Dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi): Giảm 14 thủ tục bưu chính xuống còn 1

Thông tin được ông Lê Văn Chung, đại diện Vụ Bưu chính, Bộ Khoa học và Công nghệ (Bộ KH&CN), cho biết tại họp báo thường kỳ tháng 9 của Bộ, ngày 30/9, khi giới thiệu những điểm mới của dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi).

Theo ông Chung, dự thảo chuyển từ cơ chế cấp giấy phép sang đăng ký cung cấp dịch vụ bưu chính bằng phương thức điện tử. Doanh nghiệp chỉ cần thực hiện đăng ký trước khi cung cấp dịch vụ, cơ quan quản lý kiểm tra tính đầy đủ của hồ sơ thay vì thẩm định nội dung kê khai như hiện nay.

Doanh nghiệp sẽ tự chịu trách nhiệm về tính chính xác, trung thực của thông tin đăng ký cũng như việc đáp ứng các điều kiện kinh doanh trong suốt quá trình hoạt động. Thông tin đăng ký được công khai để phục vụ quản lý, giám sát.

“Với cách tiếp cận này, dự thảo đã giảm từ 14 thủ tục hành chính xuống còn một thủ tục đăng ký”, ông Chung nói. “Thay đổi này giúp giảm thời gian, chi phí gia nhập thị trường cho doanh nghiệp, đồng thời chuyển phương thức quản lý Nhà nước từ tiền kiểm sang hậu kiểm”.

Việc thay đổi cách quản lý diễn ra trong bối cảnh thị trường bưu chính đã tăng mạnh về quy mô so với thời điểm Luật Bưu chính được ban hành năm 2010.

Theo đại diện Vụ Bưu chính, số doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này tăng từ khoảng 40 năm 2010 lên 710 hiện nay, tức gần 18 lần. Sản lượng bưu gửi cũng từ 310 triệu lên hơn 5 tỷ mỗi năm, tăng trên 15 lần.

Sự phát triển của thương mại điện tử không chỉ làm tăng số lượng hàng hóa chuyển phát mà còn thay đổi cách doanh nghiệp tổ chức và cung cấp dịch vụ.

Một vấn đề được dự thảo xử lý là ranh giới giữa bưu chính với vận tải, kho bãi và logistics, khi các lĩnh vực này ngày càng có nhiều công đoạn giao thoa.

Theo dự thảo, dịch vụ bưu chính được nhận diện qua việc từng bưu gửi được xử lý riêng lẻ, có định danh và khả năng theo dõi, sau đó phát tới người nhận theo địa chỉ hoặc địa điểm thỏa thuận. Hoạt động vận tải hàng hóa, kho bãi hay logistics độc lập, không mang các đặc trưng này, sẽ không thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Bưu chính.

Ông Chung lấy ví dụ, một xe chở nguyên chuyến hàng từ kho A tới kho B là hoạt động vận tải. Nhưng nếu từng gói hàng có mã riêng, được tiếp nhận, phân loại, định tuyến, theo dõi rồi phát đến từng địa chỉ người nhận thì mang đặc trưng của dịch vụ bưu chính.

Dự thảo cũng mở rộng dịch vụ bưu chính phổ cập từ thư sang gói, kiện hàng hóa. Đại diện Vụ Bưu chính cho biết, nếu trước đây thư chiếm khoảng 80% sản lượng bưu gửi thì hiện tỷ lệ này chỉ khoảng 10%, trong khi nhu cầu gửi nhận hàng hóa tăng nhanh cùng thương mại điện tử.

Người dân trên toàn quốc, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo, theo đó có thể tiếp cận dịch vụ gói, kiện với mức thu thống nhất, không cao hơn giá cước bình quân của dịch vụ thương mại tương đương. Người sống tại nơi có chi phí phục vụ cao hoặc lượng bưu gửi thấp sẽ không phải trả mức cao hơn chỉ vì địa bàn sinh sống.

Với hơn 5 tỷ bưu gửi mỗi năm, dự thảo đồng thời chuyển sang quản lý dựa trên dữ liệu, định danh, truy vết và mức độ rủi ro.

Mỗi bưu gửi được gắn mã nhận dạng để theo dõi trong quá trình cung cấp dịch vụ, trừ trường hợp không phải định danh theo quy định. Doanh nghiệp thu thập thông tin liên hệ hợp lệ của người gửi, phân loại bưu gửi theo mức độ rủi ro để áp dụng biện pháp kiểm soát tương ứng.

Cách quản lý này nhằm hỗ trợ phát hiện việc lợi dụng mạng bưu chính để vận chuyển hàng lậu, hàng cấm, vũ khí, vật liệu nổ hay chất độc hại, thay vì kiểm tra đồng loạt hàng triệu bưu gửi mỗi ngày. Việc thu thập, sử dụng và lưu trữ thông tin phải tuân thủ quy định về dữ liệu, bảo vệ dữ liệu cá nhân và an ninh mạng.

Dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi) gồm 8 chương, 52 điều, kế thừa các quy định còn phù hợp của Luật năm 2010, đồng thời hoàn thiện hành lang pháp lý cho hạ tầng bưu chính trong bối cảnh thương mại điện tử và kinh tế số phát triển.