Khi mạng xã hội kết nối cơ quan chức năng và người dân

Gần đây, sự hiện diện của các cơ quan quản lý Nhà nước trên không gian số đang được ghi nhận như một xu hướng dịch chuyển tất yếu. Việc ứng dụng mạng xã hội như một kênh tiếp cận công chúng mở ra dư địa mới cho công tác truyền thông chính sách, đồng thời đặt ra yêu cầu về việc hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật và thể chế.

Trong xu hướng này, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) đang từng bước khẳng định vai trò đồng hành, kiến tạo môi trường thuận lợi để thúc đẩy ứng dụng công nghệ số, đổi mới phương thức truyền thông và tăng cường tương tác giữa cơ quan quản lý nhà nước với người dân, doanh nghiệp.

Xu hướng tiếp cận đa chiều và linh hoạt

Thay vì chỉ duy trì phương thức truyền thông hành chính một chiều thông qua văn bản quy phạm khô khan truyền thống, nhiều bộ, ngành hiện nay cho thấy nỗ lực đa dạng hóa kênh tiếp cận người dân. Trong đó, mạng xã hội dần được ứng dụng như một công cụ bổ trợ đắc lực nhằm cung cấp thông tin kịp thời, trực tiếp hướng đến dư luận và ghi nhận phản hồi xã hội.

Điển hình, Cổng Thông tin điện tử Chính phủ liên tục duy trì tương tác trên Facebook thông qua các định dạng nội dung ngắn gọn, trực quan như infographic, video ngắn. Điều này giúp thông tin chính thống mở rộng độ phủ, từng bước hạn chế không gian của tin giả và tạo ra sự kết nối thực chất hơn với người dân. Đây cũng là kênh mạng xã hội của chính quyền có lượng người theo dõi và tương tác đông đảo hàng đầu Việt Nam hiện nay.

Bộ Y tế cũng là một minh chứng rõ nét khi tận dụng hiệu quả Facebook, Zalo, TikTok để lan tỏa thông điệp y tế cộng đồng. Trong khi đó, lực lượng Công an toàn quốc phát triển hệ thống trang cộng đồng đến tận cấp cơ sở, liên tục phát đi cảnh báo lừa đảo công nghệ cao hay an toàn giao thông trực quan, giúp tăng cường tính răn đe và giáo dục pháp luật. Tương tự, Bộ Tài chính ứng dụng nền tảng số để bình dân hóa các chính sách thuế, tài chính, giúp doanh nghiệp dễ dàng nắm bắt.

Thực tiễn cho thấy, mạng xã hội đang cung cấp thêm cơ chế đo lường dư luận, giúp các cơ quan quản lý ghi nhận phản ứng của công chúng theo thời gian thực, từ đó có cơ sở thực tế để tinh chỉnh quá trình điều hành chính sách linh hoạt hơn.

Từng bước hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, hành lang thể chế số

Khi truyền thông chính sách mở rộng trên không gian mạng, vấn đề quản trị rủi ro thông tin trở thành một thách thức lớn. Trong bối cảnh đó, Bộ KH&CN đang từng bước thể hiện vai trò trong việc định hướng an toàn thông tin dưới góc độ công nghệ lõi. Thay vì chỉ phụ thuộc vào các biện pháp rà quét thủ công, xu hướng hiện nay của cơ quan quản lý nói chung là ứng dụng chính công nghệ để bảo vệ nền tảng số.

Những bước đi ban đầu nhằm kiến tạo hạ tầng niềm tin số đang được Bộ triển khai, chú trọng vào khâu xác thực nguồn gốc nội dung và định danh chủ thể. Đơn cử, việc nghiên cứu ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để phân tích, đánh dấu các luồng thông tin giả mạo được xem là một hướng đi hứa hẹn, kỳ vọng giúp ngăn chặn rủi ro truyền thông từ sớm.

Cùng với đó, hành lang kỹ thuật phục vụ hoạt động truyền thông cũng dần được hệ thống hóa. Bộ KH&CN đã đưa ra các tiêu chuẩn thông qua Thông tư 48/2025/TT-BKHCN về quản lý tài nguyên Internet, hay Thông tư 06/2026/TT-BKHCN quy định đối với Mạng truyền số liệu chuyên dùng. Những nỗ lực chuẩn hóa này được kỳ vọng sẽ góp phần hạn chế tình trạng giả mạo, bảo vệ tính nguyên bản của các kênh phát ngôn chính thức.

Ở khía cạnh thể chế, các nỗ lực luật hóa hoạt động truyền thông số đang tạo ra một môi trường cởi mở hơn, dần tháo gỡ tâm lý e ngại của cán bộ quản lý. Luật Tiếp cận thông tin 2026 đã cập nhật và đề cập rõ nét việc sử dụng các trang cộng đồng làm kênh công khai thông tin. Đáng chú ý, Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo 2025 cũng bước đầu đưa ra các quy định nhằm kiểm soát hành vi lợi dụng công nghệ sâu (như Deepfake) để phát tán thông tin sai lệch, góp phần bảo vệ an ninh thông tin quốc gia.

Thúc đẩy trực tiếp phong trào công nghệ số

Song song với công tác thể chế, Bộ KH&CN cũng cho thấy những nỗ lực đồng hành cùng thực tiễn truyền thông. Việc ra mắt Trung tâm Chuyển đổi số (tháng 10/2026) được đánh giá là bước chuẩn bị nguồn lực cần thiết để hỗ trợ quản trị hạ tầng và dữ liệu mở, bám sát nhiệm vụ thúc đẩy xã hội số tại Nghị định 225/2026/NĐ-CP.

Trên không gian mạng xã hội, sự xuất hiện của trang cộng đồng Bộ Khoa học và Công nghệ có tích xanh là minh chứng cho nỗ lực đa dạng hóa kênh tiếp cận của Bộ. Trang này hướng tới việc chia sẻ trực quan các mô hình đổi mới sáng tạo, quy trình công nghệ doanh nghiệp hay thông tin về quản lý AI. Đồng thời, những định hướng mang tính phong trào như “Bình dân học vụ số” đang được khuyến khích triển khai đồng bộ, với mục tiêu từng bước phổ cập kỹ năng tự vệ trên không gian mạng và lan tỏa tinh thần công nghệ số một cách tự nhiên đến người dân.

Sự dịch chuyển của các cơ quan quản lý lên nền tảng số phản ánh sự linh hoạt trong tư duy điều hành. Trong dòng chảy đó, sự song hành của Bộ KH&CN thông qua việc từng bước thiết lập hành lang an toàn công nghệ và thể chế số đang đóng vai trò nền tảng, góp phần đưa các chủ trương chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo tiếp cận công chúng một cách minh bạch và bền vững hơn.