Chọn ngành Công nghệ thông tin thời AI: Đừng chỉ nhìn 'điểm chuẩn'

Theo thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Công nghệ thông tin nhiều năm liên tiếp nằm trong nhóm ngành có lượng thí sinh đăng ký lớn nhất cả nước. Tuy nhiên, sự phát triển mạnh của AI đang khiến ngành học này bước vào giai đoạn cạnh tranh khốc liệt hơn.

Chuyên gia AI Nguyễn Quan Tuấn cho biết, nhiều sinh viên hiện được đào tạo nặng về lý thuyết, thuật toán nhưng lại thiếu kỹ năng triển khai sản phẩm trong môi trường doanh nghiệp. Thị trường hiện nay cần những nhân sự biết ứng dụng AI để tạo ra năng suất làm việc, thay vì chỉ nghiên cứu hàn lâm hoặc lập trình đơn thuần.

Tuy nhiên, điều đáng lo không phải AI khiến mất cơ hội việc làm ngành công nghệ thông tin, mà là nhiều thí sinh vẫn đang nhìn ngành này theo tư duy cũ: học vài ngôn ngữ lập trình là có thể dễ dàng xin việc.

Chọn ngành không chỉ nhìn điểm chuẩn

Theo các chuyên gia, khi chọn ngành Công nghệ thông tin thí sinh không nên chỉ quan tâm điểm chuẩn hay tên ngành “hot”, mà cần tìm hiểu kỹ chương trình đào tạo và định hướng nghề nghiệp của từng trường.

PGS.TS Trần Quang Anh - Phó Giám đốc Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông cho biết xu hướng đào tạo Công nghệ thông tin hiện nay phải gắn chặt với nhu cầu doanh nghiệp và công nghệ mới.

Năm 2026, nhà trường tiếp tục ổn định phương thức tuyển sinh, đồng thời điều chỉnh chương trình đào tạo để tăng cơ hội cho thí sinh tiếp cận môi trường công nghệ chất lượng cao. Đáng chú ý, chương trình Công nghệ thông tin ứng dụng được rút ngắn thời gian đào tạo từ 4,5 năm xuống còn 3,5 năm nhờ ứng dụng công nghệ số.

Điều quan trọng nhất vẫn là thí sinh chọn ngành phù hợp với năng lực, sở thích và định hướng lâu dài, thay vì chạy theo tâm lý “ngành hot dễ xin việc”.

TS Hoàng Văn Thông - Trưởng khoa Công nghệ thông tin, Trường Đại học Giao thông vận tải thông tin chương trình Công nghệ thông tin của nhà trường hiện nay tập trung nhiều hơn vào kiến thức nền tảng như thuật toán, tư duy logic, tư duy hệ thống và thiết kế hệ thống máy tính.

“Lập trình vẫn quan trọng, nhưng không còn là trọng tâm duy nhất. Sinh viên phải biết sử dụng AI như công cụ hỗ trợ và quan trọng hơn là biết tích hợp AI vào các hệ thống phần mềm”, ông Thông cho biết.

Đây cũng là điều thí sinh cần lưu ý khi chọn trường: ưu tiên những chương trình đào tạo chú trọng kỹ năng thực hành, tư duy nền tảng và khả năng thích nghi công nghệ thay vì chỉ học công cụ ngắn hạn.

Học Công nghệ thông tin thời AI cần yêu cầu gì?

PGS.TS Trần Quang Anh cho rằng trong bối cảnh AI phát triển mạnh, sinh viên Công nghệ thông tin cần hiểu bản chất công nghệ thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các công cụ AI.

Cụ thể, AI có thể hỗ trợ lập trình hay tự động hóa nhiều quy trình, nhưng tư duy logic, khả năng giải quyết vấn đề, sáng tạo và thiết kế hệ thống vẫn là lợi thế của con người. Bên cạnh kiến thức chuyên ngành, sinh viên cũng cần chủ động bổ sung kỹ năng về dữ liệu, AI, điện toán đám mây, an ninh mạng, ngoại ngữ và kỹ năng làm việc nhóm.

Ngoài ra, trải nghiệm thực tế cũng ngày càng quan trọng. Sinh viên nên tham gia dự án nghiên cứu, cuộc thi công nghệ hoặc thực tập doanh nghiệp từ sớm để tích lũy kinh nghiệm.

TS Hoàng Văn Thông lưu ý Công nghệ thông tin vẫn là lĩnh vực có nhiều tiềm năng trong tương lai. Tuy nhiên, trong thời đại AI, ngành này sẽ không còn là “vùng an toàn” cho những người chỉ học đối phó hoặc kỳ vọng ra trường dễ xin việc như trước.

“Ngay cả khi AI tạo ra sản phẩm, kỹ sư vẫn phải là người kiểm tra, đánh giá đúng - sai và điều chỉnh hệ thống”, ông Thông nói.