mạng xã hội, anh còn đóng vai trò như một “đại sứ văn hóa”, tích cực giới thiệu những giá trị di sản đặc sắc của vùng cao A Lưới tới đông đảo du khách.
Là người trẻ, ngoài việc giữ gìn nghề truyền thống của quê hương, Viên Thành cũng tiên phong đưa công nghệ số vào việc phát triển, tìm đầu ra cho sản phẩm
Những thước phim chân thực về nghề dệt thủ công được Thành đưa lên mạng xã hội nhanh chóng tạo nên sức hút lớn, thu về hàng ngàn lượt xem. Sức lan tỏa không chỉ dừng lại ở những bình luận tương tác sôi nổi hỏi về giá cả, kích thước, chất liệu hay cách thức đặt hàng. Vượt xa mong đợi, đằng sau mỗi video là những kết nối thực tế khi rất nhiều du khách đã chủ động liên hệ, đặt lịch nhờ chàng trai trẻ này làm hướng dẫn viên để trực tiếp về thăm và trải nghiệm văn hóa vùng cao A Lưới.
“Do khách hàng ở xa không có điều kiện tiếp xúc trực tiếp với sản phẩm, tôi luôn cố gắng thực hiện những video thật chi tiết, giới thiệu tỉ mỉ từ công đoạn làm nghề đến ý nghĩa của từng hoa văn đặc trưng. Cũng nhờ những nền tảng này, nhiều du khách đã biết đến quê hương tôi và liên hệ đặt lịch nhờ tôi dẫn đường tham quan A Lưới...”, Thành bộc bạch.
Theo Thành, cách làm này tạo ra một sự kết nối khá đặc biệt. Nghệ nhân cung cấp giá trị thủ công và văn hóa. Người trẻ kết nối sản phẩm với thị trường. Còn công nghệ giúp hai bên tiếp cận khách hàng mà trước đây rất khó tiếp cận.
“Thổ cẩm không phải sản phẩm công nghiệp có thể sản xuất hàng loạt trong thời gian ngắn. Một tấm vải cần nhiều giờ, thậm chí nhiều ngày để hoàn thành. Giá trị của sản phẩm vì thế không chỉ nằm ở nguyên liệu. Nó còn nằm ở thời gian lao động, kỹ thuật, hoa văn và câu chuyện văn hóa. Khi có thêm thị trường, giá trị ấy có cơ hội được chuyển thành thu nhập thực tế giúp người dân địa phương bám trụ với nghề...”, Thành chia sẻ.
Với thổ cẩm, những yêu cầu ấy chuyển thành câu chuyện về mẫu mã, kích thước, màu sắc, công năng và khả năng đáp ứng đơn hàng. Nói cách khác, Internet mở cửa thị trường, nhưng không thể thay thế năng lực sản xuất. Nếu trước đây người làm nghề chỉ sản xuất khi có nhu cầu trong gia đình hoặc khách quen, nay việc nhận đơn từ thị trường bên ngoài tạo ra nhu cầu sản xuất thường xuyên hơn.
Bên cạnh đó, công nghệ không trực tiếp tạo ra sản phẩm. Nhưng nó có thể giúp sản phẩm tìm được khách hàng. Và khi đầu ra tốt hơn, người sản xuất có thêm động lực duy trì nghề. Qua đó, một số hộ có thể có thêm việc làm. Một số phụ nữ có thể làm việc ngay tại nhà, phù hợp với điều kiện sinh hoạt ở bản. Đây là lý do câu chuyện chuyển đổi số có thể được đặt trong bài toán giảm nghèo đa chiều.
Dệt Dèng là một loại hình sản xuất thủ công độc đáo của đồng bào dân tộc Tà Ôi, Pa Kô, Vân Kiều tại vùng cao A Lưới, thành phố Huế. Mỗi sản phẩm dệt Dèng có giá trị về nhiều mặt, vừa là vật dụng, bảo đảm nhu cầu sinh hoạt vừa là tác phẩm nghệ thuật, thể hiện nét đặc trưng độc đáo trong kho tàng văn hóa các dân tộc. Trải qua hàng trăm năm, nghề dệt Dèng được người dân địa phương gìn giữ và lưu truyền, dệt nên những tấm Dèng đa màu sắc, họa tiết hoa văn độc đáo.
Làng nghề Dệt Dèng A Hưa, xã Nhâm và A Đớt, xã A Đớt, huyện A Lưới (nay là xã A Lưới 2 và A Lưới 4) được UBND tỉnh Thừa Thiên - Huế (nay là TP Huế) công nhận làng nghề truyền thống.
Tháng 7/2018, UBND tỉnh Thừa Thiên - Huế (nay là TP Huế) công bố danh sách 13 làng nghề tiêu biểu cần được bảo tồn lâu dài, trong đó có 04 làng nghề dệt Dèng bao gồm: dệt Dèng A Đớt (nay là xã A Lưới 4); dệt Dèng A Hưa (nay là xã A Lưới 2) ; dệt Dèng xã A Roàng (nay là A Lưới 4) và dệt Dèng thị trấn A Lưới (nay là xã A Lưới 2). Ngày 12/3/2019, Cục Sở hữu trí tuệ - Bộ Khoa học & Công nghệ có quyết định chứng nhận Dèng A Lưới là nhãn hiệu tập thể.









