Những tác động siêu El Nino có thể gây ra với thế giới

Một đợt El Nino mạnh, hay còn gọi là siêu El Nino, được dự báo khả năng cao xuất hiện trong năm nay và kéo dài đến năm 2027.

Siêu El Nino thường được xác định khi nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực trung tâm và phía đông Thái Bình Dương tăng từ 2°C trở lên. Sự suy yếu của gió tín phong khiến nước biển ấm lan rộng, làm xáo trộn tuần hoàn đại dương và các hệ thống khí quyển trên phạm vi toàn cầu.

Các nhà khoa học cảnh báo hiện tượng này không chỉ làm thay đổi thời tiết toàn cầu mà còn có thể gây ra hàng loạt tác động dây chuyền tới kinh tế, năng lượng, lương thực và đời sống xã hội.

Nguy cơ hạn hán và khủng hoảng lương thực

Hạn hán thường gây thiệt hại nặng nề cho các khu vực phụ thuộc vào nông nghiệp nhờ nước mưa, đặc biệt tại châu Phi cận Sahara.

Trong các đợt El Nino trước đây, sản lượng ngũ cốc tại nhiều quốc gia trong khu vực giảm mạnh, làm gia tăng phụ thuộc vào nhập khẩu và đẩy giá lương thực lên cao.

Lần này, El Nino xuất hiện trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với cuộc khủng hoảng phân bón do eo biển Hormuz bị đóng cửa, làm dấy lên lo ngại về tình trạng đói nghèo và nạn đói tại một số khu vực.

Các chuyên gia cũng cảnh báo nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng lương thực toàn cầu.

Hiện bốn loại cây trồng gồm lúa mì, gạo, ngô và đậu tương cung cấp hơn 60% lượng calo cho dân số thế giới.

Trong đó, ngô và gạo đặc biệt nhạy cảm với El Nino. Hạn hán và gió mùa suy yếu có thể làm giảm sản lượng tại các quốc gia sản xuất lớn như Nam Phi, Ấn Độ, Indonesia, Việt Nam và Brazil.

Lúa mì chịu tác động bởi nắng nóng và khô hạn tại Australia, Canada và Trung Quốc, trong khi sản lượng đậu tương đã suy giảm ở Brazil và Argentina.

Cháy rừng và lũ lụt gia tăng

El Nino cũng làm tăng nguy cơ cháy rừng tại một số khu vực.

Tại Nam Mỹ, hiện tượng này thường làm giảm lượng mưa trong mùa ẩm, khiến thảm thực vật khô hơn và dễ bắt lửa hơn. Các vụ cháy lớn tại Brazil vào các năm 2016 và 2024 đã thiêu rụi hàng triệu ha đất.

Không chỉ làm mất rừng, các đám cháy còn giải phóng lượng lớn carbon tích tụ trong hệ sinh thái và có thể mất nhiều thập kỷ để phục hồi.

Nhiều khu vực khác như miền nam nước Mỹ, vùng Sừng châu Phi, Trung Á và một số quốc gia Nam Mỹ lại đối mặt với nguy cơ mưa lớn và lũ lụt.

Dù lượng mưa tăng có thể giúp bổ sung nguồn nước ngầm, các trận mưa cực đoan ngày càng tập trung trong thời gian ngắn khiến nước chảy tràn trên bề mặt thay vì thấm xuống đất, đồng thời làm đất khô nhanh hơn giữa các đợt mưa.

Áp lực lên năng lượng và lưới điện

Nhiệt độ tăng cao trong thời kỳ El Nino cũng có thể khiến nhu cầu điện tăng mạnh. Tại Nam Á, hiện tượng này thường làm suy yếu gió mùa, kéo theo các đợt nắng nóng kéo dài và làm gia tăng nhu cầu sử dụng điều hòa.

Trong bối cảnh 70% điện năng tại Ấn Độ và khoảng 55% tại Trung Quốc vẫn được sản xuất từ than đá, nhu cầu năng lượng tăng có thể kéo theo mức tiêu thụ than lớn hơn.

Hạn hán cũng gây áp lực lên các hệ thống thủy điện.

Chẳng hạn, Colombia hiện phụ thuộc vào thủy điện cho khoảng 65% sản lượng điện quốc gia. Trong đợt El Nino 2015 - 2016, lượng mưa suy giảm đã làm giảm sản lượng thủy điện, đẩy giá điện tăng và làm gia tăng nguy cơ mất điện.

Trước đó, trong đợt El Nino năm 1992, chính phủ Colombia từng phải áp dụng biện pháp phân phối điện theo giờ.

Nguồn lợi thủy sản suy giảm

El Nino làm suy yếu hiện tượng nước lạnh giàu dinh dưỡng trồi lên từ tầng sâu tại nhiều khu vực ở Thái Bình Dương.

Điều này khiến sinh vật phù du suy giảm, kéo theo thiếu hụt nguồn thức ăn cho các loài cá nhỏ như cá cơm và cá mòi. Các loài cá săn mồi lớn hơn cũng bị ảnh hưởng và thường phải di cư xa hơn bình thường.

Hoạt động khai thác thủy sản từ California, Mexico đến Peru, Ecuador, Papua New Guinea và Micronesia đều có thể chịu tác động.

Sản lượng đánh bắt giảm đồng nghĩa thu nhập của ngư dân và các cộng đồng ven biển cũng bị ảnh hưởng.

Tác động xã hội

Những lao động làm việc ngoài trời trong các ngành như nông nghiệp và xây dựng sẽ phải đối mặt với nguy cơ cao hơn về bệnh liên quan đến nắng nóng và các tổn thương sức khỏe lâu dài.

Tại New Delhi (Ấn Độ), nhiệt độ mùa hè thường xuyên vượt 40°C, khiến ngày càng nhiều người lao động đối mặt với rủi ro sức khỏe và tính mạng.

Theo các nghiên cứu, khả năng xảy ra xung đột dân sự tại các quốc gia nhiệt đới chịu ảnh hưởng của El Nino có thể tăng gấp đôi trong những năm hiện tượng này xuất hiện.

Một nghiên cứu ước tính khoảng 21% các cuộc xung đột trên thế giới kể từ năm 1950 có liên quan đến các hình thái khí hậu như El Nino.

Tại Sudan, hạn hán và mất mùa liên quan đến biến động khí hậu đã góp phần làm trầm trọng thêm tình trạng khan hiếm tài nguyên và bất bình đẳng xã hội, qua đó làm gia tăng nguy cơ xung đột.

Các chuyên gia những nguy cơ tác động cho thấy El Nino không chỉ là một hiện tượng thời tiết. Đây còn là phép thử đối với hệ thống kinh tế toàn cầu, nơi các cú sốc khí hậu được truyền qua chuỗi cung ứng, thương mại và năng lượng, trong khi gánh nặng lớn nhất thường rơi vào các quốc gia nghèo và dễ tổn thương nhất.