Đưa AI vào ‘bộ não số’ của đô thị thông minh

Tại TP.HCM, AI đang được ứng dụng để giải quyết những bài toán đô thị tồn tại nhiều năm trong các lĩnh vực như y tế, giáo dục, giao thông và quản lý cây xanh, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và xây dựng chính quyền số.

AI giải bài toán ngập lụt, quản lý giao thông

Một trong những ứng dụng tiêu biểu là hệ thống cảnh báo ngập sớm bằng AI. Theo ThS. Lê Ngọc Quyền, Phó Giám đốc Đài Khí tượng Thủy văn Bắc Bộ, hệ thống sử dụng dữ liệu từ radar thời tiết, trạm đo mưa, mực nước và camera giao thông, kết hợp mô hình thủy lực để xây dựng các kịch bản mô phỏng ngập.

Sau khi được huấn luyện trên 1.200 kịch bản mưa và triều, hệ thống có thể dự báo một kịch bản ngập trong khoảng 20 giây, nhanh gấp khoảng 540 lần phương pháp truyền thống, với độ chính xác được công bố đạt 93,8%. Hệ thống đã được thử nghiệm tại phường Thủ Đức, hướng đến mở rộng triển khai nhằm hỗ trợ cảnh báo sớm và ứng phó ngập lụt.

Trong quản lý giao thông và an ninh, công nghệ thị giác máy tính giúp camera nhận diện phương tiện, phân tích lưu lượng, phát hiện ùn tắc và cảnh báo hành vi bất thường.

Theo TS. Dương Ngọc Hiếu, Phó Giám đốc Trung tâm Kỹ thuật Điện toán, Trường Đại học Bách khoa, Đại học Quốc gia TP.HCM, khai thác dữ liệu tập trung giúp cơ quan quản lý có cái nhìn toàn diện hơn về tình hình trên địa bàn, qua đó hỗ trợ xử lý sự cố và điều hành.

TP.HCM cũng đang thí điểm các mô hình đô thị thông minh tại phường Phú Nhuận, phường Vũng Tàu và Đặc khu Côn Đảo, kết hợp AI với bảng điều khiển dữ liệu (Dashboard) và công nghệ bản sao số (Digital Twin) để hỗ trợ giám sát tình hình kinh tế - xã hội, giao thông và an ninh theo thời gian thực.

Gỡ nút thắt dữ liệu, xây dựng hệ điều hành đô thị

Dù mở ra nhiều khả năng ứng dụng, AI vẫn khó phát huy hiệu quả nếu dữ liệu còn phân tán, thiếu đồng nhất và không thể kết nối giữa các hệ thống. Đây cũng là một trong những thách thức được Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) chỉ ra trong quá trình phát triển đô thị thông minh.

Tại Diễn đàn và Triển lãm Quốc tế Đô thị Thông minh châu Á tại Việt Nam ngày 6/5/2026, Thứ trưởng Bộ KH&CN Lê Xuân Định, cho biết Việt Nam đang từng bước hoàn thiện hành lang pháp lý cho lĩnh vực này thông qua các chính sách như Quyết định 950/QĐ-TTg về phát triển đô thị thông minh bền vững, Nghị quyết 06-NQ/TW, Nghị quyết 57-NQ/TW và Nghị định 269/2025/NĐ-CP về phát triển đô thị thông minh.

Bên cạnh khung chính sách, Bộ KH&CN cũng xác định những điểm nghẽn cần tháo gỡ, gồm dữ liệu phân mảnh giữa các địa phương và sở, ngành. Các trung tâm giám sát, điều hành đô thị thông minh (IOC) chưa khai thác đầy đủ dữ liệu lớn và AI, cũng như thiếu nền tảng bản sao số phục vụ mô phỏng, dự báo sự phát triển đô thị.

Từ thực tế này, Bộ đề xuất hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn dữ liệu, ưu tiên nghiên cứu và ứng dụng AI, dữ liệu lớn (Big Data), bản sao số. Đồng thời thúc đẩy cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với công nghệ mới, đồng thời phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và bảo đảm an ninh dữ liệu.

PGS.TS Phạm Trần Vũ, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Bách khoa, Đại học Quốc gia TP.HCM, cũng cho rằng nếu mỗi cơ quan tiếp tục quản lý dữ liệu trên các hệ thống độc lập, AI sẽ chủ yếu giải quyết từng bài toán riêng lẻ trong giao thông, y tế hay môi trường.

“Chỉ khi dữ liệu được chia sẻ và tích hợp trên cùng một nền tảng, AI mới có thể phân tích mối liên hệ giữa nhiều lĩnh vực, dự báo xu hướng, xây dựng các kịch bản điều hành và hỗ trợ lãnh đạo ra quyết định dựa trên dữ liệu theo thời gian thực”, ông nói.

Tại Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm 6 tháng triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW, Tổng Bí thư Tô Lâm yêu cầu các cấp, các ngành chuyển mạnh từ quá trình triển khai sang tạo ra sản phẩm, kết quả và giá trị cụ thể, đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng và phát triển kinh tế - xã hội.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là hoàn thiện hạ tầng dữ liệu số, làm sạch, chuẩn hóa, kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan, gắn với tái cấu trúc quy trình nghiệp vụ và đổi mới phương thức quản trị. Đây là nền tảng để nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành và phát triển kinh tế số, kinh tế dữ liệu.