Tết Nguyên đánlà thời điểm mang ý nghĩa đặc biệt trong đời sống văn hóa tinh thần của người Việt. Bên cạnh những hoạt động chuẩn bị cho năm mới như dọn dẹp nhà cửa, mua sắm, sum họp gia đình, các nghi lễ truyền thống vẫn được nhiều gia đình gìn giữ như một cách thể hiện sự tri ân với tổ tiên và các đấng linh thiêng. Trong số đó, lễ cúng tất niên được xem là nghi thức quan trọng, đánh dấu sự khép lại của năm cũ và mở ra một chu kỳ mới.
Tuy nhiên, trong nhịp sống hiện đại, không ít gia đình băn khoăn về thời điểm thực hiện nghi lễ này, đặc biệt là câu hỏi: Cúng tất niên trước ngày ông Công ông Táo được không? Việc xác định đúng thời điểm không chỉ giúp gia chủ chủ động sắp xếp công việc mà còn tránh những lo lắng không cần thiết khi chuẩn bị cho Tết.
Nhiều gia đình băn khoăn có nên cúng tất niên trước ngày ông Công ông Táo. (Ảnh: Hương Giang)
Cúng tất niên trước ngày ông Công ông Táo được không?
Để trả lời câu hỏi trên, cần hiểu rõ ý nghĩa của từng nghi lễ. Lễ cúng ông Công ông Táo được thực hiện vào ngày 23 tháng Chạp hằng năm, với mục đích tiễn Táo quân về trời để báo cáo những việc đã diễn ra trong gia đình suốt một năm. Đây là nghi lễ mang tính biểu trưng cho sự tổng kết, phản ánh đời sống sinh hoạt của mỗi gia đình trong năm cũ.
Trong khi đó, lễ cúng tất niên lại mang ý nghĩa rộng hơn. Đây là dịp để con cháu tưởng nhớ tổ tiên, bày tỏ lòng biết ơn với các bậc tiền nhân và cầu mong một năm mới bình an, thuận lợi. Mâm cúng tất niên cũng được xem là bữa cơm đầu tiên trong chuỗi ngày Tết, nơi gia đình thỉnh mời tổ tiên, người đã khuất về cùng sum họp với con cháu. Đồng thời, đây cũng là thời điểm để các thành viên trong gia đình quây quần bên nhau, khép lại những bộn bề của năm cũ và đón chờ những hy vọng mới.
Trả lời trên báo Dân Việt, TS Trần Hữu Sơn – Phó Chủ tịch Hội Văn nghệ Dân gian Việt Nam, cho biết, bữa cơm tất niên là nghi thức mang ý nghĩa mời ông Công, ông Táo quay trở lại trần thế để tiếp tục cai quản bếp núc sau khi đã lên chầu trời vào ngày 23 tháng Chạp.
Bên cạnh đó, lễ tất niên còn là dịp để gia đình mời ông bà, tổ tiên và những người đã khuất về cùng ăn Tết. Theo chuyên gia, đây chính là biểu hiện rõ nét của sự kết nối giữa các thế hệ trong gia đình người Việt. Thông qua bữa cơm tất niên, năm cũ được tiễn đưa, năm mới được đón chào với niềm tin và kỳ vọng về những điều tốt đẹp, hanh thông.
Theo quan niệm dân gian, trong trường hợp các gia đình cần về quê sớm hoặc có kế hoạch đi du lịch, việc tổ chức lễ cúng tất niên sớm hoàn toàn có thể thực hiện. Thời điểm cúng không mang tính bắt buộc cứng nhắc mà phụ thuộc vào điều kiện và sự sắp xếp của mỗi gia đình, miễn là xuất phát từ sự thành tâm.
Thông thường, các gia đình có thể tiến hành cúng tất niên từ ngày 23 tháng Chạp trở đi, sau khi đã hoàn tất lễ tiễn ông Công ông Táo. Lễ cúng tất niên thường được tổ chức vào chiều hoặc tối ngày cuối cùng của năm Âm lịch, tức ngày 30 tháng Chạp. Năm Bính Ngọ là năm không có ngày 30 Tết, vì vậy các gia đình có thể tiến hành cúng tất niên vào ngày 29 tháng Chạp.
Dù tổ chức sớm, mâm cúng vẫn cần được chuẩn bị đầy đủ, trang trọng để thể hiện sự tri ân đối với tổ tiên và các vị thần linh, đồng thời gửi gắm mong muốn về một năm mới an lành.
Với những gia đình bận rộn vì công việc, việc tổ chức lễ tất niên sớm hơn vẫn được chấp nhận. Nhìn chung, thời điểm phù hợp nhất để cúng tất niên vẫn là hai ngày cuối cùng của năm cũ. Theo quan niệm dân gian, việc cúng tất niên trước ngày ông Công ông Táo thường không được khuyến khích.
Gợi ý mâm cỗ cúng tất niên. (Ảnh: Hương Giang)
Cúng tất niên năm 2026 vào ngày nào, giờ nào?
Theo lịch Âm – Dương, năm 2026, các gia đình thường sẽ tiến hành lễ cúng tất niên và đón Giao thừa vào ngày 29 tháng Chạp, tương ứng với ngày 16/02/2026 dương lịch.
Theo sách “Lịch âm dương cát tường năm Bính Ngọ 2026” của tác giả Cao Minh, do Nhà xuất bản Hồng Đức phát hành, một số ngày được xem là phù hợp để cúng tất niên trong năm 2026 như sau:
Ngày 29 tháng Chạp (16/2 Dương lịch)
- Giờ Thìn (7h – 9h)
- Giờ Tỵ (9h – 11h)
- Giờ Thân (15h – 17h)
- Giờ Dậu (17h – 19h)
Ngày 28 tháng Chạp (15/2 Dương lịch)
- Giờ Thìn (7h – 9h)
- Giờ Tỵ (9h – 11h)
Ngày 26 tháng Chạp (13/2 Dương lịch)
- Giờ Thìn (7h – 9h)
- Giờ Ngọ (11h – 13h)
- Giờ Mùi (13h – 15h)
Ngày 27 tháng Chạp (14/2 Dương lịch)
- Giờ Tỵ (9h – 11h)
- Giờ Thân (15h – 17h)
Việc lựa chọn thời điểm cúng tất niên hiện nay chủ yếu mang ý nghĩa văn hóa, giúp các gia đình duy trì truyền thống và tạo không khí sum vầy trước thềm năm mới. Quan trọng hơn cả vẫn là sự chuẩn bị chu đáo, tinh thần hướng về gia đình và những giá trị tốt đẹp được gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Bình luận