Bộ KH&CN lý giải việc cấm nhập khẩu điện thoại, máy tính cũ

Tại họp báo thường kỳ tháng 10 của Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN), ông Nguyễn Khắc Lịch, Cục trưởng Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo nêu lý do đưa điện thoại thông minh, máy tính và nhiều thiết bị công nghệ số đã qua sử dụng vào danh mục cấm nhập khẩu theo Thông tư 63/2026.

Quy định xuất phát từ hai nhóm lý do chính, gồm chuẩn hóa hệ thống pháp luật và bảo vệ người tiêu dùng, phát triển thị trường trong nước.

Việc quản lý nhập khẩu sản phẩm công nghệ thông tin đã qua sử dụng không phải chính sách mới mà đã thực hiện từ năm 2007. Thông tư 63 được ban hành nhằm đồng bộ các quy định về công nghiệp công nghệ số và quản lý ngoại thương, đồng thời cập nhật danh mục hàng hóa theo hệ thống mã HS.

Lý do thứ hai là bảo vệ người tiêu dùng và phát triển thị trường trong nước. Lãnh đạo Cục Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo cho biết, nếu hàng điện tử cũ, hỏng được nhập khẩu không kiểm soát, Việt Nam có nguy cơ trở thành nơi tiếp nhận rác thải điện tử từ nước ngoài.

Bên cạnh tác động đến môi trường, các thiết bị đã qua sử dụng, xuống cấp còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thông tin, lộ lọt dữ liệu cá nhân và cháy nổ, đặc biệt đối với điện thoại có pin, linh kiện không còn bảo đảm chất lượng.

“Nếu như tất cả những hàng cũ, hàng hỏng được phép nhập khẩu vào thì bản chất nó sẽ sinh ra rác thải điện tử”, ông Nguyễn Khắc Lịch nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, việc kiểm soát nhập khẩu thiết bị công nghệ số đã qua sử dụng còn nhằm hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp trong nước, trong bối cảnh nước ta đẩy mạnh phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo định hướng của Nghị quyết 57-NQ/TW.

Bộ KH&CN ban hành Thông tư 63 ngày 27/10, hiệu lực từ ngày 1/1/2027, thay thế Thông tư 11/2018/TT-BTTTT của Bộ Thông tin và Truyền thông.

Danh mục cấm nhập khẩu được xây dựng theo mã số hàng hóa thuộc Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam. Trong đó, điện thoại thông minh, máy tính đã qua sử dụng thuộc các nhóm mã HS 8517, 8470 và 8471 nằm trong danh mục cấm nhập khẩu.

Quy định cũng áp dụng đối với bộ phận, phụ kiện, cụm linh kiện và linh kiện điện tử đã qua sử dụng của các sản phẩm thuộc danh mục cấm. Những sản phẩm công nghệ số đã qua sử dụng được tân trang, sửa chữa hoặc thay thế linh kiện để khôi phục chức năng, chất lượng và hình thức tương đương hàng mới cũng không được phép nhập khẩu nếu thuộc mã HS bị cấm.

Tuy nhiên, không phải mọi thiết bị công nghệ số đã qua sử dụng đều bị cấm nhập khẩu.

Ông Nguyễn Khắc Lịch cho biết một số dây chuyền, thiết bị phục vụ sản xuất bán dẫn hoặc thiết bị phòng thí nghiệm phục vụ đào tạo, nghiên cứu vẫn được phép nhập khẩu theo quy định.

Cụ thể, các dây chuyền công nghệ, máy móc, thiết bị và công cụ đã qua sử dụng đáp ứng điều kiện pháp luật, phục vụ trực tiếp dự án sản xuất, đóng gói, kiểm thử vi mạch bán dẫn hoặc hoạt động đào tạo, nghiên cứu và phát triển sản phẩm, dịch vụ công nghệ số vẫn có thể được nhập khẩu.

Ngoài ra, Thông tư 26 của Bộ KH&CN cũng quy định các trường hợp được phép nhập khẩu hàng hóa thuộc danh mục cấm để phục vụ mục đích đặc dụng, nghiên cứu khoa học hoặc gia công cho thương nhân nước ngoài để tiêu thụ tại nước ngoài.

Đối với hàng hóa đã được cơ quan có thẩm quyền cho phép nhập khẩu trước ngày 1/1/2027, doanh nghiệp tiếp tục thực hiện theo nội dung và thời hạn của văn bản chấp thuận.