Thi lớp 10 chuyên theo khối: Học sinh giỏi Hóa có mất cơ hội vì Toán nâng cao?

Dự thảo quy định mới về tuyển sinh vào trường THPT chuyên của Bộ GD&ĐT đang nhận được nhiều ý kiến quan tâm từ phụ huynh có con chuẩn bị thi vào lớp 10.

Bạn có đồng tình với đề xuất tuyển sinh lớp 10 trường chuyên theo khối?

Xót công sức con đầu tư nhiều năm ôn chuyên

Chị Lại Thu Lương, phụ huynh ở phường Định Công (Hà Nội), có con đang học lớp 9 tại Trường THCS Đoàn Thị Điểm và bắt đầu ôn thi chuyên Sử từ tháng 6, bày tỏ tâm trạng lo lắng trước những thay đổi trong phương án tuyển sinh lớp 10.

Theo chị, học sinh và phụ huynh đang phải theo dõi, điều chỉnh kế hoạch trước nhiều đề xuất mới. Đặc biệt, đề xuất thay đổi cách tuyển sinh trường chuyên khiến gia đình có con định hướng thi chuyên phải tính toán lại quá trình ôn luyện.

Trước đây, học sinh đăng ký vào trường chuyên theo từng môn cụ thể như Toán, Ngữ văn, Vật lý, Hóa học, Sinh học, Lịch sử, Địa lý… Theo phương án mới, trường chuyên dự kiến tuyển sinh theo ba khối gồm Khoa học tự nhiên, Khoa học xã hội và Ngoại ngữ. Điều này đồng nghĩa với việc học sinh có thể phải chuẩn bị cho các bài thi đánh giá năng lực theo nhóm lĩnh vực với nhiều môn dàn trải, thay vì chỉ tập trung vào một môn chuyên như trước.

“Phương án vẫn đang lấy ý kiến. Còn với mẹ con tôi và bao bạn khác, đó là cả hành trình ôn luyện, là bao nhiêu công sức, kỳ vọng, tiền bạc và những đêm mất ngủ”, chị nói.

Học sinh sinh năm 2012 đang ở giai đoạn chuẩn bị cho kỳ thi chuyển cấp. Nếu phương thức tuyển sinh thay đổi, các em cần có đủ thời gian để thích nghi, tránh tình trạng phải điều chỉnh kế hoạch ôn tập trong tâm thế bị động, đột ngột.

Không phản đối việc đổi mới giáo dục, bởi mục tiêu giúp học sinh phát triển toàn diện là cần thiết, nhưng vị phụ huynh mong muốn các thay đổi chính sách cần có lộ trình và được công bố sớm để gia đình, nhà trường và học sinh chủ động chuẩn bị.

Từ trải nghiệm thực tế, phụ huynh Nguyễn Thị Nghinh (TP.HCM) lo ngại nếu chuyển sang tuyển sinh theo khối, những học sinh đã đầu tư thời gian dài để phát triển năng lực ở một môn cụ thể có thể gặp bất lợi. Nếu học sinh phải thi tuyển theo khối với phạm vi kiến thức rộng hơn, yêu cầu chuẩn bị và áp lực ôn luyện có thể tăng lên đáng kể.

“Dù chỉ luyện chuyên một môn, con chúng tôi phải “cày cuốc” từ rất sớm và học hành tốn rất nhiều công sức. Ví như con tôi chuyên Hóa con phải học tới 4 môn Toán, Văn, Anh, Hoá. Giờ theo như đề xuất mới thì con chúng tôi thay vì 4 môn sẽ phải học cày lên tới 6 môn. Trong đó Lý, Hóa, Sinh đều phải là kiến thức chuyên sâu”, chị nói.

Phụ huynh này cũng bày tỏ lo ngại những học sinh dành nhiều năm đầu tư vào các môn chuyên riêng biệt như Vật lý, Hóa học, Sinh học, Lịch sử, Địa lý có thể mất đi lợi thế khi phương thức tuyển sinh thay đổi với hệ số điểm mới.

Lo bỏ sót học sinh có năng khiếu đặc biệt

Bà Phạm Thị Ngọc Thủy, Giám đốc Văn phòng Ban Nghiên cứu Phát triển Kinh tế tư nhân (Ban IV), cũng là một phụ huynh, cho rằng giáo dục toàn diện là mục tiêu cần thiết, nhưng trường chuyên cần có định hướng riêng trong việc phát hiện và phát triển những cá nhân có năng lực đặc biệt.

Các lĩnh vực như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học hay công nghệ tái chế tuần hoàn đòi hỏi những con người có năng lực vượt trội, có khả năng làm chủ và phát triển công nghệ. Bà Thủy đặt vấn đề liệu phương thức tuyển sinh theo khối có thực sự giúp phát hiện những học sinh tố chất đặc biệt ở từng môn học hay không.

“Việc mở rộng phạm vi học tập và yêu cầu học sinh phát triển đồng thời nhiều môn chuyên có thể khiến thời gian dành cho nghiên cứu, đào sâu một lĩnh vực bị thu hẹp. Trong khi, trường chuyên cần tạo điều kiện để những học sinh có năng lực nổi trội được phát triển đến mức độ chuyên sâu, thay vì chỉ hướng tới mặt bằng kiến thức rộng”, bà Thủy lo ngại.

Cùng nỗi lo bỏ sót thí sinh tài năng, Thạc sĩ Phạm Thái Sơn - Giám đốc Trung tâm Tuyển sinh và Truyền thông Đại học Công Thương TP.HCM cho rằng, không nên đặt yêu cầu học sinh phải giỏi đồng đều nhiều môn mới có thể theo học trường chuyên. Ông đặt câu hỏi vì sao học sinh có năng khiếu Hóa học, Sinh học hoặc Vật lý lại phải phụ thuộc quá nhiều vào khả năng làm bài Toán nâng cao để vào trường chuyên.

Ông đề xuất cải tiến chất lượng đề thi chuyên theo hướng đánh giá tư duy, năng lực giải quyết vấn đề, giảm những câu hỏi nặng về kỹ thuật luyện thi thay vì thay đổi hoàn toàn cách tuyển sinh. Sau khi trúng tuyển, học sinh có thể được tăng cường học liên môn, nghiên cứu khoa học và phát triển thêm những năng lực mới.

“Trường chuyên không nhất thiết phải tuyển những học sinh giỏi đều tất cả các môn. Điều quan trọng hơn là phát hiện đúng những học sinh có tài năng nổi trội và tạo điều kiện để các em phát triển tài năng ấy”, ông Sơn nêu quan điểm.

“Học sâu không nhất thiết phải học hẹp”

Ở chiều ngược lại, GS Lê Anh Vinh - Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách giáo dục đặt vấn đề: “Hãy thử làm một phép tính, với khoảng 70 trường chuyên, mỗi trường tuyển chừng 35-40 học sinh chuyên Toán một năm, chúng ta có khoảng 2.500-2.800 học sinh mỗi khóa.

Có bao nhiêu em trong số đó sau này tiếp tục theo đuổi Toán học chuyên sâu? Tôi không có con số chính xác, nhưng chắc chắn con đường tương lai của các em rất đa dạng. Bạn bè chuyên Toán của tôi ngày trước giờ làm đủ ngành nghề, nhiều người rất thành công”.

Ngoài đào tạo môn chuyên, bồi dưỡng đội tuyển Olympic và giành huy chương, trường chuyên còn cần tạo môi trường để học sinh phát triển tư duy, tình yêu học tập, được học sâu lĩnh vực mình yêu thích và có cơ hội khám phá thêm khoa học, công nghệ, văn hóa, nghệ thuật, nghiên cứu và sáng tạo.

GS Lê Anh Vinh ủng hộ định hướng đổi mới tuyển sinh trường chuyên trường chuyên theo hướng giáo dục tài năng trên một nền tảng rộng hơn, kết hợp giữa kiến thức chuyên sâu và liên ngành.

“Học rộng không có nghĩa là học nông, cũng như học sâu không nhất thiết phải học hẹp”, ông nhấn mạnh.

Song GS Vinh lưu ý, chỉ thay đổi môn thi, cách chia nhóm hay tên gọi chưa đủ để tạo ra mô hình trường chuyên mới; điều quan trọng là phải đổi mới thực chất chương trình, phương pháp dạy học, đánh giá và môi trường học tập.

“Tôi mong những thảo luận lần này không chỉ dừng ở chuyện thi môn gì, tuyển theo khối hay theo môn hoặc liệu chúng ta có còn giành được nhiều huy chương. Câu hỏi quan trọng hơn là chúng ta muốn trường chuyên đào tạo những học sinh như thế nào và phải thay đổi điều gì để làm được việc ấy”, ông nói.