Miến dong Thái Nguyên vươn ra thế giới từ nền tảng hợp tác xã

Trong dòng chảy phát triển của nông nghiệp hàng hóa tỉnh Thái Nguyên những năm gần đây, Hợp tác xã (HTX) Miến Việt Cường nổi lên như một điểm sáng tiêu biểu cho con đường đi lên của kinh tế tập thể: bền bỉ với nghề truyền thống, mạnh dạn đổi mới công nghệ và từng bước chinh phục những thị trường khó tính.

Từ một cơ sở sản xuất nhỏ lẻ, thiếu vốn, thiếu thương hiệu, HTX đã xây dựng thành công chuỗi giá trị khép kín từ vùng nguyên liệu - chế biến - tiêu thụ, góp phần thúc đẩy kinh tế nông thôn gắn với xây dựng nông thôn mới.

HTX Miến Việt Cường được ông Nguyễn Văn Ba cùng 7 thành viên sáng lập vào năm 2007. Xuất phát điểm là những hộ gia đình gắn bó lâu năm với nghề làm miến dong truyền thống, các thành viên HTX phải đối mặt với hàng loạt khó khăn: sản xuất manh mún, công nghệ lạc hậu, thiếu vốn, thị trường hẹp và hoàn toàn chưa có thương hiệu.

Ông Nguyễn Văn Ba nhớ lại những ngày đầu, HTX sản xuất chủ yếu bằng phương pháp thủ công, sản lượng thấp, phụ thuộc hoàn toàn vào thời tiết. Miến làm ra chỉ tiêu thụ quanh quẩn trong tỉnh, không bao bì, không nhãn mác, phương tiện vận chuyển chủ yếu là xe máy. Nhà xưởng tạm bợ, đất đai chật hẹp, vốn vay hạn chế khiến việc mở rộng sản xuất gần như bất khả thi.

Trong bối cảnh đó, thay vì bỏ nghề, các thành viên HTX đã lựa chọn con đường khó hơn nhưng bền vững hơn: đổi mới tư duy sản xuất, từng bước ứng dụng khoa học - công nghệ để nâng cao giá trị sản phẩm.

Bước ngoặt quan trọng của HTX Miến Việt Cường đến từ việc nghiên cứu, sáng chế và tự chế tạo hàng loạt máy móc phục vụ sản xuất, trong đó nổi bật là hệ thống máy phơi miến tự động - giải pháp căn cơ giúp nghề miến dong thoát khỏi sự lệ thuộc vào thời tiết.

Cùng với máy phơi, HTX còn đầu tư máy ép miến thủy lực, máy cắt miến, máy thu miến… tạo nên một dây chuyền sản xuất đồng bộ. Công nghệ mới không chỉ giúp nâng năng suất lên 1,5-2 lần, mà còn ổn định chất lượng sản phẩm, đảm bảo sợi miến đồng đều, trong, dẻo, đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm ngày càng khắt khe của thị trường.

Đặc biệt, sáng chế máy phơi miến của HTX được Cục Sở hữu trí tuệ cấp bằng sáng chế và bằng độc quyền kiểu dáng công nghiệp. Nhờ đó, công suất sản xuất được nâng lên khoảng 3 tấn miến/ngày - một con số đáng tự hào đối với một HTX xuất phát từ nghề thủ công truyền thống.

Song song với đổi mới công nghệ, HTX đặc biệt chú trọng đến chất lượng nguyên liệu đầu vào. Dong riềng được trồng theo hướng sạch, đảm bảo vệ sinh, có truy xuất nguồn gốc rõ ràng. Sự kiên trì trong kiểm soát chất lượng đã giúp thương hiệu Miến Việt Cường từng bước tạo dựng uy tín trên thị trường.

Sau 17 năm hoạt động, HTX Miến Việt Cường đã có bước phát triển vượt bậc. Hiện HTX có 60 thành viên, tạo việc làm thường xuyên cho 35 lao động, với hệ thống nhà xưởng rộng khoảng 2.000 m² và diện tích sân phơi lên tới 10.000 m².

Sản phẩm miến dong Việt Cường hiện đã có mặt tại nhiều hệ thống phân phối lớn trong nước như BigC, Co.opmart, Aeon, Mega Market, Lotte, BRG, WinMart… Đồng thời, HTX cũng chủ động tham gia các hoạt động xúc tiến thương mại, hội chợ, kết nối cung cầu để mở rộng thị trường.

Không dừng lại ở thị trường nội địa, HTX từng bước đưa sản phẩm vươn ra nước ngoài. Mới đây, HTX đã xuất khẩu thành công một container 20 tấn miến sang thị trường Na Uy, đánh dấu cột mốc quan trọng khi sản phẩm miến dong của Thái Nguyên chinh phục được thị trường khó tính.

Bên cạnh sản phẩm chủ lực là miến dong, HTX còn đa dạng hóa dòng sản phẩm để đáp ứng nhu cầu ngày càng phong phú của người tiêu dùng như miến khoai lang, miến sắn dây, miến trà xanh, miến tỏi đen… Qua đó, nâng cao giá trị gia tăng và giảm rủi ro phụ thuộc vào một mặt hàng.

Một trong những điểm nổi bật của HTX Miến Việt Cường là cách tiếp cận phát triển hài hòa giữa kinh tế và xã hội. HTX hiện liên kết với khoảng 150 hộ dân trong vùng để thu mua bột dong riềng, hình thành chuỗi giá trị bền vững. Toàn bộ sản phẩm của các thành viên đều được HTX thu mua với giá ổn định, giúp người dân yên tâm sản xuất, nâng cao thu nhập.

HTX cũng thường xuyên tổ chức tập huấn về an toàn vệ sinh lao động, an toàn thực phẩm, phòng cháy chữa cháy; thực hiện tốt công tác bảo vệ môi trường trong quá trình sản xuất. Khuôn viên nhà xưởng, kho bãi được cải tạo khang trang, trồng nhiều cây xanh và hoa, hướng tới phát triển sản xuất gắn với trải nghiệm tham quan.

Không chỉ tạo việc làm ổn định tại chỗ, hoạt động của HTX còn góp phần hạn chế tình trạng lao động nông thôn rời quê, giữ gìn sự ổn định xã hội và đóng góp trực tiếp vào các tiêu chí xây dựng nông thôn mới tại địa phương.

Theo đánh giá của Liên minh HTX tỉnh Thái Nguyên, sản phẩm miến Việt Cường là một trong hai sản phẩm của tỉnh được công nhận OCOP 5 sao cấp quốc gia năm 2021, đồng thời đạt chứng nhận FDA đủ điều kiện xuất khẩu vào thị trường Hoa Kỳ. Đây không chỉ là sự ghi nhận về chất lượng sản phẩm, mà còn khẳng định hướng đi đúng đắn của HTX trong việc kết hợp truyền thống với công nghệ hiện đại.

Bên cạnh phát triển sản xuất, HTX Miến Việt Cường còn tích cực tham gia các hoạt động an sinh xã hội, hỗ trợ hộ nghèo, đóng góp xây dựng hạ tầng và bảo vệ môi trường. Sự chủ động, sáng tạo và trách nhiệm cộng đồng đã giúp HTX trở thành mô hình kinh tế tập thể tiêu biểu, lan tỏa cảm hứng đổi mới trong khu vực nông thôn.

Từ một nhóm hộ làm nghề thủ công nhỏ lẻ, HTX Miến Việt Cường hôm nay đã vươn mình trở thành thương hiệu uy tín trên thị trường trong nước và quốc tế. Hành trình ấy cho thấy, khi kinh tế tập thể được tổ chức bài bản, gắn với khoa học - công nghệ và thị trường, hợp tác xã hoàn toàn có thể trở thành động lực quan trọng cho phát triển nông nghiệp bền vững và xây dựng nông thôn mới giàu đẹp.