Sửa Luật Bưu chính: Bịt kẽ hở bồi thường khi tráo hàng, chiếm tiền COD

Góp ý dự án Luật Bưu chính (sửa đổi) tại phiên thảo luận tổ sáng 17/10, đại biểu Quốc hội Nguyễn Phi Hùng (Đoàn Đà Nẵng) cho rằng, sự phát triển của thương mại điện tử, dịch vụ thu hộ tiền (COD) và các nền tảng bưu chính số đặt ra yêu cầu hoàn thiện hành lang pháp lý nhằm bảo vệ tốt hơn quyền lợi người tiêu dùng.

Theo đại biểu, quy định về bồi thường thiệt hại trong dự thảo luật vẫn tồn tại những kẽ hở, có thể khiến người sử dụng dịch vụ chịu thiệt khi xảy ra mất mát hàng hóa hoặc thất thoát tiền COD.

Dự thảo Luật quy định doanh nghiệp không phải bồi thường thiệt hại gián tiếp hoặc khoản lợi ích mà người sử dụng dịch vụ đáng lẽ được hưởng trong mọi trường hợp. Ông Hùng cho rằng, việc loại trừ hoàn toàn trách nhiệm bồi thường như vậy chưa phù hợp với nguyên tắc của pháp luật dân sự, đặc biệt trong trường hợp thiệt hại xảy ra do hành vi cố ý.

“Nếu nhân viên bưu chính hay doanh nghiệp cố ý tráo đổi hàng hóa, cố ý tiêu hủy tài liệu quan trọng hay chiếm dụng tiền COD mà chỉ bồi thường định mức vài chục nghìn đồng theo cước phí, thì đây sẽ là kẽ hở nghiêm trọng cho hành vi dung túng vi phạm và dung dưỡng trục lợi”, ông Hùng dẫn chứng.

Từ thực tế đó, ông đề nghị vẫn áp dụng cơ chế không bồi thường thiệt hại gián tiếp đối với các rủi ro nghiệp vụ thông thường do lỗi vô ý. Tuy nhiên, không được miễn trừ trách nhiệm bồi thường thiệt hại gián tiếp nếu thiệt hại xảy ra do lỗi cố ý của doanh nghiệp hoặc người lao động thuộc doanh nghiệp bưu chính.

Một vấn đề khác được đại biểu quan tâm là mức bồi thường khi hàng hóa bị mất hoặc hư hỏng.

Theo dự thảo, doanh nghiệp được tự công bố mức bồi thường. Đại biểu phân tích, nếu người dân gửi tài sản giá trị cao nhưng khi xảy ra mất mát, doanh nghiệp chỉ bồi thường theo bội số cước phí, người tiêu dùng có thể chịu thiệt hại rất lớn.

Vì vậy, ông Nguyễn Phi Hùng đề nghị luật hóa nguyên tắc bồi thường theo chuẩn mực của Liên minh Bưu chính Thế giới (UPU).

Theo đó, đối với bưu gửi thông thường, mức bồi thường phải bảo đảm ngưỡng tối thiểu do Chính phủ quy định. Riêng bưu gửi có sử dụng dịch vụ khai giá, khi xảy ra mất mát hoặc hư hỏng toàn bộ, doanh nghiệp phải bồi thường 100% giá trị đã khai báo.

Đại biểu Nguyễn Phi Hùng cũng đề cập tình trạng đùn đẩy trách nhiệm bồi thường giữa các đơn vị tham gia quá trình vận chuyển hàng hóa.

Theo ông, một bưu gửi hiện nay có thể trải qua nhiều khâu, từ doanh nghiệp vận hành, đại lý nhượng quyền, đơn vị vận tải thuê ngoài đến nhân viên giao hàng chặng cuối.

Khi xảy ra mất hàng hoặc thất thoát tiền COD, người dân thường bị đẩy “lòng vòng” giữa các đơn vị, trong khi các bên đùn đẩy trách nhiệm cho nhau. Để khắc phục tình trạng này, đại biểu đề nghị quy định rõ doanh nghiệp bưu chính trực tiếp giao kết hợp đồng hoặc cấp phiếu gửi phải chịu trách nhiệm bồi thường trực tiếp và cuối cùng cho khách hàng.

“Doanh nghiệp không được viện lý do lỗi của đại lý hay bên thứ ba thuê ngoài để từ chối hoặc kéo dài thời gian bồi thường. Sau khi bồi thường xong cho dân, doanh nghiệp có quyền tự làm việc và truy đòi lại bên đối tác có lỗi”, đại biểu TP Đà Nẵng nói.

Theo đề xuất của đại biểu Nguyễn Phi Hùng, quy định này nhằm xác định rõ đầu mối chịu trách nhiệm, bảo đảm người sử dụng dịch vụ không phải tự tìm kiếm bên gây ra thiệt hại trong chuỗi vận chuyển có nhiều đơn vị tham gia.

Mở rộng bưu chính công ích, ngân sách tăng bao nhiêu?

Quan tâm đến quy định về dịch vụ bưu chính công ích, đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú (Đoàn Nghệ An) cho biết dự thảo Luật mở dịch vụ phổ cập từ thư sang cả gói, kiện hàng hóa, nhưng báo cáo đánh giá tác động chưa lượng hóa số chi ngân sách tăng thêm hàng năm.

“Báo cáo thẩm tra cũng ghi nhận thực tế mạng công ích phải duy trì ở địa bàn rộng, khó khăn, chi phí cao, hạ tầng xuống cấp, nhân lực thiếu. Đồng thời quy định mức thu không cao hơn giá bình quân dịch vụ thương mại tương đương có thể chưa phản ánh chi phí phục vụ vùng khó khăn”, bà Tú nói.

Dẫn quy định của Liên minh Bưu chính Thế giới (UPU), bà Nguyễn Thị Minh Tú cho biết, dịch vụ bưu chính phổ cập phải được cung cấp thường xuyên, bảo đảm chất lượng trên toàn lãnh thổ với mức giá người dân có khả năng chi trả. Tuy nhiên, mỗi quốc gia được quyền xác định phạm vi, tiêu chuẩn và cơ chế tài chính phù hợp.

Từ đó, nữ đại biểu Quốc hội đề nghị phân biệt rõ khoản tiền người dân phải trả khi sử dụng dịch vụ với chi phí thực tế để duy trì hoạt động bưu chính phổ cập.

Theo đề xuất, mức thu cần được xác định dựa trên khả năng chi trả của người sử dụng, yêu cầu chất lượng dịch vụ và nguyên tắc tiếp cận bình đẳng trên phạm vi toàn quốc.

Đối với phần chi phí hợp lý, hợp lệ phục vụ nghĩa vụ phổ cập mà nguồn thu không đủ bù đắp, cần có cơ chế hỗ trợ tài chính công khai, minh bạch theo quy định pháp luật.