Bộ KH&CN thúc đẩy kết nối dữ liệu trên nền tảng số dùng chung

Một trong những trở ngại của chuyển đổi số trong cơ quan nhà nước là các hệ thống thông tin được xây dựng ở những thời điểm khác nhau, chưa kết nối đồng bộ. Dữ liệu phân tán khiến việc chia sẻ thông tin giữa các đơn vị gặp khó khăn, người dân và doanh nghiệp có thể phải cung cấp lại những thông tin đã khai báo. Trong khi đó, việc nhiều cơ quan đầu tư các hệ thống có chức năng tương tự cũng làm tăng chi phí xây dựng và vận hành.

Để khắc phục tình trạng này, ngày 24/6, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 1132/QĐ-TTg về tiêu chí và danh mục nền tảng số dùng chung quốc gia trong các cơ quan thuộc hệ thống chính trị. Văn bản xác lập danh mục 79 nền tảng, tạo cơ sở để các bộ, ngành, địa phương triển khai thống nhất, kết nối và chia sẻ dữ liệu trên phạm vi toàn quốc.

79 nền tảng số dùng chung trên toàn quốc

Theo Quyết định 1132/QĐ-TTg, danh mục nền tảng số dùng chung gồm hai nhóm. Nhóm A có 17 nền tảng dùng chung cho nhiều ngành, lĩnh vực, giải quyết các bài toán liên ngành, liên lĩnh vực và hỗ trợ kết nối dữ liệu ở cấp quốc gia. Một số nền tảng tiêu biểu gồm Cổng Dịch vụ công quốc gia, VNeID, Trục liên thông văn bản quốc gia, Nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu quốc gia, Cổng dữ liệu quốc gia và Trợ lý ảo quốc gia...

Nhóm B gồm 62 nền tảng dùng chung theo ngành, lĩnh vực, gắn với quy trình nghiệp vụ chuyên ngành và được triển khai thống nhất trên phạm vi toàn quốc. Các nền tảng thuộc nhóm này phục vụ những lĩnh vực như thuế, hải quan, đấu thầu, đăng ký doanh nghiệp, quản lý cán bộ, lao động, y tế, giáo dục và an toàn thực phẩm.

Cách phân chia này kết hợp các nền tảng dùng chung liên ngành với những nền tảng phục vụ nghiệp vụ chuyên biệt. Theo đó, nền tảng nhóm B phải có khả năng kết nối, kế thừa và sử dụng lại dịch vụ của nhóm A; không triển khai trùng lặp chức năng hoặc tách rời khỏi các nền tảng dùng chung quốc gia.

Quyết định cũng yêu cầu các nền tảng dùng chung được duy trì, vận hành, nâng cấp và cải tiến thường xuyên. Sau khi nền tảng tương ứng được đưa vào hoạt động, các cơ quan, tổ chức không đầu tư, xây dựng, mua sắm, thuê dịch vụ hoặc mở rộng những hệ thống có chức năng, mục tiêu và phạm vi sử dụng tương tự.

Ngoại lệ áp dụng với các trường hợp có yêu cầu đặc thù về quốc phòng, an ninh, cơ yếu hoặc theo quy định của pháp luật chuyên ngành.

Trong thời gian nền tảng dùng chung chưa được đưa vào vận hành theo kế hoạch được cấp có thẩm quyền phê duyệt, các cơ quan vẫn được duy trì hệ thống hiện có hoặc thuê dịch vụ để đáp ứng nhu cầu thực tiễn. Quy định này nhằm hạn chế đầu tư trùng lặp nhưng không làm gián đoạn hoạt động của các đơn vị trong giai đoạn chuyển tiếp.

Bộ KH&CN chủ quản hai nền tảng chuyên ngành

Bộ KH&CN được giao chủ trì hướng dẫn thực hiện, theo dõi, đôn đốc và đánh giá việc triển khai các nền tảng số dùng chung quốc gia. Bộ cũng có trách nhiệm rà soát, đề xuất điều chỉnh tiêu chí, danh mục khi cần thiết; tổng hợp khó khăn, vướng mắc để báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, xử lý.

Trong khi Bộ KH&CN thực hiện vai trò hướng dẫn và theo dõi chung, cơ quan chủ quản từng nền tảng chịu trách nhiệm tổ chức xây dựng, hoàn thiện và vận hành. Các đơn vị này cũng phải xác định phạm vi triển khai, đối tượng sử dụng, công bố kiến trúc và yêu cầu kết nối, tích hợp, chia sẻ dữ liệu của nền tảng. Cách phân công nhằm xác định rõ trách nhiệm của đơn vị quản lý trực tiếp, đồng thời bảo đảm các nền tảng có khả năng kết nối trong hệ thống chung.

Bên cạnh vai trò điều phối, Bộ KH&CN còn trực tiếp chủ quản hai nền tảng thuộc nhóm B, gồm Nền tảng số quản lý khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia và Hệ thống thông tin quốc gia về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Theo ông Lê Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số quốc gia (Bộ KH&CN), một yêu cầu quan trọng hiện nay là chuyển từ việc mỗi bộ, ngành, địa phương tự xây dựng hệ thống riêng lẻ sang sử dụng chung hạ tầng, nền tảng và tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu. Cách làm này giúp tiết kiệm chi phí đầu tư, rút ngắn thời gian triển khai, chuẩn hóa quy trình và nâng cao khả năng liên thông giữa các hệ thống.

Khi được khai thác hiệu quả, các nền tảng dùng chung có thể góp phần hình thành dịch vụ số liền mạch, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm.

Để đạt được mục tiêu này, ông cho rằng cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế chia sẻ dữ liệu, bảo đảm an toàn thông tin và khuyến khích doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam tham gia phát triển, cung cấp các nền tảng dùng chung có chất lượng và khả năng mở rộng.