TP.HCM muốn thu hút chuyên gia phải bỏ tư duy quản lý 'chấm công'

Tại hội thảo lấy ý kiến các nguyên lãnh đạo Trung ương và thành phố đối với dự thảo Luật Đô thị đặc biệt, chiều 28/5, bà Phạm Phương Thảo, nguyên Phó Bí thư Thành ủy, nguyên Chủ tịch HĐND TP.HCM, đề xuất Dự thảo Luật đặc biệt cần mạnh dạn tăng thẩm quyền, cơ chế và nguồn lực chính sách, thúc đẩy sự chủ động tối đa cho thành phố.

Nguyên Chủ tịch HĐND TP.HCM đặc biệt lưu ý câu chuyện thu hút nhân tài. Bà cho rằng việc thu hút nhân lực chất lượng, chuyên gia không phải chỉ dựa vào tiền lương thưởng, chế độ đãi ngộ, mà trọng tâm phải là thay trường làm việc.

"Nếu chuyên gia được đưa vào bộ máy hành chính và vẫn quản lý bằng cách chấm công, họ không có quyền tự quyết về ý tưởng, năng lực, nhân lực hay điều kiện nghiên cứu, thì không thể phát huy hiệu quả", bà Thảo nói.

Vì các cơ chế hành chính cũ khiến 10 năm qua, TP.HCM thu hút được rất ít chuyên gia. Bà Thảo kiến nghị Thành phố cần thể chế hóa quyền thực hiện hiệu quả ý tưởng sáng tạo cho chuyên gia, để tạo đột phá thực chất.

Theo bà Thảo, chuyên gia cần quyền chủ động triển khai ý tưởng, huy động nhân lực, kết nối phòng thí nghiệm và tổ chức công việc theo năng lực chuyên môn.

Cũng tại hội thảo, ông Phạm Chánh Trực, nguyên Phó Bí thư Thường trực Thành ủy, nguyên Chủ tịch HĐND TP.HCM, cho rằng cần xác định rõ tính chất của đô thị đặc biệt.

Đô thị đặc biệt TP.HCM phải được nhìn nhận từ quy mô, tiềm lực, quá trình phát triển, nền tảng khoa học - công nghệ, thị trường lớn, thị trường mở mang tính quốc tế. Đồng thời, đây là đầu tàu cả nước, hạt nhân của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại của Quốc hội, ông Nguyễn Ngọc Trân, nhấn mạnh cần có cơ chế miễn trừ trách nhiệm. Bởi việc áp dụng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), hay phương thức hợp tác công - tư (PPP), đều có thể phát sinh rủi ro, sai số.

"Luật cần có cơ chế bảo vệ cán bộ, phân định minh bạch giữa rủi ro vì mục đích chung và hành vi trục lợi", ông Trân nói.

Ông cũng lưu ý Dự thảo luật cũng cần quy định thẩm quyền, nguồn lực để TP.HCM xây dựng khung kiến trúc dữ liệu dùng chung, theo thời gian thực, phục vụ việc ra quyết định hành chính tối ưu.

Luật cần tạo ra dư địa đủ lớn để thành phố có quyền chủ động

Nguyên Phó Bí thư Thành ủy, nguyên Chủ tịch HĐND TP.HCM Nguyễn Thị Quyết Tâm, cho rằng đa số nội dung được đưa vào Dự thảo luật đều hợp lý, phù hợp với yêu cầu thực tiễn của TP.HCM và hướng tới mục tiêu tháo gỡ những điểm nghẽn đang cản trở sự phát triển của thành phố.

"Những khó khăn, vướng mắc của TP.HCM trong nhiều năm qua cơ bản đều đã được nhận diện và đưa vào Dự thảo Luật. Đây là điều tôi rất trân trọng", bà Quyết Tâm nói.

Cũng theo bà Tâm, có ba điểm nhấn khiến bà đặc biệt tâm đắc, vì những điểm này rất đúng và rất trúng với yêu cầu thực tiễn hiện nay.

Thứ nhất là Chương 3 về phát triển đô thị. Đây là điểm rất đáng chú ý. Với một đô thị đặc biệt như TP.HCM thì phát triển đô thị phải là một trụ cột trung tâm.

Thứ hai là Chương 4 về phát triển kinh tế. Việc nhấn mạnh riêng nội dung này hoàn toàn cần thiết, bởi mục tiêu lớn nhất của Luật vẫn là khơi thông nguồn lực, tạo động lực phát triển kinh tế cho Thành phố.

Thứ ba là Chương 7 về môi trường và phát triển bền vững. Đây là tư duy rất tiến bộ. Phát triển nhưng phải bền vững, đó mới là yêu cầu lâu dài của một đô thị đặc biệt.

Ba điểm nhấn này cho thấy Dự thảo Luật không chỉ hướng tới giải quyết các điểm nghẽn trước mắt, mà còn đặt nền tảng cho sự phát triển dài hạn, bền vững của TP.HCM.

Bà Quyết Tâm cũng cho rằng TP.HCM có những tiềm năng rất khác biệt, từ khả năng huy động nguồn lực, thu hút đầu tư, phát triển nhân lực chất lượng cao đến khả năng kết nối quốc tế. Nhưng nếu khuôn khổ pháp lý chưa đủ rộng thì các tiềm năng đó không thể phát huy tối đa.

Do vậy khi xây dựng Luật, Thành phố phải chỉ ra được Thành phố đang cần “giải phóng” nguồn lực nào, để từ đó đề xuất cơ chế phù hợp.

Nhưng quan trọng nhất là phải tháo gỡ được các điểm nghẽn pháp lý đang kìm hãm sự phát triển của TP.HCM trong nhiều năm qua. Điểm nghẽn nào của TP.HCM cần được xử lý ngay trong luật này thì phải đưa vào; còn nội dung nào đã có đầy đủ trong luật khác thì nên tinh gọn lại để tránh trùng lặp.

"Ví dụ, TP.HCM hiện có nguồn cán bộ rất lớn, giàu kinh nghiệm và có trình độ. Thành phố cũng có truyền thống gắn kết giữa chính quyền với người dân trong quá trình đổi mới và phát triển.

Nhưng vấn đề đặt ra là nguồn lực đó hiện nay có đang bị 'ức chế' bởi khuôn khổ pháp lý hay không? Nếu có thì Luật này phải tạo cơ chế để giải phóng nguồn lực đó.

Hay TP.HCM có lợi thế rất lớn trong việc liên kết nguồn lực trong nước và quốc tế, thu hút đầu tư, thu hút nhân lực chất lượng cao. Dự thảo luật phải có những cơ chế đủ mạnh để phát huy lợi thế này", bà Quyết Tâm lưu ý.

Nguyên Chủ tịch HĐND TP.HCM cũng nhấn mạnh luật cần tạo ra dư địa đủ lớn để HĐND và UBND TP.HCM có quyền chủ động thực sự trong tổ chức bộ máy.

Hiện nay, TP.HCM có rất nhiều cán bộ giỏi, nhiều chuyên gia có năng lực, nhưng do khuôn khổ pháp lý còn cứng nên chưa phát huy hết được trí tuệ và kinh nghiệm.

Theo Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường, quan điểm của thành phố khi xây dựng Luật Đô thị đặc biệt không chỉ là tháo gỡ khó khăn, vướng mắc hay xin thêm cơ chế, chính sách đặc thù, mà phải hình thành một khung thể chế toàn diện, thống nhất, với những chính sách thực sự đặc thù, vượt trội để tạo khả năng bứt phá mạnh mẽ.

Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết 09 về xây dựng và phát triển TP.HCM trong kỷ nguyên mới. Đây là cột mốc quan trọng, tạo niềm tin, phấn khởi và kỳ vọng trong nhân dân, cộng đồng doanh nghiệp và toàn xã hội về sự phát triển của thành phố trong giai đoạn tới.

Bộ Chính trị, Trung ương cũng đồng ý để TP.HCM chủ động phối hợp với Bộ Tư pháp xây dựng Luật Đô thị đặc biệt. Đây là nhiệm vụ chiến lược, mang tính lịch sử, nhằm tạo thêm cơ hội, khung thể chế đặc biệt, vượt trội để thúc đẩy thành phố phát triển trong thời gian tới.