Giữa những cánh rừng trồng bạt ngàn ở xã Thượng Hà (tỉnh Lào Cai), nhịp máy đều đặn vang lên từ các xưởng chế biến gỗ báo hiệu một sự chuyển mình rõ rệt của ngành lâm nghiệp địa phương.
Tại đây, Hợp tác xã (HTX) Nông Lâm nghiệp Thành Lâm đang từng bước hiện thực hóa hướng đi mới: đầu tư công nghệ hiện đại để nâng giá trị rừng trồng, thay vì phụ thuộc vào xuất khẩu thô như trước.
Anh Mai Tiến Thắng - Phó giám đốc HTX Nông Lâm nghiệp Thành Lâm, điều hành công nhân ép ván.
Người đứng sau quyết định táo bạo ấy là anh Mai Tiến Thắng - người sáng lập HTX. Hơn 10 năm gắn bó với nghề chế biến gỗ, anh Thắng từng trải qua không ít giai đoạn khó khăn khi thị trường tiêu thụ bấp bênh, đầu ra chủ yếu phụ thuộc vào xuất khẩu thô sang Trung Quốc. Có thời điểm, xưởng phải đóng cửa, công nhân nghỉ việc, máy móc nằm im lìm vì đơn hàng sụt giảm.
Không chấp nhận dừng lại, anh Thắng lựa chọn con đường nhiều rủi ro hơn nhưng bền vững hơn: đầu tư công nghệ. Hơn 10 tỷ đồng được HTX mạnh dạn bỏ ra để xây dựng dây chuyền sản xuất hiện đại gồm máy bóc gỗ, ép ván và hệ thống sấy. Sự đầu tư này cho phép tận dụng tối đa nguồn nguyên liệu rừng trồng tại chỗ, kể cả phần lõi gỗ trước đây thường bị bỏ đi, để sản xuất ván bóc, ván ép phục vụ ngành nội thất.
"Máy bóc mới giúp tận thu phần lõi, tăng công suất thêm 60-70 khối mỗi tháng, sản lượng ván bóc và ván ép cũng được nâng lên rõ rệt", anh Thắng nói.
Hiện nay, HTX Nông Lâm nghiệp Thành Lâm vận hành 3 xưởng gỗ bóc và 1 xưởng ván ép, mỗi năm tiêu thụ trung bình từ 8.000 đến 10.000 m³ gỗ rừng trồng. Các loại cây lâm nghiệp như quế, mỡ, bồ đề không chỉ giúp HTX chủ động nguồn nguyên liệu mà còn tạo điều kiện đa dạng hóa sản phẩm, nâng giá trị lâm sản, tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường.
Song song với đổi mới công nghệ, HTX chủ động nghiên cứu thị trường, từng bước mở rộng xuất khẩu sang Mỹ, Nhật Bản, Ấn Độ, bên cạnh thị trường truyền thống. Để đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của đối tác, HTX áp dụng sổ nhật ký điện tử, hóa đơn điện tử và gắn mã QR trên sản phẩm nhằm minh bạch nguồn gốc, kiểm soát chất lượng và xây dựng niềm tin với khách hàng.
Không chỉ tạo ra giá trị kinh tế, mô hình chế biến sâu của HTX còn mang lại sinh kế ổn định cho người lao động địa phương. Hiện HTX giải quyết việc làm thường xuyên cho gần 60 lao động, chủ yếu là đồng bào dân tộc Mông, Dao, Tày, Nùng. Trước đây, phần lớn họ sống dựa vào nông nghiệp, thu nhập phụ thuộc mùa vụ và giá cả thị trường. Nay, với công việc ổn định tại xưởng, mỗi lao động có thu nhập từ 8-10 triệu đồng/tháng.
Anh Cháng Seo Củi, công nhân xếp ván và lăn keo, chia sẻ: "Trước kia làm nông nghiệp thu nhập thất thường, giờ có việc làm ổn định, lương đều hằng tháng nên cuộc sống gia đình đỡ vất vả hơn nhiều".
Theo thống kê, trên địa bàn hiện có hơn 40 cơ sở chế biến lâm sản, sử dụng chủ yếu nguyên liệu từ rừng trồng như quế, mỡ, trẩu, bồ đề. Mỗi năm, các cơ sở này tiêu thụ khoảng 25.000–30.000 m³ gỗ, tạo việc làm cho hàng trăm lao động, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế nông thôn.
Đánh giá về sự chuyển dịch của ngành chế biến lâm sản, ông Hoàng Xuân Chung - Phó Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Bảo Yên, cho rằng: "Nếu trước đây các cơ sở chủ yếu bóc ván đơn giản thì nay nhiều nơi đã đầu tư máy móc đa kích cỡ, thậm chí có dây chuyền ép sản xuất tấm ván lớn, mỏng phục vụ ngành nội thất. Nhờ vậy, giá trị kinh tế của gỗ rừng trồng được nâng lên rõ rệt thay vì xuất bán thô như trước".
Với hơn 40.000 ha rừng trồng sản xuất, địa phương đang sở hữu lợi thế lớn để phát triển lâm nghiệp theo hướng hiện đại, giá trị cao. Riêng năm 2024, giá trị sản xuất lâm nghiệp ước đạt trên 500 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng quan trọng trong cơ cấu kinh tế nông - lâm - thủy sản.
Thay vì chế biến thô xuất khẩu sang Trung Quốc, HTX sản xuất ván ép phục vụ thị trường nội thất trong nước.
Xã Thượng Hà xác định, phát triển lâm nghiệp không chỉ dừng ở trồng rừng và khai thác mà phải gắn với chế biến sâu, hình thành chuỗi giá trị khép kín và hướng tới phát triển bền vững. Chính quyền địa phương khuyến khích các cơ sở chế biến đầu tư công nghệ cao, tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, xây dựng thương hiệu lâm sản, đồng thời phát triển vùng nguyên liệu tập trung với các loại cây có giá trị như quế, mỡ, bồ đề nhằm đảm bảo đầu ra ổn định cho doanh nghiệp và người dân.
Từ những xưởng gỗ vang tiếng máy giữa rừng trồng, HTX Nông Lâm nghiệp Thành Lâm đang cho thấy một hướng đi mới của ngành lâm nghiệp địa phương: nâng giá trị rừng bằng công nghệ, tạo việc làm ổn định, góp phần hình thành nền kinh tế xanh, tuần hoàn và bền vững - nơi rừng không chỉ là tài nguyên mà còn là nền tảng sinh kế lâu dài cho đồng bào các dân tộc thiểu số.
Bình luận