Xuất bản ngày 15/11/2026 10:32 PM

Gỡ rào cản công nghệ, tiếp sức doanh nghiệp vừa và nhỏ

Đỗ Huệ
Đỗ Huệ
(VTC News) -

Từ hỗ trợ ứng dụng AI đến kết nối chuyên gia, nguồn lực, Bộ KH&CN đang triển khai loạt giải pháp giúp doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) đổi mới công nghệ, chuyển đổi số.

Nhà nước cùng doanh nghiệp giải bài toán công nghệ

Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những động lực quan trọng thúc đẩy phát triển đất nước. Trong định hướng này, doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm, là chủ thể tiếp nhận, ứng dụng và đưa các kết quả nghiên cứu vào sản xuất, kinh doanh.

Tuy nhiên, với doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME), việc tiếp cận công nghệ mới vẫn là bài toán không dễ giải. Phần lớn đơn vị có quy mô vốn, nhân lực hạn chế, chưa đủ điều kiện đầu tư đội ngũ nghiên cứu, phát triển phần mềm hoặc triển khai các giải pháp công nghệ chuyên sâu.

Tại phiên chất vấn Quốc hội ngày 12/11, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ (KH&CN) Vũ Hải Quân thẳng thắn chỉ ra một trong những rào cản lớn của nhóm doanh nghiệp này: “Doanh nghiệp vừa và nhỏ không có đội ngũ để phát triển phần mềm, họ cũng không có tiền để trả lương đầu tư cho việc ứng dụng công nghệ số. Nhà nước phải cùng họ làm”.

Từ thực tế đó, Bộ KH&CN đang thí điểm mô hình hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để nâng cao năng suất và chất lượng. Trong đó cơ quan quản lý đóng vai trò kết nối doanh nghiệp có bài toán cần giải quyết với các trường đại học, tổ chức nghiên cứu và đội ngũ chuyên gia có năng lực triển khai.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết: “Nếu như doanh nghiệp có một bài toán, một vấn đề có thể cải tiến được, có thể dùng trí tuệ nhân tạo nhưng lại không có người làm; nếu như có tổ chức, trường đại học có nguồn nhân lực triển khai ứng dụng AI, thì Bộ KH&CN đứng ở giữa sẽ cung cấp một khoản kinh phí tối đa đến 3 tỷ đồng để chuyên gia, các nhà khoa học đến để phát triển bài toán của doanh nghiệp, đưa ứng dụng AI vào”.

Theo Bộ trưởng, đây là một trong những cách làm nhằm đưa khoa học, công nghệ đến gần hơn với hoạt động sản xuất, kinh doanh, thay vì để doanh nghiệp tự tìm kiếm giải pháp trong điều kiện hạn chế về nhân lực và tài chính.

Khi triển khai tại địa phương, Bộ cũng khuyến khích mỗi tỉnh lựa chọn từ 3-5 doanh nghiệp có tiềm năng để tập trung hỗ trợ ứng dụng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Cách tiếp cận này gắn với yêu cầu của Nghị quyết 57 về phát huy vai trò chủ thể của doanh nghiệp trong đổi mới sáng tạo. Nhà nước không làm thay doanh nghiệp mà tạo cơ chế, kết nối chuyên gia và hỗ trợ nguồn lực để các đơn vị giải quyết những vấn đề cụ thể. Qua đó, hoạt động hỗ trợ được định hướng xuất phát từ nhu cầu thực tế, có mục tiêu cải tiến và kết quả có thể đánh giá.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân trình bày trước Quốc hội.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân trình bày trước Quốc hội.

Bên cạnh mô hình thí điểm hỗ trợ AI, Bộ KH&CN cũng xác định hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng công nghệ số, nâng cao năng lực chuyển đổi số là một trong những hướng đi quan trọng.

Chương trình phát triển kinh tế số được thí điểm tại Thái Nguyên, Bắc Ninh, Đà Nẵng và Đồng Nai, tập trung vào hộ kinh doanh, doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa đang ghi nhận những kết quả tích cực thời gian gần đây.

Cùng với đó, hoạt động đào tạo, nâng cao năng lực số để doanh nghiệp có thể lựa chọn và sử dụng công nghệ phù hợp với quy mô, lĩnh vực hoạt động cũng đang được Bộ thúc đẩy triển khai rộng rãi trong cả nước.

Nhận diện điểm nghẽn từ thực tiễn doanh nghiệp

Để chính sách hỗ trợ đi vào thực chất, việc nhận diện đúng khó khăn của doanh nghiệp là yêu cầu quan trọng. Tại Phiên đặt hàng nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo từ nhu cầu doanh nghiệp do Sở KH&CN Hà Nội tổ chức ngày 25/9, GS.TS. Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp vừa và nhỏ Hà Nội (HANOISME), cho rằng nâng cao năng suất không chỉ phụ thuộc vào vốn và lao động mà còn cần công nghệ phù hợp, phương thức tổ chức công việc hiệu quả.

Theo ông, các điểm nghẽn của doanh nghiệp SME xuất hiện ngay trong hoạt động vận hành hằng ngày. Dữ liệu đơn hàng, hàng tồn kho còn phân tán; máy móc qua nhiều thế hệ chưa được tích hợp cảm biến; người lao động thiếu kỹ năng số; chi phí đo lường năng lượng còn là trở ngại. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng gặp khó khi tiếp cận chuỗi cung ứng, nguồn tài chính và đưa kết quả nghiên cứu từ phòng thí nghiệm vào nhà xưởng.

Từ thực tế này, việc hỗ trợ cần đi vào đúng công đoạn doanh nghiệp đang gặp khó, thay vì chỉ dừng ở cung cấp công nghệ hoặc thiết bị.

Những vấn đề trên cho thấy khoảng cách giữa khả năng cung cấp công nghệ và năng lực tiếp nhận của doanh nghiệp vẫn cần được thu hẹp. Với SME, giải pháp không nhất thiết phải là những hệ thống đắt tiền, phức tạp mà cần bắt đầu từ nhu cầu cụ thể, phù hợp với điều kiện nhân lực, tài chính và dữ liệu hiện có.

GS.TS. Mạc Quốc Anh phát biểu về những điểm nghẽn về khoa học công nghệ đối với các doanh nghiệp SME.

GS.TS. Mạc Quốc Anh phát biểu về những điểm nghẽn về khoa học công nghệ đối với các doanh nghiệp SME.

Kết nối nhà khoa học, doanh nghiệp để SME tiếp cận công nghệ mới

Theo GS.TSKH. Hồ Tú Bảo, Giám đốc Phòng thí nghiệm Khoa học dữ liệu, Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán (VIASM), khi AI và các công nghệ mới phát triển nhanh, SME thường gặp khó khăn trong lựa chọn giải pháp, tổ chức triển khai và khai thác hiệu quả. Vì vậy, hỗ trợ nhóm doanh nghiệp này không chỉ dừng ở đào tạo nhân lực mà cần đưa kiến thức, kỹ năng vào hoạt động sản xuất, kinh doanh.

“Mong muốn của chúng tôi là tìm ra một giải pháp ‘cầm tay chỉ việc’ cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ”, GS.TSKH. Hồ Tú Bảo chia sẻ.

Ông đề xuất phương pháp giải quyết vấn đề gồm bốn bước: Bài toán - Dữ liệu - Phương pháp AI - Công cụ. Theo ước tính, có khoảng gần 40 bài toán tiêu biểu trong sáu lĩnh vực hoạt động của doanh nghiệp, gồm tài chính, sản xuất, tiếp thị, bán hàng, nhân sự và khách hàng. Với từng bài toán, doanh nghiệp được hướng dẫn xác định dữ liệu cần thu thập, lựa chọn phương pháp AI và công cụ phù hợp để triển khai.

Cách tiếp cận này hướng đến nhiều quy mô doanh nghiệp. Với hộ kinh doanh và đơn vị rất nhỏ, công cụ được thiết kế đơn giản để sử dụng trên điện thoại, hỗ trợ theo dõi bán hàng, thu chi và kết quả kinh doanh hằng ngày. Với doanh nghiệp lớn hơn, phân tích dữ liệu giúp nhà quản lý nhận diện vấn đề và có thêm căn cứ đưa ra quyết định.

Đổi mới công nghệ và chuyển đổi số phải đặt doanh nghiệp, bao gồm các SME vào trung tâm. (Ảnh: AI)

Đổi mới công nghệ và chuyển đổi số phải đặt doanh nghiệp, bao gồm các SME vào trung tâm. (Ảnh: AI)

Từ định hướng của Nghị quyết 57 đến các mô hình hỗ trợ cụ thể, điểm chung là đưa doanh nghiệp vào vị trí trung tâm của quá trình đổi mới công nghệ. Khi Nhà nước tạo điều kiện về cơ chế và nguồn lực, nhà khoa học tham gia giải quyết bài toán thực tế, còn doanh nghiệp chủ động tiếp nhận, ứng dụng và đối ứng nguồn lực, kết quả nghiên cứu sẽ có thêm cơ hội đi vào sản xuất, kinh doanh. Đây cũng là cơ sở để khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thực sự đóng góp vào nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của doanh nghiệp.

Nhận tin VTC News trên Google
Thêm VTC News làm nguồn ưu tiên để thấy tin tức mới thường xuyên hơn trên Google.
Theo dõi
Bình luận
paper plane
vtcnews.vn
Cùng chuyên mục