TP.HCM hiện nay phụ thuộc chủ yếu vào nguồn nước mặt từ hệ thống sông Đồng Nai – Sài Gòn. Đây là nguồn cấp nước chính cho các nhà máy nước lớn như Tân Hiệp, Thủ Đức, BOO Thủ Đức, Tân Hiệp 2 và Kênh Đông.
Tuy nhiên, trong những năm gần đây, dưới tác động của biến đổi khí hậu, hạn hán kéo dài và ảnh hưởng từ thủy triều, tình trạng xâm nhập mặn trên sông Sài Gòn và sông Đồng Nai diễn ra ngày càng phức tạp gây ảnh hưởng đến hoạt động khai thác nước thô phục vụ sản xuất nước sạch. Điều này đặt ra thách thức rất lớn đối với công tác đảm bảo an ninh nguồn nước cho TP.HCM.
Trước nguy cơ đó, Tổng Công ty Cấp nước Sài Gòn TNHH MTV – SAWACO đã xây dựng và triển khai nhiều kế hoạch ứng phó mặn mang tính chủ động, khoa học và linh hoạt. Một trong những giải pháp quan trọng hàng đầu là tăng cường công tác quan trắc, giám sát chất lượng nguồn nước.
Hệ thống theo dõi chất lượng nước được triển khai thường xuyên tại các vị trí lấy nước thô trên sông Sài Gòn và sông Đồng Nai nhằm cập nhật liên tục diễn biến chất lượng nước. Các dữ liệu đo đạc được truyền trực tiếp về trung tâm điều hành để phục vụ công tác phân tích, dự báo và đưa ra các phương án vận hành phù hợp theo từng thời điểm.

Trung tâm vận hành hệ thống cấp nước của SAWACO-SWOC.
Bên cạnh việc theo dõi chất lượng nước trực tuyến, SAWACO còn phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng như Đài Khí tượng Thủy văn khu vực Nam Bộ, Sở Tài nguyên và Môi trường TP.HCM và các đơn vị quản lý hồ chứa thượng nguồn để cập nhật thông tin về thủy văn, lưu lượng xả nước và tình hình xâm nhập mặn.
Đồng thời, SAWACO phối hợp với các hồ chứa đầu nguồn để tiến hành xả nước đẩy mặn khi cần thiết. Việc phối hợp liên ngành giúp nâng cao khả năng dự báo sớm và khả năng ứng phó từ đó hỗ trợ các nhà máy nước chủ động điều chỉnh kế hoạch khai thác và vận hành hệ thống cấp nước.
Một trong những giải pháp kỹ thuật quan trọng được SAWACO triển khai là điều chỉnh linh hoạt chế độ lấy nước thô. Khi độ mặn tại các điểm khai thác có xu hướng gia tăng, các nhà máy nước sẽ linh hoạt trong việc điều tiết sản xuất và điều tiết nước trên mạng lưới cấp nước đề đảm bảo lượng nước sản xuất và cung cấp cho người dân. Đồng thời, giảm hoặc tạm ngưng lấy nước trong các thời điểm độ mặn vượt ngưỡng cho phép nhằm tránh ảnh hưởng đến chất lượng nước đầu vào của nhà máy.
Ngoài ra, SAWACO cũng chú trọng nâng cao năng lực xử lý nước tại các nhà máy. Các quy trình xử lý được rà soát, điều chỉnh phù hợp với biến động chất lượng nguồn nước, đặc biệt trong các giai đoạn cao điểm xâm nhập mặn.
Các chỉ tiêu như độ dẫn điện, chloride, độ đục, pH và các thông số liên quan được kiểm soát nghiêm ngặt nhằm đảm bảo chất lượng nước sau xử lý luôn đạt Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước ăn uống của Bộ Y tế.

SAWACO hợp tác với Công ty Thủy điện Trị An.
Song song với các giải pháp vận hành, SAWACO còn đầu tư mạnh mẽ vào công tác phát triển hạ tầng nhằm nâng cao khả năng ứng phó dài hạn với tình trạng xâm nhập mặn. Nhiều dự án tăng cường liên kết mạng lưới cấp nước giữa các khu vực đã và đang được triển khai nhằm nâng cao tính linh hoạt trong điều phối nguồn nước. Hệ thống truyền tải nước sạch được kết nối liên hoàn giúp hỗ trợ cấp nước chéo khi một khu vực gặp sự cố hoặc chịu ảnh hưởng từ nguồn nước nhiễm mặn.
Đặc biệt, SAWACO đã và đang nghiên cứu các giải pháp về nguồn nước nhằm giảm sự phụ thuộc vào một nguồn cấp duy nhất. Đây được xem là định hướng quan trọng trong chiến lược đảm bảo an ninh nguồn nước của thành phố trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp. Việc khai thác hợp lý nguồn nước dự phòng, tăng cường khả năng lưu trữ và nghiên cứu các giải pháp cấp nước bền vững sẽ góp phần nâng cao khả năng chống chịu của hệ thống cấp nước đô thị.
Không chỉ tập trung vào giải pháp kỹ thuật, SAWACO còn đặc biệt chú trọng công tác truyền thông và nâng cao nhận thức cộng đồng. Trong các đợt cao điểm xâm nhập mặn, SAWACO thường xuyên cung cấp thông tin chính thức về tình hình chất lượng nước, công tác vận hành và các giải pháp ứng phó nhằm tạo sự yên tâm cho người dân. Đồng thời, đơn vị cũng khuyến khích người dân sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả và đồng hành cùng ngành cấp nước trong việc bảo vệ tài nguyên nước.
Công tác đào tạo và nâng cao năng lực đội ngũ vận hành cũng được SAWACO quan tâm thực hiện thường xuyên. Các cán bộ kỹ thuật, nhân viên vận hành tại các nhà máy nước và đơn vị quản lý mạng lưới được tập huấn về quy trình ứng phó sự cố nguồn nước, kỹ năng xử lý tình huống khẩn cấp và cập nhật các công nghệ mới trong lĩnh vực quản lý chất lượng nước. Điều này góp phần nâng cao tính chủ động và khả năng phản ứng nhanh trước các tình huống bất thường liên quan đến xâm nhập mặn.

SAWACO đã tổ chức nhiều hội thảo về cấp nước an toàn.
Trong thực tế, nhờ triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, SAWACO đã kiểm soát hiệu quả nhiều đợt xâm nhập mặn xảy ra, đảm bảo duy trì cung cấp nước sạch liên tục cho người dân TP.HCM. Dù tình hình nguồn nước có nhiều biến động phức tạp, chất lượng nước sạch cung cấp đến khách hàng vẫn luôn được kiểm soát nghiêm ngặt và đáp ứng các yêu cầu an toàn vệ sinh theo quy định.
Tuy nhiên, trong tương lai, nguy cơ xâm nhập mặn được dự báo sẽ tiếp tục gia tăng do tác động của nước biển dâng, biến đổi khí hậu và quá trình khai thác tài nguyên nước ở thượng nguồn. Vì vậy, công tác ứng phó mặn không chỉ là nhiệm vụ trước mắt mà còn là chiến lược lâu dài đối với ngành cấp nước thành phố. Điều này đòi hỏi sự đầu tư liên tục về công nghệ, hạ tầng, nguồn nhân lực cũng như sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và cộng đồng.
Với vai trò là đơn vị chủ lực cung cấp nước sạch cho TP.HCM, SAWACO đang từng bước khẳng định năng lực quản lý, vận hành và chủ động trước các thách thức về nguồn nước. Những nỗ lực trong công tác ứng phó xâm nhập mặn không chỉ góp phần đảm bảo an toàn cấp nước cho thành phố mà còn thể hiện trách nhiệm của doanh nghiệp đối với cộng đồng và sự phát triển bền vững của đô thị lớn nhất cả nước.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ rệt, việc chủ động ứng phó với xâm nhập mặn sẽ tiếp tục là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của SAWACO trong hành trình xây dựng hệ thống cấp nước hiện đại, an toàn và bền vững cho TP.HCM trong tương lai.
















