Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX Việt Nam đặt mục tiêu đạt 5.000 tỷ đồng vốn hoạt động

Ông Nguyễn Hùng Tiến, Chủ tịch Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX Việt Nam, cho biết từ mức vốn điều lệ ban đầu 100 tỷ đồng, đến nay Quỹ đã nâng quy mô vốn lên 1.000 tỷ đồng. Hoạt động cho vay từng bước được mở rộng, đặc biệt sau khi triển khai Nghị định số 45/2021/NĐ-CP.

Hơn 2.094 tỷ đồng giải ngân cho 391 dự án

Giai đoạn 2019-2025, Quỹ giải ngân hơn 2.094 tỷ đồng cho 391 dự án, phương án sản xuất, kinh doanh. Riêng hai năm 2024-2025, doanh số giải ngân đạt 1.376 tỷ đồng với 170 khoản vay, nhờ mở rộng hoạt động cho vay vốn lưu động và cho vay thành viên HTX. Dư nợ đến cuối năm 2025 đạt khoảng 943 tỷ đồng.

Theo bà Cao Xuân Thu Vân, Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam, nguồn vốn của Quỹ có ý nghĩa thiết thực đối với các HTX, nhất là những đơn vị gặp khó khăn khi tiếp cận tín dụng thương mại.

Nhiều HTX nông nghiệp có phương án sản xuất khả thi, vùng nguyên liệu và thị trường tiêu thụ nhưng vẫn vướng yêu cầu về tài sản bảo đảm khi vay vốn ngân hàng. Nguồn vốn từ Quỹ giúp các đơn vị đầu tư máy móc, nhà xưởng chế biến, nhà kính, nhà lưới và bổ sung vốn lưu động.

Nhờ đó, nhiều HTX có thêm nguồn lực đổi mới kỹ thuật, mở rộng quy mô sản xuất, phát triển sản phẩm OCOP và tham gia các chuỗi liên kết giá trị.

“Thước đo hiệu quả của nguồn vốn không chỉ nằm ở các con số giải ngân mà còn ở cơ hội sản xuất, việc làm, thu nhập của thành viên và niềm tin của HTX đối với hệ thống Liên minh Hợp tác xã Việt Nam”, bà Vân nhấn mạnh.

Dù đạt kết quả tích cực, quy mô vốn điều lệ 1.000 tỷ đồng và dư nợ khoảng 943 tỷ đồng vẫn còn khiêm tốn so với nhu cầu vốn của khu vực kinh tế tập thể.

Hoạt động tín dụng chưa phủ đều các vùng, đặc biệt tại khu vực phía Nam và Đồng bằng sông Cửu Long. Việc tiếp nhận, xử lý hồ sơ và quản lý dữ liệu khách hàng cũng chưa được số hóa đồng bộ.

Theo bà Vân, đặc thù hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận cùng mức lãi suất cho vay ưu đãi khiến Quỹ gặp khó khăn trong huy động vốn và cạnh tranh với các ngân hàng thương mại. Thực tế này đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức hoạt động, nâng cao năng lực quản trị và mở rộng khả năng tiếp cận khách hàng.

Hướng tới 5.000 tỷ đồng vốn hoạt động vào năm 2035

Theo dự thảo Chiến lược phát triển Quỹ giai đoạn 2026-2035, tầm nhìn đến năm 2040 đang trình cấp có thẩm quyền phê duyệt, tổng vốn hoạt động của Quỹ dự kiến đạt khoảng 2.400 tỷ đồng vào năm 2030, gồm 2.000 tỷ đồng vốn điều lệ và 400 tỷ đồng vốn huy động.

Đến năm 2035, quy mô vốn hoạt động được đề xuất nâng lên khoảng 5.000 tỷ đồng, trong đó vốn điều lệ đạt 4.000 tỷ đồng và vốn huy động đạt 1.000 tỷ đồng.

Để hiện thực hóa mục tiêu, bà Cao Xuân Thu Vân yêu cầu Quỹ đổi mới phương thức tiếp cận khách hàng, chủ động phối hợp với Liên minh HTX các tỉnh, thành phố tìm kiếm, sàng lọc và hướng dẫn các đơn vị có phương án sản xuất, kinh doanh khả thi.

Nguồn vốn cần ưu tiên cho các HTX nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, chuyển đổi số, phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, đáp ứng các tiêu chí môi trường, xã hội và quản trị (ESG), đồng thời tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị.

Lãnh đạo Liên minh Hợp tác xã Việt Nam cũng nhấn mạnh yêu cầu đổi mới cách đánh giá hiệu quả hoạt động của Quỹ. Kết quả không chỉ được đo bằng doanh số giải ngân hay quy mô nguồn vốn mà còn phải thể hiện qua sự phát triển của HTX sau khi vay vốn, mức cải thiện đời sống thành viên và khả năng bảo toàn, phát triển vốn nhà nước.

Điều này đặt ra yêu cầu Quỹ vừa mở rộng khả năng cung ứng tín dụng cho khu vực kinh tế tập thể, vừa bảo đảm chất lượng tín dụng và hiệu quả sử dụng vốn.

Ứng dụng AI trong quản trị, kiểm soát rủi ro tín dụng

Ông Nguyễn Hùng Tiến cho biết Quỹ sẽ tập trung triển khai 5 nhóm giải pháp, gồm củng cố năng lực tài chính; đổi mới mô hình cấp tín dụng theo chuỗi giá trị; đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI); tăng cường quản trị rủi ro; kiện toàn tổ chức bộ máy.

Trong đó, Quỹ dự kiến từng bước ứng dụng AI vào chấm điểm tín dụng HTX, đối chiếu hồ sơ pháp lý và tài sản bảo đảm, đồng thời cảnh báo sớm rủi ro tín dụng. Quỹ cũng định hướng triển khai trợ lý ảo hỗ trợ hướng dẫn thủ tục vay vốn, giúp các HTX, nhất là tại vùng sâu, vùng xa, tiếp cận thông tin thuận lợi hơn.

Theo ông Tiến, mở rộng tín dụng phải đi đôi với kiểm soát rủi ro, bảo đảm nguồn vốn được sử dụng đúng mục đích và có khả năng thu hồi.

“Kiên quyết mở rộng quy mô tín dụng nhưng tuyệt đối không hạ chuẩn tín dụng”, ông Tiến nhấn mạnh, đồng thời khẳng định kết quả thực hiện nhiệm vụ sẽ là căn cứ đánh giá cán bộ, tránh tình trạng mục tiêu chiến lược chỉ dừng lại trên văn bản.

Sau khi Chiến lược phát triển giai đoạn 2026-2035 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, Quỹ sẽ trình Thường trực Liên minh Hợp tác xã Việt Nam kế hoạch triển khai tổng thể giai đoạn 2026-2030, xác định lộ trình, nguồn lực và chỉ tiêu cụ thể theo từng năm.

Sau 20 năm hoạt động, mục tiêu của Quỹ không chỉ là gia tăng quy mô nguồn vốn mà còn nâng cao khả năng tiếp cận tín dụng của các HTX, thúc đẩy sản xuất, kinh doanh bền vững và cải thiện thu nhập cho thành viên.

Việc hiện thực hóa mục tiêu đạt 5.000 tỷ đồng vốn hoạt động vào năm 2035 sẽ phụ thuộc vào năng lực huy động vốn, chất lượng quản trị và hiệu quả sử dụng vốn trong thực tiễn.