Đề xuất xóa tiền chậm thuế cho doanh nghiệp chờ giải thể: Người dân cần làm gì?

Tại dự thảo Nghị quyết về chính sách đặc thù gỡ vướng cho người nộp thuế, ngoài đề xuất xóa nợ lệ phí môn bài phát sinh đến hết năm 2025 cùng tiền chậm nộp tương ứng, Bộ Tài chính còn đề xuất xóa tiền chậm nộp có điều kiện cho người đã ngừng hoạt động nhưng chưa đóng mã số thuế (trạng thái 03) hoặc không hoạt động tại địa chỉ đăng ký (trạng thái 06).

Để được xóa tiền chậm nộp thuế, người nộp thuế phải nộp đủ hồ sơ hợp lệ đề nghị khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế, được cơ quan thuế tiếp nhận chậm nhất vào ngày 30/6/2028; đồng thời thanh toán đủ nợ gốc trong thời hạn này.

Trường hợp người nộp thuế không còn nợ gốc được xác định là đáp ứng điều kiện này trên cơ sở dữ liệu đã được cơ quan thuế đối chiếu, xác nhận.

Nợ gốc gồm tiền thuế, khoản thu xử phạt vi phạm hành chính do cơ quan quản lý thuế thực hiện và các khoản thu khác, không bao gồm nợ lệ phí môn bài được xóa.

Dự thảo nêu rõ chính sách không áp dụng đối với khoản nợ liên quan đến hành vi trốn thuế, gian lận thuế, sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp hoặc các vụ việc đang được thanh tra, điều tra, truy tố, xét xử.

Bên cạnh đó, dự thảo quy định ngoại lệ đối với người nộp thuế có phát sinh hoạt động sản xuất, kinh doanh hoặc nghĩa vụ thuế từ hoạt động này trong thời gian thuộc trạng thái 03, 06 nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế; ngoại lệ không bao gồm việc xử lý nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp tương ứng thuộc diện được xem xét xóa.

Thủ trưởng cơ quan thuế có trách nhiệm kiểm tra điều kiện, phê duyệt và điều chỉnh giảm tiền chậm nộp trên hệ thống trong vòng 10 ngày làm việc kể từ khi có đủ hồ sơ hợp lệ và căn cứ xác định người nộp thuế đáp ứng đầy đủ điều kiện. Việc xử lý tiền chậm nộp được thực hiện đồng thời với quá trình giải quyết thủ tục khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế.

Các chính sách dự kiến áp dụng đến hết ngày 30/6/2028. Trường hợp người nộp thuế đã nộp đủ hồ sơ hợp lệ và đáp ứng điều kiện về thanh toán nợ gốc trước thời hạn này nhưng cơ quan thuế chưa hoàn thành việc xử lý tiền chậm nộp hoặc giải quyết hồ sơ khôi phục hay chấm dứt mã số thuế, cơ quan thuế tiếp tục giải quyết.

Theo số liệu của Bộ Tài chính, tính đến ngày 23/10/2026, có hơn 2,5 triệu trường hợp thuộc hai trạng thái 03 và 06. Tổng số tiền thuế nợ khoảng 27.805 tỷ đồng, gồm 18.090 tỷ đồng nợ gốc và 9.715 tỷ đồng tiền chậm nộp.

Bộ Tài chính cho biết, người nộp thuế ở trạng thái 03, 06 đa phần đã ngừng hoạt động trong thời gian dài, không còn tài sản, nguồn thu hoặc không thể liên hệ với người đại diện để thực hiện các biện pháp thu hồi. Trong khi đó, tiền chậm nộp tiếp tục tăng theo thời gian, khiến tổng nghĩa vụ ngày càng lớn và người nộp thuế càng khó quay lại hoàn tất thủ tục.

Bộ Tài chính đánh giá việc xóa tiền chậm nộp có điều kiện có thể làm giảm khoản nợ đang theo dõi khoảng 9.715 tỷ đồng. Tuy nhiên, đây không phải số thu ngân sách chắc chắn có thể thu hồi, do nhiều người nộp thuế đã ngừng hoạt động, mất dấu hoặc không còn tài sản, nguồn thu.

Việc xóa tiền chậm nộp không đồng nghĩa với xóa toàn bộ số thuế nợ gốc. Chính sách được thiết kế nhằm xử lý các khoản tiền chậm nộp tồn đọng, đồng thời bảo đảm trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định.