Từ sáng sớm, cơ sở sản xuất quẩy nếp của gia đình anh Hoàng Văn Nghĩa ở thôn Nước Nóng, xã Tú Lệ, tỉnh Lào Cai đã bắt đầu nhịp sản xuất. Những mẻ bánh lần lượt ra lò, phục vụ nhu cầu của du khách và các đại lý trong, ngoài tỉnh.
Ít ai biết rằng, trước đây gia đình anh chủ yếu làm thủ công với quy mô nhỏ, sản phẩm chỉ tiêu thụ tại các chợ địa phương. Nhận thấy nhu cầu thị trường tăng lên cùng sự phát triển của du lịch, anh Nghĩa mạnh dạn đầu tư máy móc, mở rộng khu chế biến, cải tiến quy trình sản xuất nhưng vẫn giữ hương vị truyền thống. Hai sản phẩm quẩy nếp và khẩu hang của gia đình được công nhận đạt tiêu chuẩn OCOP.
Mỗi năm, cơ sở mang lại nguồn thu trên 200 triệu đồng, đồng thời tạo việc làm cho nhiều lao động địa phương. Không chỉ bán sản phẩm theo cách truyền thống, gia đình anh Nghĩa còn chú trọng chất lượng, mẫu mã và bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Những sản phẩm đặc trưng vốn gắn với đời sống người dân địa phương nhờ đó có thêm cơ hội trở thành hàng hóa phục vụ du khách và người tiêu dùng ở nhiều nơi.

Không gian bản làng yên bình tại xã Tú Lệ giúp khai thác, phát triển du lịch cộng đồng và homestay, tạo sinh kế bền vững cho đồng bào vùng cao
Tại thôn Nà Lóng, xã Tú Lệ, tỉnh Lào Cai, chị Lò Thị Yêu cũng lựa chọn hướng phát triển kinh tế từ những sản vật địa phương. Thay vì chỉ bán táo mèo và cốm theo mùa vụ, chị đầu tư máy móc, nghiên cứu chế biến dấm táo mèo, cốm cùng nhiều sản phẩm đặc sản khác. Sản phẩm được đưa vào các cửa hàng đặc sản, đồng thời tiếp cận khách hàng qua mạng xã hội và các kênh bán hàng trực tuyến. Mô hình mang lại thu nhập trên 300 triệu đồng mỗi năm cho gia đình, tạo thêm việc làm cho phụ nữ trong thôn.
Những cách làm này cho thấy sự thay đổi trong tư duy phát triển kinh tế của một bộ phận người dân Tú Lệ: không dừng ở sản xuất những gì mình có mà từng bước tìm cách nâng giá trị sản phẩm, mở rộng thị trường tiêu thụ. Đây cũng là hướng đi được địa phương khuyến khích nhằm khai thác tốt hơn tiềm năng nông nghiệp đặc sản, gắn sản xuất với chế biến, thương mại và du lịch.
Theo thống kê của UBND xã Tú Lệ, địa phương hiện có trên 300 mô hình kinh tế hộ hoạt động trong các lĩnh vực sản xuất nông sản đặc trưng, phát triển sản phẩm OCOP, du lịch cộng đồng, homestay và dịch vụ ăn uống. Nhiều mô hình mở rộng quy mô, vừa tạo nguồn thu cho gia đình vừa tạo việc làm tại chỗ.
Thu nhập bình quân đầu người của xã hiện đạt khoảng 50 triệu đồng/năm, tỷ lệ hộ nghèo còn khoảng 12%. Để giảm nghèo thực chất, địa phương xác định không thể chỉ dựa vào các chính sách hỗ trợ trước mắt mà cần tạo điều kiện để người dân có việc làm, phát triển sản xuất và từng bước nâng cao khả năng tự chủ về kinh tế. Trong đó, việc lồng ghép nguồn lực từ các chương trình mục tiêu quốc gia được xem là một trong những giải pháp quan trọng.

Nông dân xã Tú Lệ thu hoạch lúa nếp đặc sản, phát triển kinh tế từ lợi thế nông nghiệp bản địa.
Năm 2026, Tú Lệ được phân bổ 6,766 tỷ đồng từ Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Đáng chú ý, 4,5 tỷ đồng được bố trí cho các nội dung hỗ trợ phát triển sản xuất theo chuỗi giá trị, vùng trồng dược liệu quý, thúc đẩy khởi sự kinh doanh, khởi nghiệp và thu hút đầu tư. Cùng với nguồn lực đầu tư, xã cũng chú trọng đào tạo nghề, giải quyết việc làm và phát triển các lĩnh vực kinh tế có lợi thế.
Trong 9 tháng năm 2026, địa phương tạo việc làm mới cho 185 lao động, đạt 91,1% kế hoạch; tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 42%, trong đó lao động có văn bằng, chứng chỉ chiếm 23%. Du lịch tiếp tục đóng góp vào hoạt động kinh tế địa phương với khoảng 101.900 lượt khách trong 9 tháng, doanh thu ước đạt 133,7 tỷ đồng.
Ông Đinh Khánh Tùng - Phó Chủ tịch UBND xã Tú Lệ, tỉnh Lào Cai - cho biết, địa phương chú trọng tuyên truyền, vận động người dân thay đổi tư duy phát triển kinh tế; tạo điều kiện tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật, hỗ trợ xây dựng thương hiệu và kết nối tiêu thụ sản phẩm. Xã cũng khuyến khích các hộ liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị, phát triển sản phẩm OCOP gắn với du lịch nhằm nâng cao sức cạnh tranh, tạo thêm việc làm và tăng thu nhập.
Từ những cơ sở sản xuất nhỏ đến các mô hình kinh tế gắn với nông sản đặc trưng và du lịch, Tú Lệ đang từng bước mở rộng cơ hội phát triển ngay trên lợi thế sẵn có. Nhưng để những chuyển biến ấy trở thành nền tảng giảm nghèo lâu dài, chính sách cần được triển khai đúng tiến độ, đúng đối tượng và gắn chặt với nhu cầu thực tế. Khi người dân có sinh kế ổn định, sản phẩm có thị trường và cơ hội việc làm được mở rộng, giảm nghèo mới thực sự trở thành quá trình phát triển bền vững từ chính nội lực của cộng đồng.







