Tưởng ngáy khi ngủ là bình thường, không ngờ tim phải 'gồng mình' mỗi đêm

Bài chia sẻ về ngừng thở khi ngủ của PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội trên trang Facebook cá nhân nhận được sự quan tâm lớn từ cộng đồng.

Theo PGS Hiếu, ngừng thở khi ngủ là bệnh khá thường gặp nhưng dễ bị bỏ sót bởi người bệnh thường không nhận ra những cơn ngừng thở xảy ra khi đang ngủ. Ngừng thở khi ngủ là bệnh không dễ điều trị, hậu quả lại không hề nhẹ.

Ngừng thở khi ngủ là gì?

Ngừng thở khi ngủ là tình trạng nhịp thở bị gián đoạn lặp đi lặp lại trong lúc ngủ, mỗi lần kéo dài trên 10 giây. Bệnh gồm hai thể chính là ngừng thở tắc nghẽn (OSA) và ngừng thở trung ương (CSA).

Trong đó, OSA phổ biến hơn, xảy ra khi các cơ vùng họng giãn ra lúc ngủ khiến đường thở hẹp hoặc tắc nghẽn. Người bệnh thường ngáy to, không đều, có những lúc như bị nghẹn, hụt hơi rồi bất ngờ thở rít trở lại.

Sau một đêm như vậy, người bệnh có thể thức dậy với cảm giác khô miệng, đau đầu, ban ngày buồn ngủ, mệt mỏi và khó tập trung.

Với ngừng thở trung ương, não tạm thời không gửi tín hiệu điều khiển hô hấp. Tình trạng này có thể gặp ở người suy tim nặng.

Mỗi cơn ngừng thở là một lần tim “gồng mình”

PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu cho biết mỗi cơn ngừng thở kéo dài 10-20 giây có thể đồng thời tạo ra nhiều tác động bất lợi cho hệ tim mạch.

Đầu tiên là tình trạng thiếu oxy ngắt quãng. Khi lượng oxy trong máu giảm, tim phải đập nhanh và mạnh hơn để bù đắp.

Tiếp đó, hệ thần kinh giao cảm bị kích hoạt, adrenaline tăng cao khiến nhịp tim và huyết áp tăng đột ngột, buộc tim phải làm việc nhiều hơn.

Khi người bệnh cố hít vào nhưng đường thở bị tắc, áp lực trong lồng ngực thay đổi mạnh. Máu dồn về tim phải nhiều hơn, đồng thời tim phải đối mặt với áp lực lớn hơn, lâu dài có thể góp phần gây tăng áp phổi và thúc đẩy suy tim.

Tình trạng thiếu oxy lặp đi lặp lại và giấc ngủ bị gián đoạn còn gây phản ứng viêm, rối loạn chức năng nội mạc mạch máu, tạo điều kiện cho quá trình xơ vữa diễn tiến.

Theo PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu, tăng huyết áp là một trong những bệnh tim mạch thường gặp nhất liên quan đến ngừng thở khi ngủ. Khoảng 50% người mắc OSA có tăng huyết áp, trong khi khoảng 30-40% người tăng huyết áp có thể mắc OSA. Đặc biệt, huyết áp ở những người này thường không giảm về ban đêm như sinh lý bình thường.

Ngừng thở khi ngủ cũng liên quan đến nhiều rối loạn nhịp như rung nhĩ, nhịp chậm, ngoại tâm thu.

Tình trạng thiếu oxy và huyết áp tăng lặp đi lặp lại có thể thúc đẩy quá trình xơ vữa, góp phần làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ.

Ở người suy tim, ngừng thở khi ngủ tạo thành một vòng xoắn bệnh lý. Thiếu oxy khiến tim phải làm việc nhiều hơn, làm suy tim tiến triển. Ngược lại, khi tim suy, tình trạng ứ dịch ở phổi lúc nằm và sự mất ổn định của trung tâm hô hấp có thể khiến các cơn ngừng thở xuất hiện nhiều hơn.

Với người mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), OSA có thể khiến thiếu oxy nặng hơn, làm co mạch phổi và tăng gánh nặng cho tim phải.

Ngáy to, hụt hơi khi ngủ: Khi nào cần đi khám?

PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu cho rằng mọi người có thể tự kiểm tra một số dấu hiệu gợi ý ngừng thở khi ngủ. Đó là ngáy to, được người thân phát hiện có những lúc ngừng thở hoặc hụt hơi khi ngủ, sáng dậy đau đầu hoặc khô miệng, ban ngày buồn ngủ dù đã ngủ đủ.

Nếu có từ 2 dấu hiệu trở lên, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ để được đánh giá.

Phương pháp chẩn đoán tiêu chuẩn là đo đa ký giấc ngủ tại bệnh viện. Một số trường hợp có nguy cơ cao có thể được chỉ định theo dõi giấc ngủ tại nhà bằng thiết bị phù hợp.

Sau khi xác định bệnh, thay đổi lối sống là bước quan trọng. Người thừa cân nên giảm cân, tập nằm nghiêng khi ngủ, tránh rượu và thuốc an thần trước khi ngủ, điều trị nghẹt mũi và bỏ thuốc lá.

PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu nhấn mạnh, người bệnh tim mạch cần chủ động thông báo với bác sĩ nếu có tình trạng ngáy to hoặc những cơn ngừng thở khi ngủ được người thân phát hiện. “Kẻ giấu mặt” này nếu không được phát hiện và điều trị có thể khiến việc kiểm soát huyết áp, nhịp tim, đặc biệt là suy tim trở nên khó khăn hơn.