Du lịch mở lối cho đặc sản OCOP Lào Cai vươn xa

Đưa đặc sản bản địa vào hành trình trải nghiệm

Thay vì chỉ tham quan cảnh đẹp, ngày càng nhiều du khách khi đến với Lào Cai có xu hướng tìm kiếm những trải nghiệm gắn với văn hóa và đời sống bản địa. Tại xã Bản Liền, những đồi chè Shan tuyết cổ thụ không chỉ là tư liệu sản xuất của người dân mà còn trở thành một phần trong sản phẩm du lịch cộng đồng. Từ cây chè gắn bó qua nhiều thế hệ, người dân từng bước phát triển các hoạt động trải nghiệm, giới thiệu quy trình sản xuất và đưa sản phẩm trà đến gần hơn với du khách.

Theo anh Phạm Quang Thận, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc Hợp tác xã chè Bản Liền, việc áp dụng quy trình sản xuất hữu cơ và kết nối với thị trường đã tạo chuyển biến trong tiêu thụ sản phẩm. Anh cho biết sản phẩm chè của hợp tác xã hiện được tiêu thụ thuận lợi hơn so với trước. Không chỉ bán sản phẩm sau chế biến, các cơ sở làm du lịch tại Bản Liền còn đưa cây chè và nghề làm chè vào hoạt động trải nghiệm. Du khách có thể tham gia hái chè, tìm hiểu cách sao chè thủ công, thưởng thức trà và mua sản phẩm về làm quà.

Chị Vàng Thị Thông, người làm du lịch cộng đồng tại Bản Liền, cho biết cơ sở lưu trú của chị kết hợp giới thiệu sản phẩm địa phương trong quá trình phục vụ khách. Theo đó, du lịch và sản xuất nông nghiệp không tách rời mà hỗ trợ lẫn nhau: sản phẩm bản địa tạo thêm nội dung trải nghiệm, trong khi du khách trở thành nhóm khách hàng trực tiếp của người sản xuất. Cách làm này mở ra hướng khai thác giá trị cho nông sản địa phương. Thay vì chỉ bán nguyên liệu hoặc sản phẩm qua các kênh trung gian, người dân có thêm cơ hội giới thiệu câu chuyện sản phẩm, quy trình sản xuất và đặc trưng văn hóa tới người mua.

Du lịch trở thành kênh tiêu thụ đặc sản địa phương

Lợi thế của du lịch đối với sản phẩm OCOP không chỉ nằm ở lượng khách đến tham quan mà còn ở khả năng tạo ra nhu cầu mua sắm ngay tại điểm đến. Tại những địa bàn có hoạt động du lịch phát triển như Sa Pa, Bắc Hà và các khu vực có thế mạnh về du lịch cộng đồng, sản phẩm nông nghiệp, thực phẩm chế biến và hàng thủ công truyền thống có thêm cơ hội tiếp cận người tiêu dùng.

Các điểm giới thiệu, bán sản phẩm OCOP tại khu du lịch giúp rút ngắn khoảng cách giữa cơ sở sản xuất và khách hàng. Với du khách, những sản phẩm mang đặc trưng địa phương không đơn thuần là món hàng lưu niệm. Chúng còn gắn với trải nghiệm về văn hóa, ẩm thực và đời sống của cộng đồng dân cư tại điểm đến. Đây là lợi thế mà các sản phẩm sản xuất đại trà khó có được.

Tại Lào Cai, những sản phẩm như chè Shan tuyết Bản Liền, quế Văn Bàn, chè Bảo Yên và các sản phẩm dược liệu đang góp phần tạo nên sự đa dạng cho nhóm đặc sản địa phương. Khi được đầu tư về chất lượng, bao bì, nhãn mác và truy xuất nguồn gốc, các sản phẩm có thêm điều kiện tiếp cận những kênh phân phối chuyên nghiệp hơn.

Không dừng ở việc bán hàng trực tiếp, một số cơ sở sản xuất còn chú trọng chế biến sâu nhằm gia tăng giá trị nông sản. Trại cá hồi Thức Mai của hộ kinh doanh Lê Trung Thức là một ví dụ về hướng khai thác nguồn nguyên liệu đặc trưng vùng cao để phát triển các sản phẩm chế biến, phục vụ nhu cầu tiêu dùng và ẩm thực tại địa phương. Việc kết nối sản xuất với dịch vụ du lịch vì vậy không chỉ tạo thêm điểm bán hàng mà còn đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng sản phẩm, bảo đảm nguồn cung và xây dựng thương hiệu. Đây là những yếu tố quan trọng để đặc sản địa phương có thể duy trì sức cạnh tranh sau khi du khách rời điểm đến.

Mở rộng thị trường, tránh phụ thuộc vào khách du lịch

Du lịch có thể tạo đầu ra trực tiếp cho sản phẩm OCOP, nhưng đây không phải kênh tiêu thụ duy nhất. Nếu chỉ phụ thuộc vào lượng khách đến địa phương, hoạt động sản xuất vẫn có nguy cơ chịu tác động bởi tính mùa vụ, biến động thị trường và sức mua tại các điểm du lịch. Bài toán đặt ra với các chủ thể OCOP là chuyển từ bán hàng tại chỗ sang xây dựng hệ thống phân phối rộng hơn. Muốn vậy, sản phẩm cần đáp ứng yêu cầu về chất lượng ổn định, an toàn thực phẩm, mẫu mã, khả năng truy xuất nguồn gốc và năng lực cung ứng.

Đây cũng là những nội dung được ngành công thương Lào Cai xác định trong định hướng hỗ trợ các chủ thể sản xuất. Ông Trịnh Văn Thành, Phó Giám đốc Sở Công Thương Lào Cai, cho biết thời gian tới địa phương tiếp tục chú trọng quản lý chất lượng, hỗ trợ hoàn thiện mẫu mã, tiêu chuẩn an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc, đồng thời hướng tới đưa sản phẩm OCOP vào hệ thống siêu thị, trung tâm thương mại và các chuỗi phân phối hiện đại trên phạm vi cả nước.

Thực tế cho thấy, với 838 hợp tác xã nông nghiệp và hơn 600 sản phẩm OCOP đạt từ 3 đến 5 sao, Lào Cai đang sở hữu nền tảng vững chắc để phát triển kinh tế nông thôn. Du lịch đóng vai trò là bệ phóng ban đầu giúp sản phẩm tiếp cận thị trường nhanh chóng, nhưng về lâu dài, việc chuẩn hóa chất lượng và mở rộng mạng lưới phân phối chuyên nghiệp mới là chìa khóa quyết định để đặc sản Lào Cai đứng vững trên thị trường rộng lớn.