Thúc đẩy hợp tác phát triển AI 'vì con người và cho mọi người'

Việt Nam kiên định cam kết với tầm nhìn “AI vì con người và AI cho mọi người”, đồng thời sẵn sàng đồng hành cùng các đối tác trên tinh thần bình đẳng, tin cậy, thực chất và cùng có lợi.

Đây là thông điệp được Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nhấn mạnh tại Hội nghị bàn tròn Bộ trưởng Số và Trí tuệ nhân tạo, diễn ra ngày 28/10 trong khuôn khổ Tuần lễ Số Quốc tế Việt Nam 2026.

Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, AI đang trở thành động lực định hình kinh tế và xã hội, song quá trình phát triển, ứng dụng công nghệ phải hướng tới nâng cao chất lượng cuộc sống và tạo ra giá trị thực tế cho người dân.

“Chuyển đổi AI suy cho cùng là do con người và vì con người”, Bộ trưởng nhấn mạnh. “AI chỉ thực sự tạo ra giá trị khi chính phủ, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và các tổ chức quốc tế cùng nhau kiến tạo giải pháp cho những bài toán thực tiễn”.

Quan điểm cũng được nhiều đại diện quốc tế chia sẻ tại hội nghị, với những cách tiếp cận khác nhau nhằm thúc đẩy ứng dụng AI an toàn, có trách nhiệm và phục vụ lợi ích cộng đồng.

AI phải mang lại lợi ích thực chất cho người dân

Từ kinh nghiệm của Australia, bà Lucy Poole, Phó Tổng Giám đốc phụ trách Chiến lược, Chính sách và Hiệu quả hoạt động của Cơ quan Chuyển đổi số Australia, cho rằng người dân không cần hiểu những quy trình phức tạp bên trong cơ quan Nhà nước. Điều họ quan tâm là có thể tiếp cận dịch vụ cần thiết một cách thuận tiện, dễ dàng và phù hợp với nhu cầu.

AI có thể góp phần đáp ứng yêu cầu này bằng cách đơn giản hóa quá trình tìm kiếm thông tin, hỗ trợ xử lý hồ sơ và nâng cao chất lượng cung cấp dịch vụ công.

Bà Poole dẫn ví dụ Bộ Cựu chiến binh Australia đang ứng dụng AI để cải thiện chức năng tìm kiếm trên trang thông tin điện tử, giúp các cựu chiến binh dễ dàng tiếp cận những dịch vụ phù hợp. Công nghệ này cũng hỗ trợ đẩy nhanh quá trình xử lý hồ sơ liên quan đến chế độ, chính sách.

Theo đại diện Australia, nước này đang từng bước mở rộng ứng dụng AI từ các hoạt động hỗ trợ nội bộ sang những dịch vụ trực tiếp phục vụ người dân. Trong quá trình đó, con người phải giữ vị trí trung tâm, từ thiết kế dịch vụ đến việc đưa ra quyết định.

“Thành công không được đo bằng số lượng công nghệ mà chúng ta triển khai, mà bằng những giá trị thực chất mà công nghệ mang lại cho người dân”, bà Poole nói.

Cùng nhấn mạnh mục tiêu phục vụ con người, Đại sứ Trung Quốc tại Việt Nam Hà Vĩ nhận định AI đang tạo ra những thay đổi sâu sắc đối với kinh tế và xã hội, nhưng cũng đặt ra các vấn đề về mối quan hệ giữa con người và công nghệ.

Theo Đại sứ, khi máy móc ngày càng có khả năng thực hiện những nhiệm vụ vốn đòi hỏi trí tuệ con người, các quốc gia cần quan tâm đến cách thức con người và AI cùng tồn tại, hợp tác và phát triển.

Đại sứ Hà Vĩ khẳng định Trung Quốc nhất quán quan điểm phát triển AI lấy con người làm trung tâm. Hoạt động nghiên cứu, phát triển và ứng dụng công nghệ cần hướng tới nâng cao chất lượng cuộc sống, thúc đẩy tiến bộ xã hội và phục vụ lợi ích chung của nhân loại.

Trong khi đó, ông Deuk-Jung Kim, Phó Chủ tịch điều hành Cơ quan Xúc tiến Công nghiệp Công nghệ thông tin Quốc gia Hàn Quốc (NIPA), chia sẻ kinh nghiệm đưa AI vào hoạt động sản xuất, kinh doanh thông qua các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp.

Một trong những giải pháp được Hàn Quốc triển khai là chương trình phiếu hỗ trợ sử dụng dịch vụ AI, dữ liệu lớn và điện toán đám mây. Chính sách này giúp doanh nghiệp giảm chi phí đầu tư ban đầu, tiếp cận công nghệ và phát triển những sản phẩm, dịch vụ mới.

Hàn Quốc cũng thúc đẩy kết nối giữa đơn vị nghiên cứu, doanh nghiệp cung cấp giải pháp và tổ chức có nhu cầu ứng dụng, nhằm đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn.

Theo đại diện NIPA, đầu tư cho AI chỉ thực sự hiệu quả khi công nghệ được ứng dụng rộng rãi, tạo ra giá trị kinh tế và những thay đổi tích cực trong hoạt động của doanh nghiệp, tổ chức và người dân.

Hợp tác quốc tế để AI phát triển an toàn, bao trùm

Bên cạnh những lợi ích thực tế, các đại biểu cho rằng sự phát triển nhanh chóng của AI đòi hỏi các quốc gia tăng cường hợp tác nhằm kiểm soát rủi ro, xây dựng niềm tin và mở rộng cơ hội tiếp cận công nghệ.

Ông Koizumi Hidechika, Vụ trưởng Vụ Các vấn đề Quốc tế thuộc Cục Chiến lược Toàn cầu, Bộ Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản, cho biết nước này coi trọng việc xây dựng các nguyên tắc, tiêu chuẩn và khuôn khổ quản trị để AI được phát triển, triển khai và sử dụng an toàn, có trách nhiệm.

Ông Hidechika cho rằng hợp tác quốc tế đóng vai trò quan trọng trong trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ thông tin và tìm kiếm những cách tiếp cận phù hợp với tốc độ phát triển của công nghệ.

Nhật Bản cũng chú trọng đánh giá tác động của AI đối với con người, xã hội và nền kinh tế, đồng thời thúc đẩy hợp tác nghiên cứu, phát triển hạ tầng và mở rộng khả năng tiếp cận công nghệ.

Đại diện Nhật Bản khẳng định mục tiêu của những hoạt động này là góp phần xây dựng môi trường phát triển AI lấy con người làm trung tâm, bảo đảm công nghệ phục vụ lợi ích chung của xã hội.

Với Trung Quốc, Đại sứ Hà Vĩ nhấn mạnh sự phát triển của AI cần đi đôi với thu hẹp khoảng cách công nghệ giữa các quốc gia, đặc biệt là những nước đang phát triển và còn hạn chế về nguồn lực.

Ông Hà Vĩ cho rằng cộng đồng quốc tế cần tăng cường phối hợp xây dựng các cơ chế quản trị AI công bằng, bao trùm, có sự tham gia của các quốc gia đang phát triển, qua đó bảo đảm thành tựu công nghệ mang lại lợi ích cho nhiều người hơn.

Ở góc độ quản trị công, đại diện Australia nhấn mạnh niềm tin là điều kiện quan trọng để người dân chấp nhận sử dụng các dịch vụ ứng dụng AI.

Chính sách AI có trách nhiệm của Australia tập trung vào trách nhiệm giải trình, tính minh bạch và đánh giá rủi ro. Các cơ quan nhà nước phải bảo đảm sự giám sát của con người, đặc biệt khi AI ngày càng có khả năng tự thực hiện những hành động thay vì chỉ cung cấp thông tin hoặc trả lời câu hỏi.

Australia cũng tăng cường trao đổi kinh nghiệm với các quốc gia và tổ chức quốc tế để hoàn thiện chính sách, hướng dẫn và công cụ triển khai AI an toàn.

Tại hội nghị, Bộ trưởng Vũ Hải Quân xác định tầm nhìn của Việt Nam là “AI vì con người, AI cho mọi người, AI do Việt Nam làm chủ và cùng thế giới kiến tạo”.

Theo Bộ trưởng, tự chủ công nghệ không đồng nghĩa với khép kín, mà là xây dựng đủ năng lực để hợp tác bình đẳng và cùng chia sẻ giá trị.

Để hiện thực hóa định hướng này, Việt Nam tập trung vào ba trụ cột gồm thể chế và pháp luật, phát triển nhân lực và nhân tài, cùng xây dựng hệ sinh thái AI dựa trên hạ tầng, dữ liệu và doanh nghiệp khởi nghiệp.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân cũng nhấn mạnh ba yêu cầu: phát triển hạ tầng kết nối thông minh, xây dựng cơ chế quản trị tạo dựng niềm tin và thúc đẩy chuyển đổi AI xuất phát từ những nhu cầu thực tế.

Bộ trưởng đề xuất duy trì trao đổi chính sách thường xuyên giữa các cơ quan quản lý, tăng cường kết nối Chính phủ, doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu và tổ chức quốc tế, đặc biệt trong đào tạo nhân lực và nghiên cứu chung.

Thông qua việc chia sẻ kinh nghiệm, phát triển năng lực và xây dựng cơ chế quản trị phù hợp, Việt Nam cùng các đối tác hướng tới một hệ sinh thái AI an toàn, đáng tin cậy, có tính bao trùm, trong đó những tiến bộ công nghệ được chuyển hóa thành lợi ích thiết thực cho người dân và cộng đồng.