Nhiệt độ Trái Đất nóng lên bao nhiêu vào năm 2100?

Trong nhiều năm, mức tăng 4,5°C so với thời kỳ tiền công nghiệp từng được dự báo là một trong những kịch bản tồi tệ nhất đối với khí hậu toàn cầu vào năm 2100.

Tuy nhiên, các mô hình khí hậu mới cho thấy kịch bản đang lạc quan hơn khi thế giới bớt phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.

Theo các nhà nghiên cứu, chi phí điện mặt trời và điện gió giảm mạnh trong thập kỷ qua tác động đáng kể đến việc tiêu thụ than đá, dầu mỏ và khí đốt trên thế giới. Trong khi đó, các chính sách khí hậu cũng đang góp phần kéo giảm lượng phát thải toàn cầu.

Một số nhà khoa học khí hậu hàng đầu hiện nhận định mức tăng nhiệt độ tối đa theo kịch bản cực đoan có thể được điều chỉnh xuống khoảng 3,5°C vào năm 2100.

Các dự báo mới được xây dựng trong khuôn khổ Dự án So sánh Mô hình Kịch bản (ScenarioMIP), chương trình nghiên cứu quốc tế phát triển các mô hình khí hậu dựa trên nhiều kịch bản phát thải và thay đổi sử dụng đất trong tương lai.

Kết quả nghiên cứu sẽ được sử dụng cho các báo cáo đánh giá tiếp theo của Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu (IPCC) thuộc Liên Hợp Quốc.

Dù vậy, mức tăng 3,5°C vẫn cao hơn rất nhiều so với mục tiêu giới hạn nhiệt độ toàn cầu ở mức dưới 2°C trong Thỏa thuận Paris năm 2015 và có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng đối với hành tinh.

Trong kịch bản cực đoan

Các nhà khoa học mô phỏng nhiều yếu tố như dân số, nhu cầu năng lượng, nguồn năng lượng sử dụng, chính sách khí hậu, mức độ hợp tác quốc tế cũng như đầu tư cho thích ứng và giảm phát thải.

Trong những kịch bản xấu nhất, các chính sách khí hậu bị suy yếu hoặc đảo ngược, còn việc sử dụng nhiên liệu hóa thạch tiếp tục gia tăng cùng các công nghệ và lối sống tiêu tốn nhiều năng lượng.

Theo các mô hình này, lượng nhiên liệu hóa thạch tiêu thụ có thể vượt quá trữ lượng hiện có, buộc thế giới phải khai thác thêm các mỏ chưa được phát hiện bằng công nghệ tương lai.

Các nhà khoa học cũng giả định chi phí năng lượng tái tạo không còn tiếp tục giảm như hiện nay, có thể do nguồn khoáng sản phục vụ pin xe điện, tấm pin mặt trời và tua-bin gió trở nên khan hiếm hoặc chịu tác động từ căng thẳng thương mại.

Một nghiên cứu đi kèm cảnh báo chủ nghĩa dân tộc gia tăng, cạnh tranh khu vực, xung đột địa chính trị và lo ngại về an ninh kinh tế có thể khiến nhiều quốc gia ưu tiên lợi ích trong nước hơn là hợp tác giảm phát thải khí nhà kính.

Điều này có nguy cơ làm suy yếu hoặc phá vỡ các chính sách khí hậu toàn cầu.

Theo các mô hình cực đoan, lượng phát thải tăng mạnh có thể gây ra những thay đổi không thể đảo ngược đối với các thành phần vận hành chậm của hệ thống Trái Đất như đại dương sâu, các dải băng và sông băng. Đây đều là những yếu tố đóng vai trò điều hòa khí hậu toàn cầu.

Dù được đánh giá là khó xảy ra hơn trước, các nhà khoa học cho rằng hậu quả của kịch bản này vẫn sẽ mang tính thảm họa.

Trái Đất vẫn nóng lên trong kịch bản tốt nhất

Báo cáo cũng xây dựng các kịch bản "nhẹ" hơn, từ trường hợp phát thải cao kéo dài đến giữa thế kỷ rồi giảm mạnh, cho tới các chính sách khí hậu quyết liệt giúp thế giới đạt phát thải ròng bằng 0 sớm nhất có thể.

Theo nghiên cứu, ngay cả trong trường hợp tốt nhất, thế giới hiện khó tránh khỏi việc nhiệt độ tạm thời vượt ngưỡng 1,5°C so với thời kỳ tiền công nghiệp. Đây cũng là mức mục tiêu tham vọng nhất của Thỏa thuận Paris.

Nếu các chính sách khí hậu hiện nay được duy trì mà không thay đổi đáng kể, các ước tính sơ bộ cho thấy nhiệt độ toàn cầu có thể tăng khoảng 2,5°C vào cuối thế kỷ.

Trong trường hợp các biện pháp giảm phát thải bị trì hoãn nhưng thế giới vẫn đạt phát thải ròng bằng 0 vào cuối thế kỷ, mức tăng nhiệt độ có thể ở khoảng 2°C.

Tuy nhiên, ngay cả các kịch bản phát thải thấp cũng có thể khiến mực nước biển dâng và các dải băng tan chảy theo cách không thể đảo ngược trong thời gian tồn tại của loài người.

Các nhà khoa học cũng cảnh báo việc nhiệt độ vượt ngưỡng 1,5°C (kể cả chỉ trong thời gian ngắn) vẫn có thể gây tổn hại lâu dài cho các hệ sinh thái quan trọng như rạn san hô và rừng mưa nhiệt đới.

So với các mô hình được xây dựng từ giữa những năm 2010, dự báo mới đã cập nhật dữ liệu phát thải thực tế tới năm 2023, đồng thời phản ánh tốt hơn cách đại dương, rừng và các hệ thống tự nhiên hấp thụ CO2 khi Trái Đất nóng lên.