Thay đổi thi lớp 10 trường chuyên: Áp lực sẽ càng đè nặng lên vai học sinh?

Bạn có đồng tình với đề xuất tuyển sinh lớp 10 trường chuyên theo khối?

Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến của các Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) cùng các trường đại học có trường chuyên trực thuộc về dự thảo Thông tư ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của trường trung học phổ thông chuyên.

Điểm gây tranh cãi nhất của bản dự thảo này chính là phương thức tổ chức thi tuyển sinh vào lớp 10 đối với các trường trung học phổ thông (THPT) chuyên. Theo đó, tuyển sinh lớp 10 của các trường THPT chuyên sẽ thực hiện theo Khoa học Tự nhiên (KHTN), Khoa học Xã hội (KHXH), Ngoại ngữ thay vì từng lớp chuyên Toán, Văn, Lý, Hóa, Sử, Địa...

Các em làm ba bài thi, bao gồm một bài thi nâng cao là Toán (đối với chuyên KHTN), Văn (đối với chuyên KHXH) hoặc Ngoại ngữ (với khối chuyên Ngoại ngữ). Bài thi nâng cao này sẽ được tính điểm hệ số 2. Cùng với đó là bài thi đánh giá năng lực theo khối và một bài đại trà sử dụng đề thi lớp 10 của Sở Giáo dục và Đào tạo. Hai bài thi này đều được tính hệ số 1.

Theo phân tích của nhiều chuyên gia, giáo viên và phụ huynh học sinh, phương thức này có nhiều điểm bất cập. Thực tế, để thi được trường chuyên, các em học sinh trung học cơ sở đã phải ôn thi môn chuyên từ đầu cấp. Những bạn xác định môn thi muộn thậm chí đăng ký thêm cả lớp ôn thi chuyên thấp hơn 1 lớp (ví dụ đang ôn thi chuyên Hóa lớp 9 thì học thêm lớp chuyên Hóa lớp 8) để học bù mới hy vọng có cơ hội đỗ.

Vậy nếu khối KHTN đặt môn Toán nâng cao lên trên hết, điểm Toán nâng cao nhân đôi và xét tuyển theo khối KHTN chứ không xét theo môn thì các em đang ôn Lý, Hóa, Sinh, kể cả Toán Tin... có nhiều cơ hội không? Tương tự, với khối KHXH, các em ôn Sử, Địa lấy gì để đọ được với các bạn ôn chuyên Văn? Do đó bắt buộc các em nếu muốn theo đuổi giấc mơ sẽ phải học thêm Toán nâng cao hoặc Văn nâng cao để cố gắng tìm kiếm cơ hội.

Từ đó dẫn đến thay vì giảm áp lực, giảm tình trạng học lệch như mục tiêu của Bộ GD&ĐT thì áp lực càng đè nặng lên học sinh khi phải học tăng cường và tình trạng học lệch giờ đây rơi vào 2 môn Toán - Văn. Phụ huynh thay vì chỉ đưa đón con học thêm lớp bồi dưỡng môn chuyên sẽ phải thêm cả việc đưa đón con đến các lớp bồi dưỡng Toán và Văn nâng cao.

Đối với các giáo viên bộ môn, cơ hội khẳng định bản thân và truyền lửa đam mê thông qua đào tạo những học sinh yêu thích môn học mình đang giảng dạy sẽ ngày càng ít, vì theo phương thức mới mà dự thảo đưa ra, học sinh chỉ cần tập trung vào 2 môn Toán, Văn là đủ.

Cũng theo văn bản dự thảo này, cách tổ chức lớp học ở trường chuyên cũng sẽ chia thành ba khối KHTN, KHXH và Ngoại ngữ như phương thức tuyển sinh. Đến cuối học kỳ I, học sinh chọn thêm hai môn chuyên sâu. Từ lớp 11, việc học chuyên sâu được tổ chức ổn định theo các môn đã lựa chọn.

Cách làm này bắt buộc các trường trung học phổ thông khối chuyên phải xây dựng lại cơ cấu tổ chức, phân công giáo viên, chương trình giảng dạy... Đó là sự xáo trộn lớn, khi thời gian đến kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 năm học 2027 - 2028 chỉ còn 6 tháng nữa.

Giả sử trong 150 học sinh đỗ vào khối chuyên KHTN của một trường nào đó (giả định là mỗi lớp chuyên Toán - Lý - Hóa - Sinh - Toán Tin đều 30 học sinh) chỉ có 50 em vốn dĩ ôn tập cho các môn ngoài Toán, số còn lại mục tiêu ban đầu là thi vào lớp chuyên Toán, thì liệu có bao nhiêu em đồng ý tách ra cho đủ một lớp chuyên ngoài Toán? Và như vậy sẽ có bao nhiêu em đủ năng lực để tham gia đội tuyển thi đấu trên đấu trường quốc tế cho những môn Lý, Hoá, Sinh kia?

Ông Thái Văn Tài, Vụ trưởng Vụ Giáo dục phổ thông, Bộ GD&ĐT, khẳng định: “Dự thảo không làm mất đi lớp chuyên theo môn học, mà đặt việc chuyên sâu theo môn trong một cấu trúc giáo dục rộng hơn, có sự chuẩn bị và lựa chọn phù hợp hơn”.

Nếu lý giải vấn đề theo cách như vậy, chúng ta cũng có thể e ngại, thay vì có một lực lượng học sinh được đào tạo trong một lĩnh vực chuyên biệt để làm nguồn dự trữ nhân lực chất lượng cao, giáo dục nước nhà sẽ có một lực lượng “biết tuốt” vì bị buộc phải biết tuốt, mà lại chẳng chuyên nghiệp được bao nhiêu.