Kinh tế tập thể mở lối phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2030, cùng các chính sách hỗ trợ đặc thù của tỉnh Lai Châu, nhiều khu vực miền núi đã và đang chứng kiến những chuyển biến rõ nét trong phát triển kinh tế, cải thiện đời sống người dân.

Từ hạ tầng, sinh kế đến tư duy sản xuất, một diện mạo mới đang dần hình thành ở những vùng từng được xem là "lõi nghèo" của khu vực Tây Bắc.

Xã Mường Kim là một ví dụ sinh động. Những năm gần đây, các bản làng nơi đây đã khoác lên mình diện mạo mới với hệ thống hạ tầng được đầu tư đồng bộ: đường giao thông nội bản được bê tông hóa, điện lưới quốc gia phủ khắp, trường học và các thiết chế văn hóa được nâng cấp. Trên những triền đồi, nương rẫy, các mô hình sinh kế bền vững từng bước hình thành, mang lại cuộc sống ổn định, ấm no hơn cho bà con vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Sự đổi thay thể hiện rõ trong từng ngôi nhà kiên cố mới xây, những khu vườn xanh tốt, ruộng lúa hai vụ năng suất cao thay thế dần diện tích lúa một vụ trước đây. Thu nhập và đời sống của người dân không ngừng được cải thiện, trở thành minh chứng sinh động cho hiệu quả của Chương trình mục tiêu quốc gia khi được triển khai đúng hướng, sát thực tiễn.

Cấp ủy, chính quyền địa phương xác định công tác dân tộc và thực hiện chính sách hỗ trợ đồng bào là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt. Trên cơ sở đó, xã đã tận dụng hiệu quả các nguồn lực, triển khai đồng bộ 9/10 dự án thuộc Chương trình, tập trung vào đầu tư hạ tầng nông thôn, nâng cấp hệ thống điện, đường, trường, trạm, đồng thời hỗ trợ phát triển sản xuất gắn với nâng cao thu nhập cho người dân.

Từ định hướng này, hàng trăm hộ dân được hỗ trợ giống cây trồng, vật nuôi, vốn vay ưu đãi và chuyển giao kỹ thuật. Nhiều mô hình sinh kế mới như trồng chè, phát triển chăn nuôi gia súc, gia cầm đã mở ra hướng đi hiệu quả, không chỉ giúp tăng thu nhập mà còn từng bước thay đổi nhận thức của người dân, chuyển từ tư duy sản xuất tự cung, tự cấp sang sản xuất hàng hóa gắn với thị trường.

Nếu như trước đây, diện tích lúa một vụ chiếm tỷ lệ lớn, thì nay diện tích lúa hai vụ đã tăng đáng kể. Xã từng bước hình thành vùng sản xuất hàng hóa tập trung, đưa các giống lúa chất lượng cao vào canh tác, đồng thời mạnh dạn mở rộng sản xuất cây vụ đông như khoai tây, dưa chuột, bí xanh.

Nhờ đó, kinh tế nông nghiệp của địa phương có bước phát triển rõ nét. Tổng sản lượng lương thực có hạt đạt 11.910 tấn; hình thành 420ha lúa hàng hóa tập trung, 1.144ha chè, cùng các vùng cây công nghiệp lâu năm như mắc ca, cao su, quế được duy trì và phát triển. Đáng chú ý, các chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ từng bước được hình thành, bảo đảm đầu ra ổn định cho nông sản, như 100% sản phẩm chè búp tươi được bao tiêu bởi Công ty TNHH Xây dựng Tuyền Phương.

Những nỗ lực này mang lại hiệu quả xã hội rõ rệt: tỷ lệ hộ nghèo trên địa bàn xã giảm còn 11,93%, thu nhập bình quân đầu người đạt 51 triệu đồng/năm.

Trong quá trình triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia, mô hình hợp tác xã (HTX) ngày càng khẳng định vai trò là "lực lượng nòng cốt" trong tổ chức lại sản xuất nông nghiệp theo hướng hiện đại, kết nối nông dân với thị trường.

Tại xã Tân Uyên, HTX chè Long Nhật duy trì thu mua chè búp tươi ổn định, đầu tư máy móc, thiết bị hiện đại để chế biến, tạo việc làm cho khoảng 20 lao động địa phương với mức thu nhập từ 8-10 triệu đồng/tháng.

Trong khi đó, HTX Mý Dao (xã Sìn Hồ) đã chuyển đổi từ sản xuất dược liệu tự phát sang sản xuất theo quy trình an toàn, chủ động cung ứng vật tư, kỹ thuật canh tác và ký kết hợp đồng tiêu thụ sản phẩm đương quy, đẳng sâm với các doanh nghiệp lớn tại Hà Nội và Ninh Bình.

Không chỉ trong lĩnh vực trồng trọt, mô hình HTX còn phát huy hiệu quả trong nuôi trồng thủy sản. Điển hình là HTX Nông, Công nghiệp và Thương mại - Du lịch Than Uyên (bản Củng, xã Khoen On), mạnh dạn đầu tư 60 lồng nuôi cá trên lòng hồ thủy điện Bản Chát, đồng thời liên kết tiêu thụ sản phẩm từ 65 lồng nuôi cá của các hộ dân, đạt sản lượng trung bình khoảng 600 tấn/năm.

Từ khâu nuôi trồng, HTX tiếp tục đầu tư chế biến sâu, đa dạng hóa sản phẩm như chả cá, xúc xích cá, viên cá, nước lẩu… và tiêu thụ qua hệ thống 15 doanh nghiệp, siêu thị tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh. HTX hiện có 21 thành viên, tạo việc làm thường xuyên cho 39 lao động với thu nhập bình quân 11,5 triệu đồng/người/tháng.

Theo Liên minh HTX tỉnh Lai Châu, toàn tỉnh hiện có 210 HTX nông nghiệp, thu hút trên 2.350 thành viên, tạo việc làm cho 2.347 lao động. Doanh thu bình quân mỗi HTX đạt khoảng 900 triệu đồng/năm, thu nhập bình quân của lao động thường xuyên đạt 58 triệu đồng/người/năm. Các HTX đã chủ động chuyển đổi mô hình hoạt động, mạnh dạn ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, đầu tư máy móc, thiết bị chế biến, bao gói sản phẩm, từng bước nâng cao giá trị nông sản.

Ông Bùi Xuân Thu, Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh Lai Châu cho biết, tỉnh đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách hỗ trợ HTX, đồng thời tăng cường kết nối giữa HTX và doanh nghiệp để xây dựng chuỗi liên kết bền vững, bảo đảm đầu ra ổn định cho sản phẩm.

Không chỉ là đơn vị tổ chức sản xuất quy mô, các HTX còn góp phần quan trọng thay đổi tư duy, nhận thức của người dân trong sản xuất nông nghiệp, giúp nông dân tiếp cận khoa học - công nghệ, chuyển từ canh tác truyền thống sang sản xuất an toàn theo các tiêu chuẩn VietGAP, OCOP.