Chuyển hồ sơ sang công an nếu có hành vi cố ý làm sai quan trắc môi trường

Thông tin từ Văn phòng UBND TP Hải Phòng cho biết, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Lê Anh Quân vừa chỉ đạo tăng cường rà soát, kiểm tra, giám sát các hệ thống quan trắc tự động nước thải, khí thải trên địa bàn thành phố.

Theo đó, Phó Chủ tịch Thường trực UBND Thành phố giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì cùng Ban Quản lý Khu kinh tế, Sở Khoa học và Công nghệ, Công an thành phố và các cơ quan, đơn vị liên quan khẩn trương tổ chức rà soát, kiểm tra các hệ thống quan trắc nước thải, khí thải tự động, liên tục trên địa bàn thành phố.

Các cơ sở thực hiện kiểm tra bằng chất chuẩn còn hạn sử dụng, được liên kết chuẩn theo quy định về đo lường; đánh giá độ chính xác của hệ thống quan trắc tự động, liên tục; ghi nhận đầy đủ sai số và xử lý theo quy định tại Điều 35 và Điều 38 Thông tư số 10/2021/TT-BTNMT ngày 30/6/2021 của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường.

Thực hiện kiểm soát chất lượng và đánh giá độ chính xác tương đối (RA) của hệ thống: Xem xét, lựa chọn một số cơ sở có quy mô lớn, nguy cơ ô nhiễm cao để thực hiện quan trắc đối chứng; phối hợp với tổ chức độc lập có đủ năng lực để đánh giá độ chính xác tương đối (RA) theo quy định tại Khoản 6 Điều 35 và Khoản 6 Điều 38 Thông tư số 10/2021/TT-BTNMT.

Trường hợp sai lệch vượt ngưỡng quy định thì tạm dừng việc công nhận dữ liệu; yêu cầu hiệu chỉnh toàn bộ hệ thống theo quy định và ghi lại hệ số chuyển đổi được cài đặt trong hệ thống để tiếp tục quản lý. Mọi thay đổi liên quan tới các hệ số cài đặt trên thiết bị phải được cơ sở báo cáo cho Sở Nông nghiệp và Môi trường để theo dõi, quản lý.

Cùng với đó, các cơ quan chức năng liên quan của thành phố kiểm tra nhật ký vận hành, nhật ký thiết bị (event log) để phát hiện các thay đổi bất thường; xác định những thời điểm các hệ số chuyển đổi được điều chỉnh; làm rõ, phân biệt việc hiệu chỉnh hệ số kỹ thuật để bù trừ sai lệch điểm zero/span sau khi kiểm định, hiệu chuẩn với hành vi cố tình cài đặt hệ số nhằm làm sai lệch dữ liệu.

Kiểm soát chặt quyền quản trị và bảo mật hệ thống nhận, truyền và quản lý dữ liệu (data logger). Sở Nông nghiệp và Môi trường trực tiếp quản lý tài khoản quản trị cao nhất (Admin, Master, Supervisor…) của thiết bị data logger theo đúng quy định tại Điều 39 Thông tư số 10/2021/TT-BTNMT.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Hải Phòng yêu cầu tăng cường an ninh, niêm phong và giám sát hệ thống: Kiểm tra việc niêm phong các cổng kết nối của thiết bị theo quy định.

Rà soát hệ thống camera tại hệ thống quan trắc của cơ sở, bảo đảm có camera phía bên trong nhà trạm để quan sát bộ điều khiển (data controller) của thiết bị phục vụ mục tiêu an ninh cho nhà trạm theo đúng quy định tại Điều 33 và Điều 36 của Thông tư số 10/2021/TT-BTNMT; dữ liệu camera phải được lưu tối thiểu 3 tháng và truyền về Sở Nông nghiệp và Môi trường để phục vụ đối chiếu khi cần thiết.

Kiểm tra các đường ống thải và ống dẫn mẫu; trực tiếp kiểm tra thực địa ống dẫn dòng thải và đường ống dẫn mẫu từ điểm lấy mẫu về buồng phân tích; kiên quyết xử lý theo quy định nếu phát hiện các hành vi cố tình pha loãng mẫu, can thiệp dòng thải, lắp đặt hệ thống bypass hoặc đường ống ngầm không đúng quy định.

Kiểm tra chuyên sâu thiết bị trong trường hợp cần thiết đối với một số cơ sở, có thể phối hợp với các đơn vị có chức năng kiểm định, hiệu chuẩn để kiểm tra các đầu đo cảm biến (sensor) và thiết bị phân tích; bảo đảm không để xảy ra việc can thiệp kỹ thuật; ngăn chặn việc bơm khí trơ hoặc chất khác vào buồng phân tích để làm sai lệch kết quả đo.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố yêu cầu trường hợp phát hiện hành vi cố ý gian lận, làm sai lệch dữ liệu, đề nghị xử lý nghiêm theo quy định pháp luật, chuyển hồ sơ sang cơ quan công an nếu có dấu hiệu tội phạm.

Mới đây, Cơ quan CSĐT Bộ Công an đã khởi tố 74 bị can liên quan đến sai phạm trong hoạt động quan trắc môi trường xảy ra tại nhiều tỉnh, thành trên cả nước. Các bị can thuộc 59 doanh nghiệp có hoạt động xả thải và lắp đặt hệ thống quan trắc, trong đó có cả cán bộ, lãnh đạo thuộc cơ quan quản lý Nhà nước về môi trường.

Các nhà máy như Nhiệt điện Quảng Ninh, Nhiệt điện Hải Phòng, Nhiệt điện Thái Bình 2 hay các công ty nhôm, thép, các công ty môi trường là những đơn vị lớn phát ra khí thải, nước thải. Theo quy định, các cơ sở này phải lắp đặt hệ thống quan trắc tự động tại nguồn xả thải để theo dõi liên tục và truyền dữ liệu về cơ quan quản lý.

Tuy nhiên, các chỉ số về môi trường khi được truyền về Sở Nông nghiệp và Môi trường lại bị can thiệp, chỉnh sửa tinh vi.

Dù các thiết bị quan trắc được niêm phong và có hệ thống camera giám sát, nhóm này vẫn tìm cách tác động thông qua phần mềm điều khiển từ xa. Bằng thủ đoạn này, các chỉ số ô nhiễm được điều chỉnh giảm xuống mức cho phép, khiến dữ liệu báo cáo luôn nằm trong ngưỡng quy định.

Quá trình mở rộng điều tra, lực lượng chức năng xác định có gần 160 trạm quan trắc môi trường trên cả nước bị can thiệp, chỉnh sửa số liệu. Con số này chiếm khoảng 55% tổng số trạm đang hoạt động, cho thấy phạm vi và mức độ vi phạm là rất lớn.

Lực lượng công an đang tiếp tục rà soát toàn bộ các trạm quan trắc môi trường còn lại trên cả nước với mục tiêu nâng cao hiệu quả kiểm soát ô nhiễm và bảo vệ môi trường.

Vụ án này do Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường (C05) chủ trì, phối hợp với Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra (C01) điều tra làm rõ.