Chân chưa chạm đất, đầu đã tính tiền: Nỗi mệt mỏi của người trụ cột

Anh Mạnh (43 tuổi, làm quản lý kinh doanh) vừa phải tới Phòng khám chuyên khoa Tâm thần Merak (Thụy Khuê, Hà Nội) sau nhiều tháng lo âu, mất ngủ và kiệt quệ cảm xúc. Là nguồn thu nhập duy nhất gánh vác vợ, ba con nhỏ và mẹ già mắc nhiều bệnh mạn tính, anh luôn coi chuyện tiền bạc là trách nhiệm của riêng mình. Sau 5 năm kết hôn, vợ chồng anh cố gắng mua được nhà, sắm được xe khiến nhiều người khen anh tháo vát, kiếm tiền giỏi.

Đằng sau vỏ bọc vững vàng ấy là những năm tháng anh phải âm thầm vật lộn. Anh chia sẻ, mỗi sáng thức dậy, chân chưa chạm đất, đầu óc anh dồn dập các phép tính: tiền trả góp nhà, hóa đơn, học phí, bảo hiểm.

Dù mệt mỏi vì gồng gánh, nhưng bản năng người đàn ông và tư duy “trụ cột” khiến anh không chia sẻ với vợ. Sự tự hào song hành cùng nỗi sợ hãi: “Lỡ một ngày mình không còn khả năng chu cấp thì sao?”. “Chiếc ly áp lực” cứ thế đong đầy từng ngày.

“Giọt nước tràn ly” xảy ra khi công ty thông tin tái cơ cấu. Dù vị trí chưa bị ảnh hưởng, tin đồn cắt giảm nhân sự như mồi lửa kích hoạt toàn bộ nỗi sợ hãi chôn giấu. Đêm trằn trọc đến 2 - 3 giờ sáng, ban ngày anh vội vã lao vào làm việc quá sức để chứng minh giá trị. Chính trách nhiệm gánh vác gia đình từng là động lực giờ lại trở thành nguồn cơn gây đau khổ.

Sự gồng mình quá đà khiến anh trở nên cáu gắt, kiệt quệ và sự tự trọng bị trói buộc hoàn toàn vào khả năng kiếm tiền. Chỉ đến khi những cơn hoảng loạn, đập ngực liên hồi xuất hiện ngay tại bàn làm việc, anh mới chịu đi khám và nhận chẩn đoán: Rối loạn lo âu lan tỏa kết hợp hội chứng kiệt sức.

Anh Tuấn (33 tuổi, Hà Đông, Hà Nội) là tài xế cho một cơ quan ở Cầu Giấy. Lương cứng lẫn phụ cấp vỏn vẹn 12 triệu đồng/tháng - mức thu nhập ngày càng “hụt hơi” trước đà tăng giá đắt đỏ tại thủ đô. Vợ làm may tự do, thu nhập 8 - 9 triệu/tháng.

Nguồn thu chỉ có vậy nhưng hai vợ chồng anh vẫn phải thuê nhà cùng chi phí sinh hoạt, nuôi con, ốm đau... khiến ví tiền tháng nào cũng sạch bách. Con lớn dần lên, nhà chưa biết ngày nào mới mua được, quỹ tiết kiệm dự phòng cho tương lai vẫn gần như bằng không, tất cả tạo thành sức ép đè nặng lên vai người đàn ông trẻ.

Để gánh vác, sau giờ hành chính và ngày nghỉ, anh lại bật ứng dụng chạy xe công nghệ đến tận đêm muộn. Anh luôn nơm nớp sợ xe hỏng, sợ bị phạt giao thông, bởi chỉ một rủi ro nhỏ cũng đủ khiến ngân sách gia đình âm ngay lập tức.

Làm việc mệt mỏi cùng với sự túng thiếu khiến người đàn ông vốn vui vẻ trở nên trầm lặng, mất ngủ, dễ nổi giận vô cớ. Mới đây, sau cơn hoảng loạn, hoa mắt ngay khi đang cầm lái đưa đoàn công tác đi tỉnh, anh mới chịu vào viện và nhận chẩn đoán: Rối loạn lo âu và suy nhược thần kinh nặng do căng thẳng mạn tính.

Càng cố làm chỗ dựa, đàn ông càng dễ tổn thương

Theo BS Nguyễn Mạnh Hoàn (Phòng khám chuyên khoa tâm thần Merak), trường hợp của anh Mạnh và anh Tuấn cho thấy áp lực của người đàn ông trụ cột không chỉ nằm ở gánh nặng cơm áo gạo tiền, mà còn ở tâm lý phải bảo đảm cuộc sống cho gia đình bằng mọi giá.

Với nhiều người, khả năng kiếm tiền, duy trì công việc và chu cấp cho vợ con, cha mẹ gắn liền với lòng tự trọng và giá trị bản thân. Vì vậy, khi công việc bấp bênh, thu nhập không đủ trang trải hoặc đứng trước nguy cơ mất việc, họ không chỉ lo lắng về kinh tế mà còn sợ mình không còn đủ khả năng làm chỗ dựa cho những người thân yêu.

Những nỗi lo về tiền nhà, học phí của con, chi phí sinh hoạt và tương lai gia đình có thể khiến người đàn ông luôn trong trạng thái căng thẳng, ngay cả khi đã kết thúc ngày làm việc. Họ liên tục tính toán, tìm cách tăng thu nhập, chuẩn bị cho những tình huống xấu nhất nhưng lại ít khi chia sẻ áp lực với người thân.

Khi tình trạng này kéo dài, cơ thể và tâm trí không có đủ thời gian phục hồi, dẫn đến mất ngủ, mệt mỏi, giảm tập trung, dễ cáu gắt. Một số người còn xuất hiện các triệu chứng như hồi hộp, tim đập nhanh, chóng mặt hoặc những cơn hoảng loạn. Nếu không được phát hiện và hỗ trợ kịp thời, căng thẳng kéo dài có thể làm gia tăng nguy cơ rối loạn lo âu, trầm cảm và kiệt sức.

Theo BS Hoàn, một trong những nguyên nhân áp lực trở nên nghiêm trọng là quan niệm đàn ông phải mạnh mẽ, không được than thở hay để người khác nhìn thấy sự yếu đuối. Thay vì thừa nhận mình đang quá tải, họ thường chọn cách im lặng, làm việc nhiều hơn để chứng minh năng lực và cố gắng kiểm soát mọi thứ.

Tuy nhiên, càng gồng mình, họ càng dễ rơi vào vòng luẩn quẩn của lo âu, thiếu ngủ và suy kiệt. Sự căng thẳng cũng có thể khiến họ trở nên cáu gắt, thu mình, làm ảnh hưởng đến mối quan hệ với chính những người mà họ đang cố gắng chăm lo.

Để tháo gỡ áp lực, theo bác sĩ, gia đình cần là nơi người đàn ông có thể chia sẻ khó khăn thay vì mặc định họ phải tự mình giải quyết mọi vấn đề. Việc cùng bàn bạc về thu nhập, chi tiêu, các khoản nợ và kế hoạch dự phòng giúp trách nhiệm tài chính được nhìn nhận thực tế hơn, giảm cảm giác đơn độc khi đối mặt với biến cố.

Bên cạnh đó, những biểu hiện như mất ngủ kéo dài, lo âu khó kiểm soát, cáu gắt bất thường hoặc hoảng loạn không nên bị xem nhẹ. Người gặp tình trạng này cần được thăm khám để xác định nguyên nhân và có hướng hỗ trợ phù hợp.

“Làm trụ cột không có nghĩa là phải gánh vác mọi thứ một mình. Biết chia sẻ khó khăn, nhận sự hỗ trợ từ người thân và tìm đến chuyên gia khi cần thiết không làm giảm đi trách nhiệm của người đàn ông, mà giúp họ bảo vệ sức khỏe của chính mình để có thể đồng hành cùng gia đình lâu dài”, BS Hoàn nhấn mạnh.