Lễ cúng ông Công ông Táo từ lâu đã trở thành một nghi lễ quen thuộc trong đời sống văn hóa của người Việt mỗi dịp cuối năm. Diễn ra vào ngày 23 tháng Chạp Âm lịch, nghi lễ này mang ý nghĩa tiễn Táo quân về chầu trời, báo cáo những việc lớn nhỏ trong gia đình suốt một năm đã qua, đồng thời khép lại năm cũ để chuẩn bị đón Tết Nguyên đán.
Theo lịch vạn niên, Tết ông Công ông Táo năm 2026, tức ngày 23 tháng Chạp năm Ất Tỵ, rơi vào thứ Ba, ngày 10/2/2026 Dương lịch. Điều này khiến nhiều gia đình quan tâm đến việc nên tiến hành lễ cúng vào ngày nào, giờ nào để thuận tiện, đúng phong tục và phù hợp với nhịp sống hiện đại.
Cúng ông Công ông Táo là nghi lễ truyền thống trước Tết Nguyên đán. (Ảnh: Nguyễn Hồng Thúy)
Nên cúng ông Công ông Táo 2026 vào ngày nào, giờ nào?
Theo quan niệm dân gian được lưu truyền từ lâu, lễ cúng ông Công ông Táo nên được thực hiện và hoàn tất trước 12 giờ trưa ngày 23 tháng Chạp. Lý do là bởi sau thời điểm này, các Táo quân được cho là đã rời trần gian để lên thiên đình thực hiện việc tâu trình với Ngọc Hoàng.
Vì vậy, nhiều gia đình thường lựa chọn các khung giờ buổi sáng để tiến hành nghi lễ. Trong đó, giờ Thìn (7h – 9h) và giờ Tỵ (9h – 11h) là hai khoảng thời gian được ưu tiên, bởi đây được xem là thời điểm khởi đầu thuận lợi, mang ý nghĩa cát lành, phù hợp cho các nghi lễ mang tính tổng kết và chuyển giao.
Theo nội dung trong cuốn “Lịch âm dương cát tường năm Bính Ngọ 2026” của tác giả Cao Minh, do Nhà xuất bản Hồng Đức phát hành, những ngày và khung giờ được đánh giá là phù hợp để cúng ông Công ông Táo trong năm 2026 bao gồm:
Ngày 21 tháng Chạp (Chủ nhật, 8/2/2026):
- Giờ Thìn (07h – 09h)
- Giờ Ngọ (11h – 13h)
Ngày 22 tháng Chạp (thứ Hai, 9/2/2026):
- Giờ Thìn (07h – 09h)
- Giờ Tỵ (09h – 11h)
- Giờ Mùi (13h – 15h)
- Giờ Tuất (19h – 21h)
Ngày 23 tháng Chạp (thứ Ba, 10/2/2026):
- Giờ Mão (05h – 07h)
- Giờ Thìn (07h – 09h)
- Giờ Tỵ (09h – 11h)
Trong trường hợp không thể sắp xếp đúng các khung giờ nêu trên, gia chủ hoàn toàn có thể cúng vào thời điểm phù hợp nhất với điều kiện sinh hoạt của gia đình. Trên thực tế, nghi lễ cúng ông Công ông Táo không đặt nặng yếu tố giờ giấc một cách cứng nhắc, mà đề cao sự chuẩn bị chu đáo, nghiêm túc và thái độ trân trọng của người thực hiện.
Gia chủ có thể cúng vào thời điểm phù hợp nhất với điều kiện sinh hoạt của gia đình. (Ảnh: Nguyễn Hồng Thúy)
Có thể cúng ông Táo từ ngày 21 tháng Chạp hay không?
Nhiều nhà nghiên cứu văn hóa và chuyên gia phong tục cho rằng, lễ cúng ông Công ông Táo hoàn toàn có thể linh hoạt về thời gian, tùy theo hoàn cảnh cụ thể của mỗi gia đình. Gia chủ có thể tiến hành lễ cúng sớm hơn 1–2 ngày, tức từ ngày 21 hoặc 22 tháng Chạp, miễn là nghi lễ được thực hiện trước thời điểm các Táo lên thiên đình.
Tuy nhiên, theo quan niệm truyền thống, không nên cúng muộn hơn 23 giờ ngày 23 tháng Chạp. Dân gian quan niệm rằng mỗi năm chỉ có một ngày Ngọc Hoàng mở triều để nghe Táo quân báo cáo. Nếu Táo quân lên quá muộn sẽ không kịp dự buổi thiết triều, còn nếu lên quá sớm thì cũng phải chờ đến đúng ngày. Do đó, việc cúng sau thời điểm này được xem là không còn phù hợp với ý nghĩa nguyên bản của nghi lễ.
Vì vậy, trong trường hợp bận rộn vì công việc, học tập hoặc các lý do khách quan khác, các gia đình vẫn có thể yên tâm tiến hành lễ cúng trước ngày 23 tháng Chạp, miễn là không để quá muộn so với mốc thời gian nêu trên.
Văn khấn cúng ông Công ông Táo
Dưới đây là văn khấn ông Công ông Táo được biên soạn theo sách "Tục thờ cúng của người Việt" - GS.TS Ngô Đức Thịnh, NXB Khoa học Xã hội
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Con kính lạy ngài Đông Trù Tư Mệnh Táo Phủ Thần Quân.
Hôm nay là ngày 23 tháng Chạp, năm Ất Tỵ.
Tín chủ (chúng) con là: [Họ và tên gia chủ]
Ngụ tại: [Địa chỉ đầy đủ]
Nay nhân ngày Táo Quân về chầu Thiên đình, tín chủ con thành tâm sắm sửa hương hoa, lễ vật, cơm canh, trà rượu dâng lên trước án, kính cẩn tâu trình.
Nghĩ rằng: Trong năm qua, gia đạo nhờ ơn Táo Quân phù hộ được bình an. Nay đến ngày 23, ngài phải về Thiên đình tấu trình Ngọc Hoàng Thượng Đế những việc lớn nhỏ trong gia đình con.
Cúi xin Tôn Thần gia ân:
- Phù hộ toàn gia, già trẻ lớn bé bình an, mạnh khỏe.
- Che chở tai qua nạn khỏi, điều lành đưa tới, điều dữ đưa đi.
- Gia đạo hưng long, làm ăn phát đạt, vạn sự hanh thông.
Chúng con lễ bạc tâm thành, kính dâng Tôn Thần. Cúi xin Tôn Thần phù hộ độ trì.
Tín chủ con xin dâng:
- Mũ Táo Quân (2 ông 1 bà)
- Cá chép để ngài lên chầu Thiên đình
- Vàng bạc tiền mã
Kính cáo Tôn Thần, cúi xin chứng giám.
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Gợi ý mâm lễ cúng ông Công ông Táo
Bên cạnh thời gian thực hiện nghi lễ, việc chuẩn bị mâm cúng cũng là điều được nhiều gia đình quan tâm. Theo phong tục truyền thống, mâm cúng ông Công ông Táo thường gồm hai phần chính: lễ vật và mâm cỗ cúng.
Lễ vật
Lễ vật phổ biến nhất là mũ ông Công ông Táo, gồm ba chiếc: hai mũ dành cho Táo ông và một mũ dành cho Táo bà. Mũ của Táo ông có hai cánh chuồn, trong khi mũ của Táo bà không có cánh. Trên mũ thường gắn gương tròn nhỏ và được trang trí bằng kim tuyến nhiều màu sắc. Lễ vật còn có hia ông Táo và một ít vàng mã tượng trưng.
Ngoài ra, cá chép cũng là lễ vật quan trọng, được xem là phương tiện để ông Công ông Táo lên trời. Tùy theo phong tục từng vùng, cá chép có thể là cá sống để phóng sinh hoặc cá chép giấy.
Các lễ vật khác thường bao gồm:
- Một mâm ngũ quả
- Một ấm trà sen
- Ba chén rượu
- Một quả cau, lá trầu
- Hoa tươi
- Một đĩa gạo và một đĩa muối
Sau khi hoàn tất lễ cúng ngày 23 tháng Chạp, các đồ vàng mã như mũ, áo, hia sẽ được hóa cùng với bài vị cũ. Sau đó, gia đình lập bài vị mới cho Táo quân để sử dụng trong năm tiếp theo.
Gợi ý mâm lễ cúng ông Công ông Táo. (Ảnh: Nguyễn Hồng Thúy)
Mâm cỗ cúng ông Táo
Tùy theo điều kiện kinh tế và phong tục từng gia đình, mâm cỗ cúng ông Công ông Táo có thể là mâm cỗ mặn hoặc mâm cỗ chay.
Mâm cỗ mặn truyền thống thường gồm:
- Một con gà trống luộc cánh tiên, ngậm hoa (có thể thay bằng thịt heo luộc hoặc vịt quay)
- Một bát canh mọc hoặc canh măng
- Một đĩa xào thập cẩm
- Một đĩa giò, chả rán hoặc thịt đông
- Một đĩa xôi gấc
- Một đĩa chè kho
Nhiều gia đình chỉ chuẩn bị lễ đơn giản gồm trà, bánh, kẹo với mong muốn Táo quân “ngọt giọng” khi tâu trình, không nhất thiết phải bày biện mâm cỗ cầu kỳ.
So với trước đây, mâm cỗ cúng ông Công ông Táo ngày nay đã được giản lược đáng kể, phù hợp hơn với nhịp sống hiện đại. Tuy nhiên, dù đơn giản hay đầy đủ, nghi lễ vẫn cần được thực hiện một cách trang nghiêm, gọn gàng và chu đáo.
Điều quan trọng nhất của lễ cúng không nằm ở số lượng hay hình thức lễ vật, mà ở thái độ trân trọng truyền thống và ý thức gìn giữ nét đẹp văn hóa gia đình. Một mâm cúng sạch sẽ, ngăn nắp, được chuẩn bị cẩn thận chính là cách để mỗi gia đình gửi gắm mong ước về một năm mới bình an, thuận lợi và đủ đầy.
Bình luận