Trải nghiệm sử dụng tính năng ADAS trên xe ô tô tại Việt Nam và Thụy Điển. (Video: Quang Minh)
Chiếc SUV chầm chậm đi qua con ngõ rộng chưa đầy 3m tại Hà Nội. Dù xe chỉ di chuyển dưới 10 km/h, màn hình trung tâm đã tự động hiển thị camera 360 độ. Vạch cảnh báo chuyển từ vàng sang đỏ, kèm âm thanh báo động khi xe tiến sát tường hoặc chướng ngại vật.
Trải nghiệm này khác biệt so với khi cầm lái một mẫu xe trang bị hệ thống hỗ trợ lái nâng cao (ADAS) tại Gothenburg, Thụy Điển - quốc gia khởi xướng chương trình Vision Zero (Tầm nhìn không thương vong) từ năm 1997. Trên những tuyến đường có hệ thống biển báo, vạch kẻ đồng bộ, radar và camera hỗ trợ xe nhận diện giới hạn tốc độ, giữ làn và duy trì khoảng cách an toàn.
Từ những con ngõ chật hẹp ở Việt Nam đến các tuyến đường hiện đại tại Thụy Điển, công nghệ an toàn ngày càng trở thành trợ thủ đắc lực của người lái. Đáng chú ý, những trang bị từng là đặc quyền của xe sang như camera 360 độ, cảnh báo va chạm hay phanh khẩn cấp tự động đang dần xuất hiện trên các mẫu xe phổ thông, góp phần hỗ trợ phòng tránh tai nạn và nâng cao an toàn giao thông.

Hệ thống camera 360 độ và cảm biến cảnh báo va chạm tự động kích hoạt khi xe di chuyển qua ngõ hẹp tại Hà Nội. (Ảnh: Quang Minh)
Phổ cập “lá chắn” chủ động cho các phương tiện
Tại Việt Nam, hệ thống hỗ trợ lái nâng cao (ADAS) đang phổ cập nhanh từ xe sang xuống xe phổ thông. Cách đây 5 năm, các tính năng như cảnh báo tiền va chạm, phanh khẩn cấp tự động (AEB), hỗ trợ giữ làn đường (LKA) hay cảnh báo điểm mù thường chỉ có trên các mẫu xe hạng sang.
Anh Trung Kiên, chuyên gia về ô tô, nhìn nhận việc các dòng xe “bình dân” có gói ADAS là bước tiến lớn, mang lại lợi ích thiết thực cho người tiêu dùng trong nước. “Trước đây, gói công nghệ an toàn chủ động thường chỉ xuất hiện trên những mẫu xe đắt tiền có giá trên 1 tỷ đồng, nhưng hiện nay người mua các dòng xe khoảng 500 - 600 triệu đồng đã được trải nghiệm và bảo vệ bởi những tính năng tương đương”, anh Kiên nhận định.

VF 6 (mức giá từ 646 triệu đồng) được trang bị các tính năng hỗ trợ lái ADAS cho cả 2 phiên bản Eco và Plus cùng các tính năng hiện đại như: Hỗ trợ lái trên đường cao tốc (Level 2), kiểm soát đi giữa làn, giám sát hành trình thích ứng, hỗ trợ giữ làn khẩn cấp,... (Ảnh: VinFast)
Các tính năng như kiểm soát hành trình thích ứng, giữ khoảng cách với phương tiện phía trước hay hỗ trợ giữ làn đường được đánh giá là hữu ích với người lái trên những hành trình dài.
“Khi người dùng hiểu rõ nguyên lý hoạt động của từng tính năng trên xe, việc phối hợp giữa người cầm lái và công nghệ sẽ diễn ra nhịp nhàng, giúp việc điều khiển phương tiện tại Việt Nam an toàn và chủ động hơn”, anh Trung Kiên chia sẻ.

Một mẫu xe của Honda có mức giá 539-569 triệu đồng trang bị hệ thống hỗ trợ lái xe an toàn Honda SENSING với một số tính năng như phanh giảm thiểu va chạm, đèn pha thích ứng tự động, kiểm soát hành trình thích ứng, giảm thiểu chệch làn đường, hỗ trợ giữ làn đường... (Ảnh: Quang Minh)
Đối với xe kinh doanh vận tải hành khách và hàng hóa, Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ và Nghị định 151/2024/NĐ-CP quy định bắt buộc lắp đặt thiết bị giám sát hành trình cùng camera ghi nhận hình ảnh người lái.
Nhiều doanh nghiệp vận tải đã trang bị dòng camera tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI), lập tức phát còi cảnh báo trong khoang lái và báo về trung tâm khi phát hiện tài xế nhắm mắt quá 2 giây, ngáp ngủ hoặc dùng điện thoại lúc xe đang chạy. Ngay cả với những mẫu xe đời cũ chưa có ADAS, các ứng dụng bản đồ số như Vietmap Live trên điện thoại và màn hình dẫn đường cũng hỗ trợ đọc cảnh báo giới hạn tốc độ, khu đông dân cư hoặc điểm đen tai nạn trước vài trăm mét.
Đồng bộ cơ sở hạ tầng - mắt xích không thể thiếu
Thực tế cầm lái cho thấy, các cảm biến trên xe sẽ phát huy tối đa hiệu quả khi đặt trong một hệ thống hạ tầng đồng bộ và biết cảnh báo từ xa. Vài năm gần đây, sự xuất hiện của Hệ thống giao thông thông minh (ITS) trên các tuyến cao tốc và đô thị lớn đã đưa mặt đường từ trạng thái thụ động sang chủ động phòng ngừa tai nạn.
Trên các tuyến cao tốc do VEC, Tập đoàn Đèo Cả vận hành hay các dự án cao tốc Bắc - Nam phía Đông mới khai thác, hệ thống biển báo điện tử thay đổi nội dung (VMS) được kết nối trực tiếp với cảm biến thời tiết và camera giám sát. Các bảng điện tử dọc tuyến liên tục cập nhật tình trạng sương mù, đường trơn, sự cố hoặc ùn tắc từ cách nhiều cây số để tài xế giảm tốc độ từ xa, hạn chế phanh gấp dây chuyền.
Hệ thống thu phí không dừng (ETC) kết hợp cảm biến cân tải trọng tự động đặt ngầm dưới mặt đường giúp đo chính xác tải trọng từng trục xe đang chạy, qua đó nhận diện biển số để từ chối xe quá tải vào cao tốc hoặc chuyển dữ liệu xử phạt.

Các bảng điện tử dọc cao tốc liên tục cập nhật tình trạng giao thông, thời tiết để tài xế có thể chủ động nắm bắt tình hình. (Ảnh minh họa)
Tại Hà Nội và TP.HCM, hệ thống đèn tín hiệu ứng dụng camera AI đo lưu lượng phương tiện đang từng bước thay thế chu kỳ đèn cố định, tự động điều chỉnh thời gian đèn xanh, đèn đỏ theo mật độ xe thực tế.
Từ cuối tháng 9/2026, Sở Xây dựng Hà Nội cũng thí điểm đưa cả 3 làn ô tô trên cầu Nhật Tân về cùng mức tốc độ tối đa 80 km/h, kết hợp kẻ vạch sơn định khoảng cách trên mặt cầu để tài xế chủ động căn cự ly an toàn. Ngoài ra, thông qua bản đồ số thống kê tọa độ và khung giờ va chạm, ngành đường bộ có thể chủ động mở rộng tầm nhìn góc cua, lắp đinh phản quang hoặc điều chỉnh tổ chức giao thông trước khi một vị trí tiềm ẩn rủi ro biến thành điểm đen tai nạn.
Tương lai của những chiếc xe thông minh giúp ngăn ngừa tai nạn giao thông
Hệ thống camera và radar của gói ADAS hiện nay chỉ nhận diện được vật thể trong tầm nhìn trực tiếp và gặp hạn chế khi có xe lao ra từ góc khuất. Trong 5 đến 10 năm tới, khi mạng 5G phủ sóng rộng trên quốc lộ và cao tốc, công nghệ phòng ngừa tai nạn sẽ tiến tới mô hình kết nối giữa phương tiện với hạ tầng và các xe khác (V2X).
Khi một xe phía trước phanh gấp dù cách đó nhiều thân xe và bị che khuất bởi sương mù, tín hiệu phanh sẽ truyền qua sóng 5G tới các xe chạy sau chỉ trong vài phần nghìn giây để giảm tốc độ từ sớm.

“Chiếc xe an toàn của tương lai” với các lớp công nghệ kết nối hạ tầng và bảo vệ chủ động. (Đồ họa: AI)
Bên cạnh V2X, hệ thống cuộc gọi khẩn cấp tự động (eCall), trang bị đã bắt buộc trên ô tô mới tại Liên minh châu Âu từ năm 2018, sẽ giúp rút ngắn thời gian cứu nạn trong “giờ vàng”. Ngay khi va chạm làm bung túi khí, xe tự động kết nối tới trung tâm cấp cứu, gửi kèm tọa độ GPS và số lượng dây an toàn đang cài để lực lượng cứu hộ tiếp cận ngay cả khi người trên xe bất tỉnh vào ban đêm.
Tuy nhiên, việc phổ cập các công nghệ phòng ngừa tai nạn này tại Việt Nam hiện đối mặt với bốn rào cản lớn.
Đầu tiên là giá thành do chi phí cụm cảm biến ADAS khiến nhiều người mua xe phổ thông cỡ nhỏ hoặc xe dịch vụ vẫn chọn phiên bản tiêu chuẩn đã bị cắt giảm trang bị an toàn để tiết kiệm chi phí ban đầu.
Tiếp đến là thiếu tiêu chuẩn bắt buộc. Tại châu Âu hay Mỹ, phanh khẩn cấp tự động, giữ làn đường, eCall trên ô tô mới và phanh ABS trên xe máy trên 125 phân khối đã được đưa vào lộ trình bắt buộc (Tổ chức Euro NCAP hiện yêu cầu xe thử nghiệm phải có đầy đủ ADAS mới được xét chấm 5 sao).
Trong khi đó, các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) tại Việt Nam mới quy định các tiêu chuẩn an toàn cơ bản, việc trang bị công nghệ chủ động vẫn phụ thuộc vào từng hãng xe.

Chi phí sửa chữa cao và chưa có quy chuẩn cụ thể là một số rào cản trong việc phổ cập và áp dụng công nghệ an toàn tương tự châu Âu lên các mẫu xe được kinh doanh tại Việt Nam. (Ảnh: Euro NCAP)
Hai rào cản còn lại nằm ở tính liên thông dữ liệu và cơ cấu phương tiện. Dữ liệu từ trạm thu phí, camera cao tốc, thiết bị giám sát hành trình và bản đồ số hiện vẫn nằm ở các hệ thống riêng lẻ, chưa thể truyền cảnh báo trực tiếp lên màn hình của mọi phương tiện.
Trải nghiệm trên nhiều cung đường cho thấy, con người luôn có giới hạn về tầm nhìn và phản xạ. Một tài xế cần trung bình 1-1,5 giây để nhận diện nguy hiểm và đạp phanh. Ở tốc độ 80-100 km/h, xe có thể tiếp tục di chuyển thêm 30-40 m trước khi phanh.
Trong khi nhiều vụ tai nạn bắt nguồn từ lỗi chủ quan như chạy quá tốc độ, chuyển làn thiếu quan sát, không giữ khoảng cách hoặc buồn ngủ, công nghệ an toàn chủ động có thể hỗ trợ phát hiện nguy cơ và can thiệp kịp thời. Tuy nhiên, chi phí và việc thiếu quy chuẩn bắt buộc vẫn là những rào cản phổ cập.
Việc xây dựng lộ trình trang bị công nghệ an toàn chủ động trên xe mới, kết hợp chính sách ưu đãi thuế, phí và bảo hiểm, là những giải pháp cần được xem xét nhằm thúc đẩy phổ cập công nghệ, góp phần giảm thiểu tai nạn giao thông.
Theo số liệu từ Cục Thống kê (Bộ Tài chính), trong 10 tháng đầu năm 2026, toàn quốc xảy ra 12.815 vụ tai nạn giao thông, làm chết 7.886 người và bị thương 7.485 người. Dù số vụ, số người chết và số người bị thương đều giảm lần lượt 16,9%, 10% và 26,3% so với cùng kỳ năm 2025, nhưng tính bình quân mỗi ngày trên cả nước vẫn xảy ra 42 vụ tai nạn, làm 26 người chết và 25 người bị thương.










