Đốt nhiên liệu hóa thạch khiến El Nino mạnh hơn

Theo kết quả nghiên cứu mới do nhà khí hậu học Julia Cole tại Đại học Michigan (Mỹ) công bố, các đợt El Nino ngày càng mạnh khi Trái Đất nóng lên do hoạt động đốt nhiên liệu hóa thạch. Mức biến động tăng khoảng 37% so với thời tiền công nghiệp.

El Nino là hiện tượng khí hậu tự nhiên xuất hiện khoảng 2-7 năm một lần, khi vùng biển nhiệt đới phía đông Thái Bình Dương nóng lên bất thường. Hiện tượng thường kéo nhiệt độ toàn cầu tăng theo và gây xáo trộn thời tiết ở nhiều khu vực.

Tuy nhiên, nghiên cứu của chuyên gia Julia Cole chỉ ra mối quan hệ cũng diễn ra theo chiều ngược lại. Lượng khí nhà kính phát sinh từ hoạt động đốt nhiên liệu hóa thạch khiến Trái Đất nóng lên, từ đó có thể làm chính các đợt El Nino trở nên mạnh hơn.

“El Nino có thể khiến nhiệt độ toàn cầu nóng lên, nhưng nóng lên toàn cầu cũng có thể làm El Nino mạnh hơn. Đó là những gì chúng ta đang chứng kiến”, Cole nói.

Để đi đến kết luận, nhóm của Cole nghiên cứu những khối san hô hóa thạch tại quần đảo Galápagos, ngoài khơi Ecuador. Khu vực này nằm ở trung tâm vùng chịu ảnh hưởng của El Nino, với nhiệt độ nước biển tăng rõ rệt mỗi khi hiện tượng xảy ra.

Các mẫu san hô có niên đại tới 1.000 năm lưu giữ dấu vết hóa học phản ánh nhiệt độ bề mặt biển khi chúng còn sống. Nhờ đó, các nhà khoa học có thể tái dựng sự thay đổi của El Nino qua nhiều thế kỷ, thay vì chỉ dựa vào dữ liệu quan trắc hiện đại.

Kết quả cho thấy El Nino tương đối ổn định trong phần lớn giai đoạn này. Sự thay đổi bắt đầu xuất hiện vào cuối thế kỷ 19, khi quá trình công nghiệp hóa trên thế giới tăng tốc và con người sử dụng ngày càng nhiều nhiên liệu hóa thạch.

Khoảng 40 năm trở lại đây ghi nhận sự khác biệt rõ nhất. Mức độ biến động của El Nino hiện cao hơn khoảng 37% so với thời kỳ tiền công nghiệp.

“Sau El Nino năm 1982, chúng tôi bắt đầu thấy mức độ biến động lớn hơn nhiều. Nó cực đoan hơn và không giống bất cứ điều gì trong 1.000 năm trước đó”, Cole cho biết.

Nhóm nghiên cứu đã loại trừ khả năng sự thay đổi này chỉ xuất phát từ ngẫu nhiên hoặc những biến động tự nhiên.

“Điều khiến tôi ngạc nhiên là xu hướng này nhất quán đến mức nào. Có sự khác biệt rất lớn và rõ ràng giữa những gì xảy ra trong 40 năm qua với thời kỳ tiền công nghiệp”, nhà khí hậu học nói.

Nghiên cứu giải đáp một câu hỏi lâu nay của khoa học khí hậu về việc Trái Đất nóng lên có thực sự khiến El Nino mạnh hơn hay không.

Trong những thập kỷ gần đây, thế giới liên tiếp trải qua các đợt El Nino mạnh. Những sự kiện này góp phần đẩy nhiệt độ toàn cầu lên mức kỷ lục vào các năm 1998, 2016 và 2024.

Theo nhóm nghiên cứu, El Nino đang hình thành hiện nay cũng phù hợp với xu hướng ngày càng cực đoan đó.

“Đây là dấu hiệu mạnh cho thấy biến đổi khí hậu có thể đã khuếch đại các đợt El Nino”, Samantha Stevenson-Karl, đồng tác giả nghiên cứu, cho hay.

Stevenson-Karl cho rằng nếu xu hướng tiếp diễn, những đợt El Nino cực mạnh có thể xuất hiện thường xuyên hơn trong tương lai.

Hệ quả có thể lan rộng trên toàn cầu. El Nino thường làm tăng lượng mưa và nguy cơ lũ lụt tại một số khu vực Nam Mỹ và miền nam nước Mỹ. Ngược lại, Ấn Độ có thể trải qua mùa mưa yếu hơn, trong khi Indonesia và Australia đối mặt nguy cơ khô hạn.

Nghiên cứu cho rằng đợt El Nino cực mạnh đang hình thành có thể khiến khoảng 50 triệu người trên thế giới rơi vào tình trạng thiếu đói nghiêm trọng trước cuối năm sau, do ảnh hưởng tới sản xuất lương thực.

Chuyên gia khí hậu Andrew Dessler tại Đại học Texas A&M (Mỹ) đánh giá kết quả là bằng chứng quan trọng củng cố những dự báo trước đây rằng El Nino sẽ mạnh lên cùng quá trình nóng lên toàn cầu.

Trong bài nghiên cứu, chuyên gia Julia Cole cho rằng các quốc gia cần tăng khả năng thích ứng trước những đợt El Nino mạnh hơn, từ chuẩn bị ứng phó thiên tai đến bảo đảm nguồn cung lương thực. Tuy nhiên, giải pháp lâu dài vẫn nằm ở nguyên nhân khiến nhiệt độ toàn cầu tăng.

“Chúng ta có thể chuẩn bị và cố gắng thích ứng”, bà nói. “Nhưng cũng cần nhìn vào nguyên nhân gốc rễ, đó là nhiên liệu hóa thạch mà chúng ta đốt mỗi ngày”.