Xung đột gia đình gia tăng do trẻ em lạm dụng mạng xã hội

Khảo sát của Viện Giáo dục Gia đình Hong Kong công bố ngày 19/8, cho thấy 63,9% phụ huynh từng xảy ra tranh cãi với con về việc sử dụng mạng xã hội. Trong đó, 85,5% cho biết nguyên nhân liên quan đến việc trẻ sử dụng quá mức.

Mâu thuẫn có xu hướng gia tăng khi trẻ bước vào tuổi thiếu niên. Theo nhà nghiên cứu Yanice Sin Shuk-yan, tỷ lệ xung đột giữa cha mẹ và con cái tăng từ 48,5% lên 56,7% khi trẻ bước vào những năm đầu trung học.

Áp lực học tập được cho là một trong những nguyên nhân khiến khác biệt giữa hai thế hệ trở nên rõ rệt. Trẻ tìm đến mạng xã hội để giải trí, giảm căng thẳng, trong khi cha mẹ tập trung vào kết quả học tập và lo ngại thời gian trực tuyến ảnh hưởng đến con.

“Các bậc cha mẹ đang trong giai đoạn chuyển từ kiểm soát trực tiếp sang giúp con em hình thành khả năng tự quản lý”, ông Sin nói. “Tuy nhiên, khác biệt về nhận thức gây ra xung đột. Trẻ em coi mạng xã hội là cách giải tỏa còn cha mẹ nhìn thấy tác hại ảnh hưởng đến các con”.

Ông Tik Chi-yuen, Giám đốc điều hành Viện Giáo dục Gia đình Hong Kong, cho rằng thay vì chỉ tập trung kiểm soát thời gian con em sử dụng điện thoại, phụ huynh cần được hỗ trợ để nâng cao kỹ năng số và cách hướng dẫn con sử dụng mạng xã hội. Ông kêu gọi trường học và cộng đồng tăng cường hỗ trợ cha mẹ về vấn đề này.

Ông Tik cũng đề nghị chính quyền siết quy định đối với trẻ em sử dụng mạng xã hội, trong đó có phương án hạn chế quyền truy cập của người dưới 16 tuổi.

Khảo sát cho thấy 78,8% phụ huynh ủng hộ việc quy định 16 tuổi là độ tuổi tối thiểu để sử dụng mạng xã hội.

Thời gian lướt điện thoại tăng theo độ tuổi

Khảo sát được thực hiện từ ngày 20/7 đến 8/8 tại Hong Kong, thông qua phỏng vấn trực tuyến và trực tiếp với 302 phụ huynh có con từ mẫu giáo đến đại học.

Kết quả cũng cho thấy thời gian sử dụng điện thoại cho mục đích giải trí tăng đáng kể theo độ tuổi. Khoảng 60% học sinh những năm đầu trung học và 66,6% học sinh trung học phổ thông vượt mức khuyến nghị quốc tế là hai giờ mỗi ngày.

Tình trạng sử dụng thiết bị điện tử cũng xuất hiện từ độ tuổi rất nhỏ. Khoảng 34,7% trẻ mẫu giáo dành ít nhất một giờ mỗi ngày cho các hoạt động giải trí trên điện thoại, trong khi Sở Y tế Hong Kong khuyến nghị trẻ 2-5 tuổi không nên sử dụng quá một giờ mỗi ngày.

Ông Tik Chi-yuen cho biết trẻ mẫu giáo chủ yếu dùng điện thoại để xem video hoặc liên lạc với người thân thông qua tài khoản của cha mẹ.

Ông chỉ ra hiện tượng “núm vú giả kỹ thuật số” (digital dummy) trong không ít gia đình hiện đại. Thuật ngữ này chỉ việc cha mẹ đưa điện thoại hoặc thiết bị điện tử cho trẻ nhỏ để giữ chúng ngồi yên, tương tự tác dụng của núm vú giả.

Đây cũng là một trong những nguyên nhân dẫn tới xung đột ở độ tuổi này, khi cha mẹ muốn các con ngừng xem video nhưng trẻ không chịu.

Phụ huynh dùng AI hỗ trợ nuôi dạy con

Trong khi lo ngại con dành quá nhiều thời gian cho mạng xã hội, nhiều phụ huynh Hong Kong lại chủ động sử dụng công nghệ khác là trí tuệ nhân tạo (AI) để hỗ trợ việc chăm sóc và giáo dục trẻ.

Khoảng 61,2% người tham gia khảo sát cho biết từng tìm đến AI để nhận lời khuyên về nuôi dạy con. Phụ huynh có con ở độ tuổi mẫu giáo và tiểu học sử dụng công nghệ này nhiều nhất, với tỷ lệ đều trên 70%.

Trong đó, 29,6% phụ huynh có con mẫu giáo sử dụng AI để lên kế hoạch hoạt động, còn 60,9% phụ huynh có con tiểu học dùng công nghệ để hỗ trợ bài tập.

Mazon Tsang, lập trình viên ngoài 40 tuổi có hai con gái 7 và 10 tuổi, cho biết con gái lớn đã sở hữu điện thoại riêng hai năm. Ông thường sử dụng AI để hỗ trợ việc học của con và lên kế hoạch cho các hoạt động gia đình.

“Tôi coi AI là công cụ hỗ trợ và chỉ sử dụng để tham khảo”, Tsang nói. “Trước kỳ thi, tôi yêu cầu AI tạo một số câu hỏi đơn giản cho con luyện tập. Cách này giúp tiết kiệm thời gian và tiền mua sách bài tập. Nếu thấy chưa đủ hoặc quá dễ, tôi có thể yêu cầu AI đưa ra câu hỏi khó hơn”.

Với mạng xã hội và trò chơi điện tử, Tsang không chọn cách cấm hoàn toàn. Ông sử dụng ứng dụng kiểm soát dành cho phụ huynh để giới hạn thời gian sử dụng màn hình của con gái lớn ở mức 30 phút mỗi ngày.

“Nếu cấm con một cách cưỡng ép cũng không tốt. Nếu chưa bao giờ được tiếp xúc với mạng xã hội, nó sẽ giống chiếc hộp Pandora, thứ càng khiến người ta muốn mở ra”, ông nói.