ĐBQH đề nghị hạn chế ứng dụng riêng lẻ trên điện thoại để bảo vệ dữ liệu

Kiến nghị trên được đại biểu Lê Thị Thanh Lam (Đoàn Cần Thơ) đưa ra khi góp ý vào dự án Luật An ninh dữ liệu tại phiên thảo luận của Quốc hội sáng 4/11.

Đại biểu cho rằng vấn đề cử tri quan tâm là dữ liệu của người dân được bảo vệ như thế nào và việc sử dụng các dịch vụ số có thực sự thuận tiện hay không.

Theo bà, VNeID đã trở thành kênh giao tiếp chủ yếu và năm 2027, Chính phủ cũng xác định mục tiêu liên thông các cơ sở dữ liệu, không yêu cầu người dân cung cấp lại thông tin đã có. “Hướng đi đã rõ, vấn đề là tập trung tổ chức thực hiện đồng bộ, an toàn”, bà Lam nói.

Về nguyên tắc bảo vệ an ninh dữ liệu, đại biểu Lê Thị Thanh Lam đề nghị bổ sung một khoản quy định hệ thống số của cơ quan Nhà nước phục vụ người dân ưu tiên triển khai trên nền tảng chung đã được đánh giá an ninh, hạn chế phát sinh hệ thống riêng lẻ kết nối vào cơ sở dữ liệu quốc gia.

Dẫn báo cáo thẩm tra của Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, bà Lam cho biết, năm 2025 ghi nhận khoảng 552.000 cuộc tấn công mạng, có khoảng 300 vụ rao bán với hơn 1,7 triệu bản ghi dữ liệu. Qua kiểm tra 7 bộ, ngành, địa phương kết nối Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đã phát hiện 1.315 lỗ hổng bảo mật nghiêm trọng.

Bất cập khác được nữ đại biểu nêu là một người dùng điện thoại có dung lượng bộ nhớ nhỏ nhưng phải cài đặt nhiều ứng dụng như định danh điện tử VNeID, bảo hiểm xã hội, ứng dụng thuế, ứng dụng giao thông, quản lý giấy tờ, ứng dụng điện, điện nước...

“Máy thì đầy, chạy chậm, thông báo đến liên tục, tin tuyên truyền, tin nhắc và lẫn cả báo cáo về hồ sơ, thời hạn, quyền lợi của cá nhân. Nhiều thông tin thì người dân sẽ không đọc và bỏ sót những thông tin quan trọng nhất”, bà Lam nói.

Theo đại biểu, điều đó cho thấy càng nhiều hệ thống trùng lặp cùng kết nối vào dữ liệu của người dân thì càng nhiều điểm phải bảo vệ. Bà đồng thời đề nghị cần xác định rõ việc sử dụng dữ liệu an toàn, đúng mục đích, có trách nhiệm và hiệu quả.

Không để người cao tuổi gặp khó khi sử dụng dịch vụ số

Cũng tại phiên thảo luận, góp ý vào dự án Luật Định danh và xác thực điện tử, đại biểu Thạch Phước Bình (Đoàn Vĩnh Long) đề nghị quan tâm đến điều kiện tiếp cận công nghệ của người cao tuổi, người khuyết tật, người dân ở địa bàn khó khăn và những người chưa quen sử dụng thiết bị thông minh.

Theo đại biểu, việc đẩy mạnh định danh và xác thực điện tử cần đi đôi với các giải pháp hỗ trợ phù hợp, bảo đảm mọi người dân đều có thể tiếp cận và sử dụng các dịch vụ thiết yếu.

Từ đó, đại biểu đề nghị bổ sung quy định cơ quan, tổ chức cung cấp dịch vụ có trách nhiệm hỗ trợ hoặc áp dụng phương thức xác minh, xác thực phù hợp đối với người cao tuổi, trẻ em, người khuyết tật và những người gặp khó khăn khi sử dụng phương tiện điện tử. Quy định này nhằm bảo đảm quyền tiếp cận dịch vụ công và dịch vụ thiết yếu của các nhóm đối tượng trên.

Đối với quy định về hoạt động xác thực điện tử, đại biểu Thạch Phước Bình đánh giá việc liên kết tài khoản giao dịch điện tử với danh tính điện tử quốc gia trong các lĩnh vực ngân hàng, chứng khoán, viễn thông, thương mại điện tử, khám bệnh, chữa bệnh có ý nghĩa quan trọng trong phòng, chống giả mạo danh tính và bảo vệ tài sản của người dân.

Tuy nhiên, đại biểu lưu ý các giao dịch trong cùng một lĩnh vực có thể có tính chất và mức độ rủi ro khác nhau, do đó không nên áp dụng phương thức xác thực thiếu sự phân biệt.

Chẳng hạn, trong lĩnh vực y tế, việc đặt lịch khám bệnh trực tuyến có mức độ rủi ro khác với truy cập, khai thác hồ sơ bệnh án. Tương tự, trong lĩnh vực ngân hàng, thao tác tra cứu thông tin tài khoản không giống với giao dịch chuyển tiền có giá trị lớn.

Vì vậy, đại biểu đề nghị nghiên cứu phân loại các nhóm giao dịch theo tính chất, mức độ rủi ro để áp dụng phương thức xác thực phù hợp, vừa bảo đảm an toàn, vừa tạo thuận lợi cho người sử dụng.