Ai chẳng tiếc ký ức tuổi thơ, nhưng chớ 'kêu' khi Hà Nội cấm trồng cây trứng cá

Quyết định mới của UBND TP Hà Nội (có hiệu lực từ ngày 22/10/2026) ban hành danh mục 18 loài cây cấm trồng đang là chủ đề thảo luận sôi nổi trên mạng xã hội vì đối với nhiều người dân, sự biến mất của một số cây trong danh mục này gây tiếc nuối, vì sự hiện diện của chúng từng rất thân thuộc, đặc biệt là cây trứng cá. Lý do loài cây này nằm trong danh sách cấm trồng là: Trẻ em leo trèo hái quả, quả rụng làm ảnh hưởng vệ sinh đường phố.

Một số người cho rằng việc cấm trồng cây trứng cá là quyết định cứng nhắc, rằng một loài cây đã gắn bó với nhiều thế hệ, vừa tạo cảnh quan, tạo bóng mát vừa cho quả để trẻ con thưởng thức... không nên bị loại bỏ chỉ vì những bất tiện có thể xử lý được. Nhiều người đặt câu hỏi, quả rụng thì có thể quét dọn, bao năm vẫn thế, giờ tại sao lại cấm trồng?

Một số ý kiến lo ngại rằng nếu cứ lấy tiêu chí sạch sẽ, ít phát sinh công chăm sóc để loại bỏ cây xanh, đường phố sẽ dần mất đi sự đa dạng và những nét thân thuộc vốn làm nên ký ức của người dân. Với họ, điều đáng tiếc không chỉ là chia tay một loài cây, mà còn là cảm xúc về những gì thuộc về tuổi thơ. Có người kể kỷ niệm những buổi trưa rong chơi trèo cây trứng cá hái quả để nhớ về một Hà Nội bình dị của nhiều thập kỷ trước và cho rằng nên giữ lại cây này như giữ cái hồn Hà Nội xưa trong thời hiện đại.

Tôi cũng nằm trong “cộng đồng hoài niệm” và có ký ức tuổi thơ đẹp đẽ bên cạnh loài cây này, nhưng tôi vẫn hoàn toàn ủng hộ quyết định của Hà Nội. Ký ức tuổi thơ rất đáng trân trọng, song không thể vì thế mà buộc thành phố phải giữ một loài cây không còn phù hợp với yêu cầu quản lý không gian công cộng.

Trồng hay bỏ một loài cây phải căn cứ vào việc nó có phù hợp để trồng trên đường phố Hà Nội hiện nay hay không. Trước hết, hãy nhìn vào lý do khiến nhiều người nhớ đến cây trứng cá. Đó là loại cây cho rất nhiều quả nhỏ, khi chín có màu đỏ, vị ngọt, trẻ con có thể trèo lên hái ăn. Chính đặc điểm ấy cũng kéo theo những bất tiện.

Quả chín rụng đầy xuống vỉa hè và lòng đường, bị giẫm nát thành một mảng bám bẩn rất rộng. Nếu không vệ sinh kịp thời, nó không chỉ gây mất mỹ quan mà còn tỏa ra thứ mùi ung ủng và còn thu hút côn trùng nhỏ; và việc quét dọn cho thật sạch lại không dễ, làm tăng đáng kể sự vất vả cho đội ngũ lao công.

Một cây có thể không gây ra vấn đề lớn. Nhưng khi được trồng dọc nhiều tuyến phố, trong khu dân cư hoặc gần trường học, những bất tiện nhỏ có thể cộng dồn thành công việc duy trì thường xuyên. Đô thị không thể chỉ tính đến thời điểm cây xanh tốt, cho bóng mát mà bỏ qua việc chăm sóc, vệ sinh và xử lý những hệ quả phát sinh trong suốt vòng đời của cây.

Lý do trẻ em trèo cây hái quả cũng cần được nhìn nhận thực tế. Ngày trước, trèo cây là trò vui quen thuộc của trẻ con. Ngày nay, hành động đó lại được nhìn nhận là nguy hiểm. Cành cây có thể gãy, trẻ có thể trượt ngã, va đập hoặc rơi xuống đường. Người lớn không thể lúc nào cũng đứng cạnh để trông chừng. Một loài cây được trồng trong không gian công cộng cần được đánh giá theo điều kiện sử dụng thực tế, chứ không chỉ theo những kỷ niệm đẹp mà nó mang lại.

Tôi cũng không đồng tình với quan điểm rằng giữ cây trứng cá mới là giữ được hồn Hà Nội. Một thành phố có bản sắc không nằm ở việc tất cả các loài cây từng xuất hiện trong tuổi thơ người dân đều phải được bảo tồn trên đường phố. Hà Nội có nhiều hàng cây, công viên, hồ nước, di tích và những không gian sinh hoạt cộng đồng tạo nên nét riêng. Bản sắc đô thị còn nằm ở cách thành phố vận hành, cách người dân ứng xử và chất lượng môi trường sống.

Nếu một loài cây không còn đáp ứng tốt yêu cầu của không gian công cộng, việc thay thế nó không đồng nghĩa với xóa bỏ ký ức. Tôi vẫn có thể nhớ những ngày trèo cây hái quả mà không cần yêu cầu thành phố tiếp tục trồng cây trứng cá trên các tuyến phố. Ký ức thuộc về mỗi người, còn quy hoạch cây xanh phải giải quyết những nhu cầu của hiện tại và tương lai.

Tôi cũng là mẫu người hoài niệm nên rất đồng cảm với sự tiếc nuối của nhiều cư dân mạng khi một hình ảnh quen thuộc của quá khứ dần biến mất. Tuy nhiên, việc trèo cây và hái quả trứng cá là ký ức tuổi thơ của thế hệ tôi chứ không phải của thế hệ con cái tôi. Thanh niên và trẻ con bây giờ không có nhu cầu ăn quả trứng cá, vì thế các cháu không cảm thấy mất mát khi loài cây này thôi hiện diện trên phố.

Những loài cây hiện diện hôm nay sẽ in vào trí nhớ và tình cảm của bọn trẻ và sẽ trở thành ký ức quý giá cho các thế hệ hiện tại, tương lai. Cuộc sống như một dòng chảy liên tục thay đổi và chính sự thay đổi tạo nên sự phát triển.

Bạn có đồng tình với ý kiến trên? Hãy chia sẻ ở box bình luận bên dưới.